Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 385 trên 483
Sulforaphane trong bông cải xanh giúp gan thải độc chất gây ung thư nhờ khả năng kích hoạt trục tín hiệu Nrf2, từ đó kích thích sản sinh các enzyme giải độc pha 2 nội sinh để trung hòa và đào thải độc chất ra khỏi tế bào một cách hiệu quả và bền bỉ.
Tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư đại trực tràng do các chất nhũ hóa, phụ gia tổng hợp và tạp chất công nghiệp phá vỡ hệ vi sinh, bào mòn màng nhầy bảo vệ và gây viêm mạn tính niêm mạc ruột. Giảm bớt các sản phẩm này giúp bảo vệ đại tràng hiệu quả.
Người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn khoảng 10 đến 15 quả nhãn tươi mỗi ngày (khoảng 100-150g cả vỏ) để không vượt quá ngưỡng đường đơn khuyến cáo. Cùi nhãn rất giàu đường tự nhiên; việc ăn quá mức có thể thúc đẩy hành vi ăn vô độ, làm tăng phản ứng viêm và gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột.
Bổ sung selen qua viên uống không giúp ngăn ngừa các khối u ác tính ở người khỏe mạnh, theo các thử nghiệm lâm sàng đối chứng quy mô lớn. Hoạt chất này chỉ phát huy giá trị phòng bệnh ở người bị thiếu hụt nghiêm trọng, trong khi việc lạm dụng liều cao tiềm ẩn rủi ro độc tính khó lường.
Nhiều người tin rằng uống vitamin E liều cao giúp ngăn ngừa bệnh tật, nhưng thử nghiệm quy mô lớn SELECT cho thấy việc tự ý nạp 400 IU vitamin E tổng hợp mỗi ngày không giúp bảo vệ tuyến tiền liệt mà còn làm tăng nguy cơ mắc ung thư ở nam giới.
Thói quen ăn nhót chua thường xuyên khi mang thai không an toàn cho hệ tiêu hóa của mẹ bầu. Lượng axit cao trong nhót dễ gây kích ứng niêm mạc, làm suy giảm trương lực cơ thắt thực quản dưới và kích hoạt các cơn trào ngược, ợ nóng nghiêm trọng vốn rất phổ biến suốt thai kỳ.
Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên uống nước ép nhàu. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất quả nhàu có thể gây chậm cốt hóa xương, dị tật thai nhi, suy giảm chức năng nhau thai và độc tính trên gan, trong khi thảo dược nói chung tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây sảy thai.
Thói quen nhai trầu cau tưởng chừng vô hại lại là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương niêm mạc miệng. Hoạt chất arecoline cùng phản ứng hóa học từ vôi và thuốc lá thúc đẩy xơ hóa dưới niêm mạc, biến đổi DNA và làm tăng vọt nguy cơ ung thư khoang miệng.
Nhờ chứa dồi dào hai axit béo EPA và DHA, cá béo có khả năng cạnh tranh và ức chế quá trình tổng hợp prostaglandin gây viêm từ axit arachidonic. Cơ chế này giúp giảm viêm niêm mạc, hạn chế tăng sinh tế bào bất thường và hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ mắc ung thư đường tiêu hóa.
Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu hoàn toàn có thể ăn củ niễng nhờ đặc tính lành tính, không chứa độc tính di truyền và giàu chất xơ. Tuy nhiên, do là loại rau thủy sinh, thai phụ cần sơ chế sạch sẽ và nấu chín kỹ nhằm phòng ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm trong tam cá nguyệt đầu.
Trẻ dưới 6 tháng tuổi không nên dùng kem chống nắng hóa học do làn da mỏng manh dễ hấp thu hóa chất vào hệ tuần hoàn và có nguy cơ cao bị kích ứng. Thay vì thoa kem, phụ huynh cần ưu tiên che chắn vật lý, dùng quần áo dài tay và tránh nắng trực tiếp cho trẻ.
Thịt nướng than hoa ở nhiệt độ cao sinh ra hai nhóm chất gây đột biến và ung thư là amin dị vòng (HCA) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAH). Hiểu rõ cơ chế tạo chất độc từ phản ứng nhiệt và khói mỡ cháy giúp người nội trợ chủ động giảm thiểu rủi ro cho sức khỏe.
Uống nhiều sữa bò làm tăng nồng độ yếu tố tăng trưởng IGF-1 trong máu, từ đó có liên quan mức độ vừa phải đến nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, sữa không trực tiếp gây bệnh, nam giới chỉ cần tiêu thụ điều độ kết hợp ăn nhiều rau xanh.
Quả nhót chín là nguồn dự trữ dồi dào các chất chống oxy hóa tự nhiên, nổi bật nhất là bộ ba carotenoid (lycopene, phytoene, lutein, beta-carotene), các hợp chất polyphenol đa dạng và vitamin C. Sự kết hợp của những hoạt chất này mang lại màu đỏ đặc trưng cùng khả năng dọn dẹp gốc tự do mạnh mẽ cho quả nhót.
Ăn chay trường giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư như ung thư dạ dày hay u lympho, nhưng không thể giúp người áp dụng miễn nhiễm hoàn toàn. Dữ liệu thực tế cho thấy người ăn thực vật vẫn có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư tương đương ở nhiều vị trí khối u.
Người bị đau dạ dày không nên ăn quả nhót chua vì nồng độ acid hữu cơ cao dễ kích ứng niêm mạc tổn thương, gây nóng rát thượng vị và làm chậm quá trình phục hồi viêm loét. Nếu bệnh đã ổn định, bạn chỉ nên ăn lượng rất nhỏ quả chín kỹ sau bữa ăn no.
Các nghiên cứu dịch tễ học uy tín ghi nhận thói quen uống cà phê thường xuyên có liên quan chặt chẽ đến việc giảm nguy cơ mắc hai loại bệnh ung thư là ung thư gan và ung thư nội mạc tử cung. Hiệu quả này thể hiện rõ rệt ở người dùng cà phê chứa caffeine và nhóm phụ nữ thừa cân, béo phì.
Cả long nhãn khô và nhãn tươi đều không chứa lượng sắt đủ lớn để trực tiếp tạo máu. Tuy nhiên, nhãn tươi giữ trọn vitamin C tự nhiên giúp hấp thu sắt tốt hơn từ bữa ăn, trong khi long nhãn khô tập trung polysaccharide nhưng hao hụt vi chất kém bền nhiệt và chứa mật độ đường cao.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất củ niễng giàu hoạt chất tricin có thể hỗ trợ giảm cân nhờ khả năng kích hoạt enzyme AMPK, ức chế quá trình tổng hợp mỡ mới và tăng đốt cháy chất béo dự trữ. Tuy nhiên, tác dụng này chủ yếu được ghi nhận trong phòng thí nghiệm và không đồng nghĩa với việc ăn củ niễng sẽ triệt tiêu cảm giác đói.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy curcumin từ nghệ có khả năng ức chế con đường viêm then chốt NF-κB và giảm stress oxy hóa do bụi mịn PM2.5 ở tế bào phổi. Tuy nhiên, đây chưa phải biện pháp "thanh lọc phổi" thần kỳ trên người và không thể thay thế khẩu trang chống bụi.
