Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 221 trên 369
Bỏ bữa sáng không tự động giúp giảm cân mà thường kích hoạt phản ứng thèm ăn dữ dội vào chiều tối. Khi người nhịn ăn bù đắp quá mức bằng các bữa phụ giàu calo hoặc ăn tối thịnh soạn, khoản thâm hụt năng lượng dự tính sẽ hoàn toàn biến mất, khiến cân nặng tiếp tục tăng.
Nhiều người tin bỏ bữa sáng trực tiếp gây thủng hoặc loét dạ dày. Thực tế, dịch vị có thể gây cảm giác cồn cào lúc đói, nhưng tác nhân chính gây loét tá tràng và viêm dạ dày mạn tính là vi khuẩn Helicobacter pylori cùng sự mất cân bằng kiểm soát acid kéo dài.
Nhiều người lo sợ nhịn ăn sáng sẽ làm chậm trao đổi chất và gây tích mỡ. Thực tế, các nghiên cứu sinh lý học chỉ ra việc bỏ bữa sáng không làm giảm mức tiêu hao năng lượng 24 giờ, dù nó có thể gây biến động đường huyết nếu ăn bù quá mức vào buổi tối.
Nhịn ăn gián đoạn 5:2 hỗ trợ kiểm soát cân nặng nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người đang uống thuốc trị bệnh mạn tính. Thiếu hụt thức ăn làm biến đổi dược động học của thuốc, gia tăng nguy cơ tụt đường huyết nguy hiểm và hạ huyết áp đột ngột nếu không điều chỉnh phác đồ phù hợp.
Hơi thở có mùi khi nhịn ăn 5:2 xuất phát từ tình trạng giảm tiết nước bọt gây khô miệng khiến vi khuẩn kỵ khí sinh khí lưu huỳnh, kết hợp cùng sự giải phóng các thể ceton qua đường thở khi cơ thể đốt mỡ. Vệ sinh khoang miệng đúng cách và giữ ẩm giúp kiểm soát tình trạng này.
Lời đồn ăn tối muộn biến toàn bộ thức ăn thành mỡ là sai lầm khoa học; cơ thể chỉ tích mỡ khi tổng năng lượng nạp vào vượt mức tiêu hao. Dù vậy, ăn đêm dễ làm tăng đường huyết, giảm nhẹ mức đốt calo và kích thích tiêu thụ quá đà các món ăn vặt giàu chất béo.
Ăn tối quá muộn trước ngày xét nghiệm máu có thể làm tăng giả tạo triglycerid và đường huyết lúc đói, đồng thời làm sai lệch phép tính cholesterol LDL. Nhịn ăn đúng chuẩn từ 10-12 tiếng qua đêm là yếu tố then chốt giúp đảm bảo độ chuẩn xác cho các chẩn đoán tim mạch và chuyển hóa.
Bỏ bữa sáng thường được tận dụng để giảm cân, nhưng dữ liệu dịch tễ và di truyền cho thấy thói quen này làm tăng 21-22% nguy cơ mắc bệnh tim mạch, suy tim và xơ vữa động mạch. Mức độ nguy hại đặc biệt tăng cao ở nhóm người có sẵn rối loạn chuyển hóa như gan nhiễm mỡ.
Nước ngọt ăn kiêng không kích hoạt phản ứng tiết insulin pha đầu ở người khi dùng độc lập trong giờ nhịn. Tuy nhiên, các chất tạo ngọt nhân tạo vẫn kích thích thụ thể vị giác đường ruột và có thể làm thay đổi phản ứng hormone chuyển hóa khi kết hợp cùng thức ăn chứa calo.
Chế độ nhịn ăn 5:2 thường được quảng bá như liệu pháp thải độc cơ thể kỳ diệu, nhưng thực tế gan và thận mới là cơ quan đảm trách việc lọc bỏ chất độc. Nhịn ăn chỉ hỗ trợ kích hoạt quá trình tự thực bào để dọn dẹp tế bào cũ hỏng, không thể thay thế chức năng thải trừ tự nhiên của cơ thể.
Quan niệm ăn tùy thích mọi loại thực phẩm trong khung giờ 8 tiếng là hoàn toàn sai lầm. Dù việc giới hạn thời gian ăn giúp cải thiện enzyme và hệ vi khuẩn đường ruột, thành phần dinh dưỡng tiêu thụ vẫn chi phối trực tiếp các con đường chuyển hóa năng lượng của cơ thể.
Trong ngày nhịn của chế độ 5:2, nước lọc, trà và cà phê đen không đường là lựa chọn an toàn nhất giúp cơ thể không bị vượt ngưỡng 500 kcal. Các loại đồ uống có mật ong hoặc chất làm ngọt nhân tạo cần được cân nhắc kỹ để tránh ảnh hưởng chuyển hóa.
Hiệu quả của men vi sinh phụ thuộc lớn vào tỷ lệ vi khuẩn sống sót qua môi trường axit dạ dày. Các nghiên cứu cho thấy với men thông thường, thời điểm uống lý tưởng nhất là trong bữa ăn hoặc trước ăn 30 phút cùng thực phẩm có chất béo để bảo vệ vi khuẩn tối đa.
Tỏi và hành tây giàu dưỡng chất prebiotic giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, nhưng hàm lượng fructan cao trong chúng lại dễ lên men sinh khí nhanh, kích hoạt cơn co thắt dữ dội và chướng bụng ở người mắc hội chứng ruột kích thích do trục não - ruột nhạy cảm.
Nhiều quảng cáo khẳng định nước ion kiềm giúp trung hòa axit máu và ngừa suy thận, nhưng khoa học hiện tại chưa ghi nhận bằng chứng xác thực trên người. Ở người bình thường, thận tự đào thải axit hiệu quả mà không cần can thiệp từ nước uống kiềm tính.
Quan niệm người có túi thừa đại tràng phải kiêng hạt ổi, cà chua hay bắp rang bơ đã bị các nghiên cứu y khoa hiện đại bác bỏ. Bằng chứng theo dõi nhiều năm cho thấy ăn các loại hạt không hề làm tăng nguy cơ viêm hay xuất huyết túi thừa, thậm chí còn đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Nước hầm xương cung cấp nhiều axit amin và khoáng chất có lợi cho niêm mạc ruột nhưng không phải thuốc đặc trị hội chứng rò rỉ ruột. Hiện chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng xác nhận món ăn này giúp phục hồi hoàn toàn tính thấm màng ruột. Người bệnh tiêu hóa không nên tự ý dùng thay thế chỉ định y khoa.
Nhiều người lo ngại việc nhịn ăn 5:2 sẽ làm giảm tốc độ trao đổi chất cơ bản (RMR). Tuy nhiên, các dữ liệu nghiên cứu lâm sàng theo dõi dài hạn cho thấy chu kỳ nhịn ngắt quãng không làm suy giảm RMR, đồng thời giúp cơ thể chuyển đổi nhiên liệu hiệu quả và gia tăng nồng độ thể ceton bảo vệ sức khỏe.
Ăn rau sống không gây thủng hay làm rách niêm mạc ruột, nhưng cấu trúc cellulose thô cứng và khí sinh ra từ quá trình lên men có thể gây kích ứng cơ học mạnh lên các vùng niêm mạc đang viêm trợt, làm bùng phát cơn đau quặn và chướng bụng ở người có tiền sử viêm đại tràng.
Quan niệm được ăn thoải mái trong 5 ngày còn lại của chế độ nhịn ăn 5:2 là sai lầm. Nếu thả lỏng và ăn bù quá mức vào các ngày không nhịn, lượng calo dư thừa sẽ triệt tiêu hoàn toàn độ thâm hụt trước đó, khiến mục tiêu giảm mỡ thất bại và cân nặng dễ dàng tăng trở lại.
