Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 112 trên 369
Lá lồm là loại rau gia vị và cây thuốc quen thuộc, nhưng các hợp chất tự nhiên như tanin hay axit hữu cơ trong các loài cùng chi có thể làm giảm hấp thu vi chất hoặc tăng tốc độ chuyển hóa một số thuốc tây qua gan.
Rửa lá dong gói bánh chưng tưởng chừng đơn giản nhưng nếu làm sai cách có thể giữ lại nấm mốc và tàn dư thuốc bảo vệ thực vật. Áp dụng 3 lưu ý khoa học gồm rửa cơ học dưới vòi nước chảy, ngâm dung dịch muối loãng tự nhiên và chần nhiệt đúng cách sẽ giúp bề mặt lá sạch bóng, an toàn tuyệt đối cho món bánh ngày Tết.
Nước sắc lá dong giã rượu là mẹo dân gian quen thuộc, nhưng bằng chứng y học hiện nay cho thấy thảo dược này chưa có dữ liệu thực nghiệm về khả năng chuyển hóa cồn. Lợi ích thực tế của nước lá dong chủ yếu nằm ở việc hỗ trợ bù nước, làm dịu cảm giác háo khát và mệt mỏi sau khi uống rượu bia.
Nhiều lời đồn thổi xem lan kim tuyến như "thần dược" tiêu diệt ung thư, song thực tế khoa học mới chỉ ghi nhận dịch chiết thảo dược này có độc tính trên một số dòng tế bào ung thư trong ống nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả điều trị ung thư trên cơ thể người.
Nghiên cứu sinh hóa cho thấy lá lành ngạnh chứa hoạt chất ức chế mạnh enzyme tiêu hóa đường alpha-glucosidase, dấy lên lo ngại về nguy cơ hạ đường huyết khi uống chung thuốc tây. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở phòng thí nghiệm; người bệnh tiểu đường vẫn cần thận trọng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi kết hợp.
Cây lu lu đực thường được dân gian truyền tai nhau như một phương thuốc thần kỳ có khả năng tiêu diệt khối u. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức chiết xuất trong ống nghiệm trên tế bào ung thư, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh trên người.
Nấu canh lá giang bằng nồi nhôm tiềm ẩn nguy cơ thôi nhiễm kim loại nghiêm trọng. Độ pH thấp và axit hữu cơ trong lá giang kích thích các ion nhôm cùng tạp chất chì, cadmi hòa tan vào nước dùng, gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng lâu dài.
Tanin trong lá khôi có đặc tính kết tủa protein và alkaloid, tiềm ẩn nguy cơ cản trở hấp thu các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng toan và viên sắt. Để đảm bảo an toàn và giữ trọn hiệu quả của thuốc tây, người bệnh cần uống thảo dược này cách xa thời điểm dùng thuốc tối thiểu 2 đến 3 giờ.
Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp xác nhận tương tác gây hạ huyết áp cộng dồn giữa long đởm thảo và thuốc hạ áp. Tuy nhiên, người bệnh tim mạch dùng nhiều loại thuốc có nguy cơ tương tác rất cao, do đó không nên tự ý phối hợp để tránh xáo trộn huyết áp khó lường.
Uống lành ngạnh nam khi đang dùng thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ tương tác chuyển hóa qua hệ enzym Cytochrome P450 tại gan. Sự cạnh tranh này có thể làm thay đổi nồng độ thuốc trong máu, đặc biệt nguy hiểm đối với nhóm thuốc chống đông, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng độc tính.
Nhận biết long duyên hương thật qua mẹo thử kim nóng, hòa tan trong cồn hay kiểm tra độ nổi trên nước chỉ mang tính định hướng sơ bộ; người dùng cần hết sức tỉnh táo để tránh cạm bẫy lừa đảo và không tự ý nuốt các khối sáp biển lạ nhằm phòng ngừa ngộ độc hóa chất độc hại.
Long nha thảo chứa nhiều hợp chất có khả năng ức chế thrombin và giảm kết tập tiểu cầu, dẫn đến nguy cơ tương tác nguy hiểm khi dùng chung với thuốc chống đông. Đồng thời, hàm lượng tannin dồi dào trong thảo dược này còn tạo phức với ion sắt, làm cản trở hấp thu khoáng chất vào cơ thể.
Long đởm tả can thang thường được truyền tai như phương thuốc "thần kỳ" giúp giải độc gan. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện đại cho thấy bài thuốc này thực chất có tác dụng chống viêm và điều hòa miễn dịch trong một số bệnh lý cụ thể, hoàn toàn không phải bài thuốc thải độc vạn năng cho cơ thể.
Dịch chiết liễu bách chứa các lignan có khả năng ức chế mạnh hệ men gan cytochrom P450, đặc biệt là CYP3A4, CYP2C8 và CYP2C19. Khi uống chung thảo dược này với thuốc tân dược, quá trình đào thải thuốc bị chậm lại, làm tăng nồng độ thuốc trong máu và đẩy người bệnh vào nguy cơ ngộ độc thuốc nguy hiểm.
Bột bạch cập bôi ngoài da tiềm ẩn nguy cơ gây viêm da tiếp xúc kích ứng ở khoảng 16,7% người dùng theo thử nghiệm lâm sàng. Người dân không nên tự ý tán bột đắp mặt nạ làm đẹp tại nhà, cần tuân thủ quy chuẩn bào chế y học cổ truyền và luôn thử phản ứng vùng da nhỏ trước khi dùng.
Long cốt chứa hàm lượng lớn canxi carbonate, có thể tạo phức chelat không hấp thu với các thuốc kháng sinh nhóm fluoroquinolone (như ciprofloxacin) và tetracycline. Sự tương tác này làm giảm nồng độ kháng sinh trong máu, giảm hiệu quả điều trị nhiễm khuẩn và đòi hỏi người bệnh phải thận trọng, tránh uống đồng thời hai loại chế phẩm này.
Rau lu lu đực chứa các alkaloid steroid độc tính như solanine, solamargine gây kích ứng ruột và tổn thương phôi thai. Để ăn an toàn và phòng tránh nguy cơ ngộ độc, bạn cần chọn cây đã lớn, loại bỏ hoàn toàn quả xanh và luôn luộc sôi kỹ rồi đổ bỏ phần nước trước khi dùng.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất long não có khả năng xua đuổi muỗi vằn ban đầu lên tới 94%, vượt trội hơn hoạt chất tiêu chuẩn DEET ở cùng liều thử nghiệm. Tuy nhiên, do đặc tính dễ bay hơi, thời gian duy trì hiệu quả bảo vệ của long não tương đối ngắn, đòi hỏi người dùng phải hiểu đúng bản chất để tránh lạm dụng sai cách trong gia đình.
Tự ý dùng chung lan điền với thuốc kháng đông tiềm ẩn rủi ro tương tác nguy hiểm do các hoạt chất thảo dược có thể ức chế enzym gan và tác động lên tế bào máu. Người bệnh cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi kết hợp.
Quan niệm uống nước lá lành ngạnh giúp bổ máu chỉ là lời đồn dân gian chưa có cơ sở khoa học. Các nghiên cứu hiện đại chỉ ra loài cây này chứa lượng lớn hoạt chất xanthone chống oxy hóa, kháng viêm trong ống nghiệm, hoàn toàn không có khả năng kích thích sinh hồng cầu hay điều trị thiếu máu.
