Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 111 trên 369
Uống bột bạch cập trị đau dạ dày có cơ sở khoa học nhất định nhờ khả năng tạo màng bảo vệ niêm mạc và giảm phản ứng viêm. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng mới dừng lại ở nghiên cứu thực nghiệm trên động vật và tế bào; thử nghiệm lâm sàng đối chứng lớn trên người còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc đặc trị.
Nấu nước lão quan thảo ngâm chân là thói quen dân gian phổ biến, nhưng liệu có trị dứt điểm đau nhức như lời đồn? Thực chất, nhiệt ẩm kết hợp hoạt chất thảo mộc chỉ hỗ trợ làm dịu cơ xương tạm thời và kháng khuẩn bề mặt, không thể thay thế thuốc chữa bệnh xương khớp.
Vỏ cây lòng mang chưa có đủ nghiên cứu khoa học để khẳng định an toàn hay độc tính khi dùng kéo dài. Các dữ liệu ống nghiệm mới chỉ ghi nhận hoạt tính độc tế bào từ rễ cây và cảnh báo nguy cơ nhầm lẫn dược liệu. Người dùng cần thận trọng, không tự ý sắc uống thay nước để bảo vệ gan thận.
Lá tiết dê chứa nhiều alkaloid hoạt tính sinh học, có thể gây biến động huyết động khi dùng chung với thuốc điều trị tim mạch. Người đang uống thuốc hạ huyết áp cần thận trọng trước nguy cơ tương tác dược lý dẫn đến tụt huyết áp quá mức và gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Nhiều người tin rằng uống nước lá khôi có thể diệt sạch vi khuẩn HP mà không cần thuốc tây, nhưng đây là quan niệm sai lầm. Khoa học hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh lá khôi diệt được HP trên người; việc tự ý bỏ phác đồ kháng sinh có thể khiến bệnh viêm loét nặng hơn và tăng nguy cơ biến chứng.
Ăn lá lốt không làm mất sữa như lời đồn dân gian, bởi hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy loại rau này làm ngưng tiết sữa mẹ. Sản lượng sữa được duy trì nhờ cơ chế hút cạn của trẻ và tuần hoàn tuyến vú, chứ không bị triệt tiêu bởi một loại gia vị thông thường.
Quan niệm nhai lá khát chỉ đem lại cảm giác hưng phấn mà không gây nghiện là hoàn toàn sai lầm. Các bằng chứng y học xác nhận hoạt chất cathinone trong lá khát tác động tương tự amphetamine, kích thích thần kinh và gây ra hội chứng lệ thuộc tâm thần rõ rệt cùng nhiều tác hại nghiêm trọng cho cơ thể.
Uống thảo mộc cùng lúc với thuốc tây tiềm ẩn rủi ro tương tác phức tạp. Các hoạt chất thực vật có thể làm cản trở hấp thu thuốc qua đường ruột và gây hiệu ứng cộng gộp hạ đường huyết nguy hiểm nếu dùng kèm thuốc tiểu đường. Người bệnh cần hiểu rõ cơ chế để dùng thuốc an toàn.
Hoa lâm phát (*Woodfordia fruticosa*) được đồn thổi giúp trị dứt bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở các thử nghiệm trên chuột cống, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả và độ an toàn trong điều trị đái tháo đường.
Người đang dùng thuốc tây trị bệnh gan không nên tự ý uống kèm lá diễn. Hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác nhận tính an toàn của lá diễn với hệ enzym chuyển hóa thuốc cytochrome P450, việc tùy tiện kết hợp tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi, làm biến đổi nồng độ thuốc và gây hại cho gan.
Lân tơ uyn tươi cùng nhiều loại cây thuộc họ Ráy chứa lượng lớn tinh thể canxi oxalat hình kim cực kỳ sắc nhọn. Nếu ăn sống hoặc sơ chế sai cách, độc chất này sẽ găm sâu vào niêm mạc miệng, gây bỏng rát dữ dội, phù nề thanh quản đe dọa tính mạng và làm tăng nguy cơ tổn thương thận.
Cây lu lu đực chứa các alkaloid có hoạt tính sinh học tác động lên thần kinh trung ương. Khi sử dụng chung với thuốc an thần, thảo dược này có thể gây nguy cơ tương tác dược lý nguy hiểm, làm tăng tác dụng ức chế thần kinh quá mức hoặc dẫn đến hội chứng ngộ độc kháng cholinergic nghiêm trọng.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo uống nước lá lồm để hạ sốt và trị cảm cúm cấp tốc. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy thảo dược này chưa có bằng chứng hạ sốt trên người. Tự ý thay thế thuốc y tế bằng mẹo dân gian dễ gây nguy cơ biến chứng và làm chậm trễ điều trị.
Xông lá men chỉ giúp làm loãng dịch nhầy, giảm tạm thời cảm giác nghẹt mũi và hỗ trợ thư giãn tinh thần chứ không thể tiêu diệt virus để chữa dứt điểm cảm mạo. Người bệnh cần hiểu đúng bản chất để tránh nguy cơ bỏng nhiệt đường thở nguy hiểm do xông sai cách.
Lá tiết dê thường được truyền tai như bài thuốc mát gan, tán sỏi thận hiệu quả tại nhà. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận chiết xuất từ cây tiết dê có tác dụng giảm lắng đọng sỏi trên chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất long nha thảo có khả năng cải thiện tình trạng kháng insulin và ức chế enzym tiêu hóa đường. Tuy nhiên, mọi tác dụng này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật và trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người.
Lá dong và lá chuối là hai loại lá gói thực phẩm truyền thống quen thuộc, nhưng khoa học hiện chưa có dữ liệu trực tiếp so sánh sự khác biệt về độ bền nhiệt hay lượng vi chất ngấm vào thức ăn giữa hai loại lá này. Lợi ích lớn nhất của chúng nằm ở khả năng giữ ẩm, tạo mùi thơm tự nhiên và hỗ trợ làm chín đồng đều cấu trúc tinh bột.
Nhiều người có thói quen dùng nước lá dân gian để giải độc, mát gan khi uống thuốc tây. Tuy nhiên, các hợp chất thực vật có thể can thiệp trực tiếp vào hệ enzyme Cytochrome P450 ở gan và ruột, gây biến đổi nồng độ thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ ngộ độc thuốc nghiêm trọng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá giang giúp hạ axit uric và trị dứt bệnh gút. Tuy nhiên, y văn hiện nay chưa có nghiên cứu chứng minh lá giang hạ axit uric hay thay thế thuốc điều trị; người bệnh tự ý bỏ thuốc chuẩn hóa dễ đối mặt tổn thương khớp nặng nề.
Nghiên cứu hiện đại ghi nhận chiết xuất từ chi liễu bách (*Tamarix*) có tác dụng hạ sốt, giảm đau và giảm viêm mô phổi trên mô hình động vật nhiễm cúm. Tuy nhiên, thảo dược này chưa từng được chứng minh có thể chữa khỏi bệnh sởi hay thay thế chăm sóc y tế trên người.
