Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 96 trên 483
Scoparone, hoạt chất coumarin tự nhiên chiết xuất từ nhân trần Bắc, đã ghi nhận khả năng điều hòa chuyển hóa lipid, giảm tích tụ mỡ gan và ngăn ngừa mảng xơ vữa động mạch trên các mô hình động vật và tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người hiện vẫn đang cần nghiên cứu thêm.
Các dẫn xuất anthraquinone trong nhó đông và thảo dược liên quan thể hiện hoạt tính sinh học đa dạng trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở mức ức chế tế bào in vitro, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị bệnh hay kháng viêm trên người.
Người đau dạ dày nên ưu tiên ăn cơm trắng nấu mềm thay vì cơm nếp. Cấu trúc tinh bột của gạo tẻ giúp thức ăn dễ phân rã và tháo rỗng khỏi dạ dày nhanh hơn, trong khi độ dẻo dính của gạo nếp dễ gây ứ trệ, làm tăng áp lực cơ học và cảm giác đầy trướng lên niêm mạc đang tổn thương.
Nhục thung dung là vị thảo dược bồi bổ quen thuộc nhưng không thích hợp cho mọi thể trạng. Các hoạt tính sinh học tự nhiên có thể gây bất lợi cho người đang bị tiêu chảy, sốt cao, âm hư hỏa vượng, bệnh lý gan hoặc suy giảm chức năng thận nếu tự ý sử dụng.
Nhục thung dung là vị thảo dược bồi bổ quen thuộc nhưng việc tự ý tăng liều có thể gây rối loạn tiêu hóa, kích ứng ruột và tiêu chảy kéo dài do hoạt tính nhuận tràng tự nhiên. Người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải và nắm rõ ngưỡng an toàn để bảo vệ sức khỏe.
Phụ nữ mang thai nên thận trọng với quả nhót, đặc biệt là nhót xanh có tính axit cao. Dù chưa có bằng chứng nhót gây co bóp tử cung, lượng axit tự nhiên dồi dào có thể kích thích dạ dày, làm trầm trọng thêm chứng ợ nóng và trào ngược vốn rất phổ biến trong thai kỳ.
Nhục thung dung và dâm dương hoắc đều là vị thuốc bổ dương kinh điển nhưng sở hữu đặc tính dược lý khác biệt. Trong khi dâm dương hoắc thiên về tính ấm khô táo, nhục thung dung lại nổi bật nhờ tính ấm nhuận, vừa phục hồi sinh lực vừa hỗ trợ nhuận tràng và chống oxy hóa hiệu quả.
Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu nào chứng minh nhựa mastic (*Pistacia lentiscus*) an toàn cho phụ nữ mang thai và cho con bú. Dữ liệu trên động vật cho thấy nguy cơ tương tác thuốc và tiềm ẩn độc tính trên gan, do đó thai phụ không nên sử dụng.
Nho biển (Coccoloba uvifera) chứa nhiều polyphenol và triterpene quý, nhưng người đau dạ dày hoặc táo bón mạn tính cần đặc biệt cẩn trọng. Tannin và hợp chất làm se tự nhiên trong loại cây này có thể làm chậm nhu động ruột, kết tủa protein và gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa.
Nhãn hương (*Melilotus officinalis*) chứa coumarin có thể gây độc gan và tăng viêm toàn thân. Do đó, người mắc bệnh gan, phụ nữ mang thai, người bị rối loạn đông máu và bệnh nhân sắp phẫu thuật là 4 nhóm đối tượng cần tuyệt đối tránh tự ý sử dụng thảo dược này để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Thay vì phải chọn một trong hai, nhãn hương (chứa coumarin) và hoa hòe (chứa rutin) thực tế bổ trợ cho nhau: coumarin kích thích dẫn lưu bạch huyết tiêu phù ứ, còn rutin tăng trương lực và gia cố bền thành mạch.
Nhĩ cán vàng là loài cây thủy sinh ăn thịt quen thuộc, nhưng người bệnh thận và suy giảm chức năng gan tuyệt đối không nên dùng. Nghiên cứu sinh thái cho thấy loài cây này có khả năng tích lũy tạp chất ô nhiễm từ bùn nước rất cao, kèm theo hệ vi sinh vật và sản phẩm hữu cơ phức tạp trong túi bẫy, dễ gây rối loạn điện giải và ngộ độc tế bào thận.
Quả nhót chín là nguồn dồi dào sắc tố chống oxy hóa lycopene với hàm lượng đạt từ 35,25 đến 60,21 mg trên 100 g quả. Ngoài ra, thịt quả còn chứa nhiều axit malic, đường glucose và fructose tự nhiên, hỗ trợ bổ sung các vi chất quan trọng mà cơ thể không thể tự tổng hợp.
Ăn thịt nhái sống hoặc chưa nấu chín kỹ có thể dẫn đến nguy cơ nhiễm ấu trùng sán Sparganum (*Spirometra erinaceieuropaei*). Loại ký sinh trùng này có khả năng di chuyển tự do trong cơ thể người, gây viêm mô dưới da, tổn thương mắt và xâm lấn phá hủy hệ thần kinh trung ương.
Nhân trần tía được nhiều người ưa chuộng để thanh nhiệt giải độc, nhưng thói quen uống hằng ngày thay nước lọc tiềm ẩn nguy cơ mất nước và giảm hấp thu vi chất. Phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp, người hạ đường huyết và trẻ nhỏ là những đối tượng cần đặc biệt tránh lạm dụng.
Nhiều người quan tâm liệu quả nhót hay cà chua cung cấp lycopene sinh khả dụng tốt hơn. Các bằng chứng khoa học hiện có chủ yếu tập trung phân tích cà chua với hàm lượng lycopene rõ ràng và sự hấp thu vượt trội khi chế biến cùng chất béo, trong khi dữ liệu trực tiếp trên quả nhót vẫn còn thiếu hụt.
Hiện chưa có nghiên cứu độc tính bán trường diễn hay thử nghiệm lâm sàng dài hạn xác nhận tính an toàn của việc uống nước nhài thon hằng ngày đối với gan và thận. Dữ liệu khoa học mới ghi nhận thành phần hóa học tự nhiên và một số hoạt tính bảo vệ gan ở mô hình động vật thí nghiệm.
Coumarin trong cây nhãn hương có thể gây độc cho gan nếu dùng vượt ngưỡng an toàn. Theo các cơ quan y tế, mức dung nạp hàng ngày được khuyến cáo là 0,1 mg/kg thể trọng, và liều phơi nhiễm từ 5 mg coumarin mỗi ngày trở xuống được dự đoán không gây tác dụng phụ ở người có cơ địa nhạy cảm.
Nhân trung bạch là vị thuốc cổ truyền nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu dùng sai đối tượng. Các nghiên cứu an toàn dược liệu hiện đại chỉ ra rằng phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch và người có vết loét sâu cần hết sức thận trọng hoặc tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa nhiễm trùng, độc tính và biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người tin rằng quả nhàu lành tính, song phụ nữ mang thai và cho con bú cần tuyệt đối tránh dùng loại quả này. Các nghiên cứu độc học thực nghiệm cho thấy chiết xuất quả nhàu có thể cản trở phôi làm tổ, gây chậm phát triển xương, dị tật thai nhi, suy giảm chức năng bánh nhau và gây độc cho gan của người mẹ.
