Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 60 trên 483
Thịt bò từ lâu được coi là thực phẩm hàng đầu giúp bổ máu, nhờ chứa sắt heme có tỷ lệ hấp thu sinh học vượt trội so với sắt từ thực vật. Tuy nhiên, hiệu quả hấp thu thực tế phụ thuộc lớn vào cách phối hợp thực phẩm và nhu cầu của cơ thể, đòi hỏi mức tiêu thụ cân bằng.
Thần khúc thường được truyền tai để trị đầy trướng, ăn không tiêu, nhưng phụ nữ mang thai và người viêm loét dạ dày tiến triển tuyệt đối không nên dùng. Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng khẳng định độ an toàn của vị thuốc này trên người, việc tùy tiện dùng có thể gây nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau thịt thằn lằn bóng hoa có thể chữa còi xương, suy dinh dưỡng ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, y học hiện đại hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận công dụng này, trong khi việc dùng bò sát hoang dã tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm khuẩn nguy hiểm.
Các món ăn và bài thuốc truyền miệng từ thằn lằn hay bò sát tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe khôn lường. Ba nhóm người bao gồm người có cơ địa dị ứng thực phẩm, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ cần đặc biệt tránh dùng do nguy cơ sốc phản vệ dị ứng chéo và nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm.
Dầu thầu dầu là chất nhuận tràng kích thích mạnh với liều an toàn ở người lớn thường từ 15 mL đến 60 mL. Dược liệu này chỉ nên dùng một lần hoặc ngắn hạn, uống vào ban ngày, tuyệt đối không dùng liên tục quá 7 ngày để tránh nguy cơ ruột mất trương lực và rối loạn điện giải nghiêm trọng.
Thận nai thường được đồn thổi là món bổ dưỡng, tráng dương nhưng lại chứa nhiều chất béo bão hòa và cholesterol. Các nghiên cứu cho thấy tiêu thụ nhiều thịt đỏ và phủ tạng làm tăng rối loạn lipid máu, tăng áp lực tuần hoàn. Người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, mỡ máu cao và trẻ nhỏ không nên dùng thực phẩm này.
Thảo quả là gia vị tạo hương thơm nồng quen thuộc, nhưng do chứa nhiều tinh dầu cay ấm nên không phù hợp với tất cả mọi người. Người bị đau dạ dày thể nhiệt, trào ngược thực quản hoặc thể trạng âm hư cần hạn chế tối đa để tránh kích ứng niêm mạc và làm trầm trọng thêm tình trạng bỏng rát.
Thấu cốt thảo là dược liệu dân gian phổ biến, song chưa có bằng chứng khoa học xác thực tính an toàn trên phụ nữ mang thai, người suy gan thận và người có rối loạn thần kinh. Người bệnh cần tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa nguy cơ tổn thương gan thận hoặc tương tác thuốc nguy hiểm.
Lá Thảo đậu khấu bắc (Alpinia zerumbet), loại thảo mộc quen thuộc trong văn hóa trường thọ Okinawa, chứa dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên như flavonoid, polyphenol và nhóm kava-pyrone (DK, DDK). Các hoạt chất này thể hiện tiềm năng bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa và giảm viêm trong nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng.
Thạch nhũ chứa canxi cacbonat vô cơ ở các dạng tinh thể như canxit và aragonit nhưng không thể thay thế viên canxi hiện đại. Dạng khoáng thô này khó hòa tan, khó hấp thu, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn từ vi sinh vật hang động và chưa có bằng chứng y khoa về tính an toàn khi uống.
Bột gạo là món ăn dặm phổ biến nhưng cây lúa có xu hướng tích tụ thạch tín (asen vô cơ) cao gấp 10 lần các loại hạt khác. Phụ huynh không cần loại bỏ hoàn toàn gạo, song cần hạn chế dùng đơn điệu và luân phiên đa dạng các loại ngũ cốc để giảm thiểu nguy cơ nhiễm độc lâu dài cho con.
Các nghiên cứu in vitro cho thấy thấu cốt thảo (chi *Lathyrus*) rất giàu các hợp chất flavonoid glycoside, thể hiện năng lực chống oxy hóa và ức chế một số enzyme rõ rệt trong ống nghiệm. Dù vậy, đây mới là dữ liệu phòng thí nghiệm sơ khởi, người dùng không nên tự ý lạm dụng hoặc coi đây là thần dược trị bệnh.
Thảo đậu khấu chưa có đầy đủ bằng chứng khoa học chứng minh an toàn cho phụ nữ mang thai. Dù lượng nhỏ làm gia vị ẩm thực ít gây nguy cơ, việc tự ý dùng thảo đậu khấu dạng thuốc sắc đậm đặc có thể kích thích co bóp tử cung, đe dọa sự an toàn của thai kỳ và cần có chỉ định của bác sĩ.
Thảo quả là linh hồn của nồi nước dùng phở bò và các món hầm, nhưng nếu sơ chế sai cách sẽ làm nước dùng bị hôi ngái và đắng chát. Kỹ thuật đúng chuẩn nhất là nướng thảo quả cho xém giòn lớp vỏ rồi mới đập dập nhẹ, giúp giải phóng trọn vẹn tinh dầu thơm mà loại bỏ hoàn toàn vị hắc.
Thạch tiên đào là thảo dược dân gian giàu hoạt chất sinh học, nhưng hiện hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng trên người. Phụ nữ mang thai, người tỳ vị hư hàn và trẻ nhỏ cần đặc biệt thận trọng, tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa nguy cơ độc tính tế bào và rối loạn tiêu hóa.
Thảo bản bông vàng được dùng rộng rãi trong dân gian, nhưng phụ nữ mang thai, cho con bú và người sắp phẫu thuật cần tránh sử dụng do thiếu nghiên cứu lâm sàng chứng minh tính an toàn. Nhiều thành phần chiết xuất từ cây vẫn chưa xác định rõ đặc tính sinh hóa, tiềm ẩn nguy cơ khó lường.
Hoạt chất verbascoside trong cây thảo bản bông vàng là một glycoside phenylpropanoid tự nhiên nổi bật với đặc tính chống oxy hóa mạnh và kháng khuẩn. Các thử nghiệm ống nghiệm cho thấy hoạt chất này giúp dọn dẹp gốc tự do, phá vỡ cấu trúc màng vi khuẩn và hiệp đồng cùng kháng sinh, mở ra tiềm năng lớn trong chăm sóc sức khỏe.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng thạch tể ninh để giảm buồn nôn do hiện hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn và độc tính trên người. Để giảm nghén, thai phụ nên áp dụng các biện pháp dinh dưỡng tự nhiên hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa sản.
Rượu thạch sùng là bài thuốc dân gian truyền miệng nhưng hoàn toàn chưa có nghiên cứu khoa học chứng minh hiệu quả và độ an toàn. Người có bệnh nền về gan, thận, tim mạch và tiêu hóa cần tuyệt đối tránh xa để phòng ngừa ngộ độc cấp tính, suy gan và tổn thương thận nghiêm trọng.
Thảo quả và bạch đậu khấu tuy cùng thuộc họ Gừng nhưng khác biệt hoàn toàn về nguồn gốc, hương vị và hoạt chất trị liệu. Trong khi thảo quả cay nồng, đậm đà, giàu 1,8-cineole giúp kích thích tiêu hóa và kháng khuẩn, thì bạch đậu khấu lại mang hương thơm thanh mát, nhẹ nhàng. Phân biệt rõ hai loại gia vị này giúp nấu ăn chuẩn vị và sử dụng an toàn cho sức khỏe.
