Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 110 trên 369
Lúa mạch giàu chất xơ hòa tan beta-glucan giúp làm chậm quá trình hấp thu đường và cải thiện đường huyết sau bữa ăn. Tuy nhiên, người bệnh đái tháo đường đang sử dụng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết nếu ăn lượng lớn lúa mạch có thể đối mặt với nguy cơ tụt đường huyết quá mức, đòi hỏi phải theo dõi sát sao.
Bột cỏ lúa mạch non là nguồn bổ sung dồi dào chất xơ, vitamin và chất chống oxy hóa, nhưng khả năng "thải độc" hay "kiềm hóa cơ thể" chỉ là chiêu trò quảng cáo phóng đại. Các bằng chứng khoa học hiện tại chủ yếu dừng ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm, không thể thay thế thuốc điều trị y khoa.
Nhầm lẫn cây lân tơ uyn với các loài ráy leo khác trong họ Araceae rất nguy hiểm do nguy cơ nuốt phải tinh thể canxi oxalat không tan gây thủng mô họng, sưng phù nề và kích ứng tiêu hóa dữ dội. Bên cạnh đó, lân tơ uyn còn chứa roridin E - hoạt chất có hoạt tính sinh học cực mạnh.
Rửa mặt bằng nước vo gạo tự chế để trị mụn là kinh nghiệm dân gian chưa có bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả. Dù các chiết xuất tinh khiết từ gạo có lợi cho hàng rào bảo vệ da, việc dùng nước vo gạo thô tiềm ẩn nguy cơ tích tụ tinh bột gây bít tắc lỗ chân lông và kích ứng do tạp chất nông nghiệp.
Asen vô cơ tích tụ nhiều ở lớp cám gạo và là mối lo ngại cho sức khỏe đường dài. Tuy nhiên, việc áp dụng các cách sơ chế khoa học như vo kỹ tạo ma sát, ngâm nước và nấu nhiều nước chắt bỏ có thể giúp loại bỏ tới 40-80% lượng asen độc hại.
Nha đam dễ gây đắng miệng, ngứa cổ và cồn cào bụng nếu dính phải nhựa vàng chứa độc tố aloin. Áp dụng chuẩn quy trình 3 bước gồm chảy nhựa tự nhiên, gọt sâu vỏ xanh và xả nước kết hợp chần nhiệt giúp loại bỏ triệt để vị đắng, giữ trọn độ giòn thanh mát cho món ăn.
Nhiều lời đồn cho rằng cây lân tơ uyn (Rhaphidophora decursiva) có thể trị sốt rét dứt điểm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các hợp chất chiết xuất mới chỉ ức chế ký sinh trùng sốt rét trong ống nghiệm, độc tính tế bào còn cao và hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Lá lốt chứa các alkaloid amide có hoạt tính ức chế kết tập tiểu cầu mạnh mẽ tương tự cơ chế của thuốc giảm đau hạ sốt. Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc kháng tiểu cầu nếu sử dụng chiết xuất lá lốt liều cao có thể đối mặt với nguy cơ tương tác thuốc, làm tăng nguy cơ xuất huyết khó kiểm soát.
Nhiều người tin rằng đắp nha đam tươi giúp làm dịu và nhanh lành vết thương hở, nhưng đây là quan niệm sai lầm nguy hiểm. Các nghiên cứu chứng minh gel nha đam chuẩn hóa y tế có thể hỗ trợ phục hồi bỏng nhẹ, còn việc bôi lá tươi chưa xử lý dễ gây kích ứng, viêm da tiếp xúc và nhiễm trùng nghiêm trọng.
Lô cam thạch (calamine) và kem bôi corticoid là hai biện pháp thường gặp khi điều trị viêm da, ngứa ngáy. Tuy nhiên, nếu bôi chung cùng lúc, lớp bột khoáng chất của lô cam thạch khô lại tạo màng che phủ cơ học cản trở kem corticoid thẩm thấu vào da. Người bệnh cần hiểu rõ cơ chế tương tác và thời điểm sử dụng để bảo đảm hiệu quả điều trị.
Lá diễn và lá cẩm cùng thuộc họ Ô rô nhưng khác nhau hoàn toàn về chi thực vật, sắc tố và công dụng. Lá cẩm chứa anthocyanin chuyên dùng tạo màu tím tự nhiên cho xôi bánh, trong khi lá diễn không có sắc tố này và chủ yếu được nấu canh ăn như một loại rau thanh nhiệt.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy chiết xuất lão quan thảo làm tăng tác dụng thuốc hạ áp gây tụt huyết áp quá mức. Tuy nhiên, một số loài cùng chi có thể chứa chất kích thích 1,3-DMAA gây biến động tim mạch, do đó người bệnh huyết áp cần thận trọng và hỏi ý kiến bác sĩ.
Cây lõi thọ được dân gian truyền tai nhau về khả năng hạ đường huyết, nhưng các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hiệu quả trên động vật thí nghiệm. Việc người bệnh tự ý bỏ thuốc điều trị theo toa để uống nước vỏ cây tiềm ẩn nhiều rủi ro biến chứng nguy hiểm.
Cây lõi thọ (*Gmelina arborea*) chứa nhiều hoạt chất sinh học có tiềm năng can thiệp đường huyết, nhưng việc tự ý dùng chung với metformin hoặc insulin có thể gây tương tác bất lợi và làm tăng nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm. Người bệnh đái tháo đường cần thận trọng và tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng.
Lá lốt và trầu không cùng thuộc chi Hồ tiêu nhưng khác biệt rõ về thành phần hoạt chất và mức độ an toàn tiêu hóa. Trong khi lá lốt quen thuộc trong ẩm thực hằng ngày, trầu không lại chứa hàm lượng tinh dầu, polyphenol đậm đặc, chủ yếu dùng ngoài da hoặc làm thuốc nhai có kiểm soát.
Bột lêkima thường được quảng cáo như siêu thực phẩm giảm cân, nhưng khoa học chưa tìm thấy bằng chứng chứng minh tác dụng đốt mỡ của loại quả này trên cơ thể người. Khi sấy khô, bột lêkima chứa hàm lượng calo và tinh bột đậm đặc, nếu dùng không kiểm soát sẽ gây tăng cân thay vì giảm béo.
Lão quan thảo không thể thay thế thuốc điều trị gút chuẩn y khoa do không có tác dụng hạ acid uric máu. Dữ liệu thực nghiệm mới chỉ ghi nhận khả năng hỗ trợ kháng viêm trên mô hình động vật, không thể hòa tan tinh thể urate hay ngăn ngừa biến chứng phá hủy khớp.
Tự ý giã đắp cây lòng mang lên vết thương hở tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm và hoại tử mô nghiêm trọng. Dù nghiên cứu trên chuột ghi nhận chiết xuất hoa lòng mang giúp tăng co hồi vết thương, việc đắp thảo mộc thô chưa tiệt trùng dễ đưa vi khuẩn nguy hiểm vào sâu tế bào da đang tổn thương.
Cây lâm phát chứa hàm lượng polyphenol và hoạt tính chelat kim loại cao, có thể cạnh tranh hấp thu với thuốc chứa sắt và ảnh hưởng đến tiến trình chuyển hóa qua enzym gan của các thuốc như acetaminophen hay diclofenac. Người bệnh cần uống cách xa thời gian dùng thuốc tây và tham vấn bác sĩ điều trị.
Các tin đồn về việc lá lát hoa có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư chỉ là sự suy diễn thiếu căn cứ từ các thử nghiệm hóa dược trong ống nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học hay thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh uống lá lát hoa có thể điều trị hoặc chữa khỏi bệnh ung thư trên người.
