Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.591 bài, trang 27 trên 480
Phụ nữ mang thai có thể dùng một lượng nhỏ đậu khấu làm gia vị nêm nếm thức ăn. Tuy nhiên, thai phụ tuyệt đối không nên tự ý dùng chiết xuất đậm đặc hoặc liều thảo dược cao, do hoạt chất có thể qua nhau thai ảnh hưởng đến nội tiết và hệ thần kinh non nớt của thai nhi.
Đậu đỏ là loại hạt giàu đạm thực vật, chất xơ và chất chống oxy hóa quen thuộc. Tuy nhiên, 4 nhóm người gồm bệnh nhân suy thận mạn, người có hội chứng ruột kích thích, người tiểu đường đang dùng thuốc và người cơ địa dị ứng cần đặc biệt hạn chế để tránh gây hại cho sức khỏe.
Anthocyanin chiết xuất từ vỏ đậu đen đã chứng minh khả năng ức chế mạnh mẽ các chất gây viêm và gốc tự do trong các thử nghiệm tế bào và động vật. Dù vậy, người dân không nên xem nước vỏ đậu đen là thuốc chữa viêm nhiễm thay thế chỉ định y khoa.
Hạt đậu rựa chứa nhiều protein và hoạt chất sinh học nhưng cũng tiềm ẩn các yếu tố kháng dinh dưỡng như lectin, tannin và độc tính khi còn non. Bốn nhóm đối tượng gồm người có hội chứng ruột kích thích, phụ nữ mang thai, người có cơ địa dị ứng và người tiêu hóa kém cần đặc biệt thận trọng khi dùng.
Đậu nho nhe (*Vigna umbellata*) và đậu đỏ nhỏ (*Vigna angularis*) là hai loài họ hàng gần gũi trong chi họ đậu, thường bị nhầm lẫn do hình thái tương đồng. Cả hai đều là nguồn thực phẩm dồi dào chất xơ, protein, khoáng chất và hoạt chất chống oxy hóa, mang lại giá trị dinh dưỡng chất lượng tương đương nhau cho bữa ăn hàng ngày.
Người có u xơ tử cung không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối đậu phụ. Phytoestrogen thực vật trong đậu phụ có hoạt tính sinh học yếu và an toàn khi dùng ở mức vừa phải, chỉ lượng tiêu thụ isoflavone rất cao hoặc tiếp xúc liều đậm đặc từ sớm mới làm tăng nguy cơ phát triển khối u.
Đậu nho nhe (*Vigna umbellata*) chứa hàm lượng đạm thực vật lên tới 25,97% cùng lượng sắt đạt mức 3,72 đến 8,37 mg/100 g. Mặc dù khoa học hiện chưa có nghiên cứu đối đầu trực tiếp với đậu đỏ, các phân tích hóa sinh khẳng định đậu nho nhe là nguồn cung cấp protein, khoáng chất và acid béo không bão hòa rất giá trị nếu được nấu chín kỹ.
Đậu răng ngựa chứa hàm lượng folate dồi dào, hỗ trợ hiệu quả cho sự phát triển ống thần kinh thai nhi. Tuy nhiên, loại đậu này chỉ an toàn cho thai phụ không mắc bệnh favism (thiếu men G6PD) và không thể thay thế hoàn toàn viên uống bổ sung axit folic y tế.
Đậu nho nhe chứa hàm lượng polyphenol và flavonoid dồi dào, tập trung chủ yếu ở phần vỏ hạt màu sẫm mang lại khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ. Tuy nhiên, các hợp chất bảo vệ này rất nhạy cảm với nhiệt độ, dễ bị suy giảm nghiêm trọng trong quá trình ngâm và ninh nấu thông thường.
Đậu rựa (*Canavalia ensiformis*) và đậu kiếm (*Canavalia gladiata*) đều là nguồn đạm thực vật và khoáng chất dồi dava nhưng khác nhau về hàm lượng dưỡng chất và độ tiêu hóa. Cả hai đều chứa độc tố tự nhiên như lectin và canavanine, bắt buộc phải sơ chế và nấu thật chín trước khi ăn.
Vắt chanh vào trà đậu biếc đổi màu xanh sang tím hồng khiến nhiều người lo ngại mất chất. Thực tế, hoạt tính chống oxy hóa của anthocyanin đậu biếc vẫn duy trì cao ở dải pH 4-7, nhưng cấu trúc phân tử lại rất dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ nước pha quá nóng.
Đậu sị là gia vị và vị thuốc quen thuộc từ đậu đen hoặc đậu nành lên men, mang lại nhiều chất chống oxy hóa nhưng không phù hợp cho tất cả mọi người. Người bị suy thận, tăng huyết áp cần hạn chế do nguy cơ thừa muối và amin sinh học, trong khi người dị ứng đậu nành vẫn phải cảnh giác cao.
Đậu nành giữ ưu thế về hàm lượng protein tổng số và độ tiêu hóa ổn định sau nấu, nhưng đậu răng ngựa lại là lựa chọn bổ sung giàu axit amin thiết yếu. Khi được ngâm bóc vỏ, nướng hoặc lên men vi sinh, đậu răng ngựa cải thiện đáng kể khả năng hấp thu và cấu trúc món ăn.
Đại táo là vị thuốc bổ quen thuộc, nhưng không phải ai dùng nhiều cũng tốt. Với lượng đường cô đặc, chất xơ dai và hàm lượng kali dồi dào, loại quả này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người tiêu hóa kém, bệnh nhân thận nặng hạn chế kali, người thừa cân và người có đường huyết cao.
Đậu sị và natto cùng làm từ đậu nành nhưng khác biệt hoàn toàn về chủng lên men, hoạt lực enzym và dinh dưỡng. Natto dùng vi khuẩn tạo enzym nattokinase tan huyết khối, còn đậu sị dùng nấm mốc giúp tăng hoạt tính chống oxy hóa. Hiểu đúng bản chất từng loại giúp tối ưu lợi ích sức khỏe.
Phụ nữ mang thai không nên dùng cây đậu tương dại do dược liệu này chưa được kiểm chứng an toàn khoa học và tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung theo kinh nghiệm dân gian. Việc tự ý sử dụng thảo dược truyền miệng trong thai kỳ có thể làm tăng rủi ro dọa sảy thai và sinh non.
Hạt đậu tương dại chứa hàm lượng protein và khoáng chất đáng kể nhưng đi kèm rủi ro lớn từ các chất ức chế protease và độc tố tự nhiên. Người tiêu dùng không nên tự ý dùng hạt đậu dại thay thế đậu nành thương phẩm khi chưa qua quy trình ngâm rửa và gia nhiệt bài bản để vô hiệu hóa chất kháng dinh dưỡng.
Đậu nho nhe chứa hàm lượng chất xơ và protein dồi dào, giúp hỗ trợ kéo dài cảm giác no và giảm lượng calo tiêu thụ. Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trực tiếp trên người về tác dụng giảm cân của loại đậu này; hiệu quả phụ thuộc vào chế độ ăn tổng thể.
Đậu phụ chứa nguồn đạm thực vật chất lượng cao với độ tiêu hóa vượt trội so với hạt đậu nành nguyên bản. Để nạp đủ các axit amin thiết yếu khi thay thế thịt, bạn chỉ cần phối hợp đậu phụ cùng các loại ngũ cốc như gạo, mì hoặc yến mạch trong bữa ăn hàng ngày.
Ăn hạt đậu rựa sống có thể gây ngộ độc đường ruột do chứa hàm lượng lớn lectin concanavalin A trơ với men tiêu hóa. Hoạt chất này bám vào niêm mạc ruột, kích hoạt stress oxy hóa và gây tổn thương tế bào. Tuyệt đối không ăn sống và phải nấu chín kỹ để làm biến tính, vô hiệu hóa hoàn toàn độc tố.
