Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 248 trên 369
Quan niệm thực phẩm mất "sinh khí" khi bảo quản lạnh là cách diễn giải trực giác, thiếu cơ sở sinh học chính xác. Khoa học chứng minh nhiệt độ thấp chỉ làm chậm quá trình trao đổi chất, ức chế vi sinh vật gây thối rữa và làm biến đổi một phần hoạt tính enzyme hoặc cấu trúc tế bào tùy kỹ thuật bảo quản.
Quan niệm ăn thực dưỡng kiềm hóa máu để tiêu diệt ung thư là hoàn toàn sai lầm. Thận và phổi luôn kiểm soát chặt chẽ độ pH máu trong ngưỡng an toàn 7,35-7,45, thức ăn nạp vào chỉ làm thay đổi pH nước tiểu chứ không thể làm thay đổi độ axit-kiềm của dòng máu hay vi môi trường khối u.
Sữa hạt và ngũ cốc không thể thay thế hoàn toàn sữa bầu truyền thống do thiếu hụt tự nhiên vitamin B12, canxi sinh học, i-ốt và đạm hoàn chỉnh. Thai phụ chuyển sang đồ uống thực vật cần chọn sản phẩm tăng cường vi chất và bổ sung thuốc theo chỉ định y khoa.
Gạo lứt giàu dưỡng chất nhưng chứa hàm lượng asen vô cơ cao hơn gạo trắng do tích tụ chủ yếu ở lớp cám ngoài. Người bệnh ung thư không cần kiêng tuyệt đối nhưng nên ăn lượng vừa phải, đa dạng nguồn tinh bột và áp dụng các biện pháp chế biến giảm thiểu độc chất để đảm bảo an toàn.
Dầu mè có khả năng hấp thụ một phần tia UV nhưng chỉ số chống nắng tự thân rất thấp và không ổn định. Việc bôi trực tiếp dầu mè nguyên chất không thể thay thế kem chống nắng chuẩn, khiến da đối mặt nguy cơ bỏng rát, lão hóa sớm và tổn thương ung thư da.
Củ cải nạo daikon thường được tin giúp tiêu trừ mỡ xấu nhờ chứa nhiều enzyme phân giải. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy củ cải không làm tan mỡ thừa trực tiếp mà cung cấp dồi dào hợp chất lưu huỳnh sinh học, hỗ trợ men giải độc gan và bổ sung vi chất qua chế biến.
Siro cây phong và chất tạo ngọt tự nhiên chứa nhiều polyphenol, khoáng chất và inulin, giúp làm chậm hấp thu đường và hỗ trợ chuyển hóa tốt hơn đường tinh luyện. Tuy nhiên, thành phần cốt lõi của chúng vẫn là đường sucrose; do đó chỉ phát huy lợi ích khi dùng điều độ để thay thế đường trắng, không thể lạm dụng.
Thực phẩm lên men từ đậu đỗ mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng, nhưng quá trình ủ tương thủ công không kiểm soát vô trùng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm nấm mốc sinh độc tố aflatoxin. Độc chất này có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dùng.
Sụt cân nhanh khi ăn thực dưỡng thường do mất nước và teo cơ bắp vì thiếu năng lượng, chất đạm, không phải biểu hiện "thải độc". Nhầm lẫn này dễ đẩy cơ thể vào tình trạng suy dinh dưỡng sarcopenia nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.
Nhiều người chuộng thay đường bằng mật ong trong các bài thuốc thực dưỡng vì nghĩ lành tính, nhưng đun mật ong ở nhiệt độ cao sẽ sinh chất biến tính HMF và triệt tiêu enzym kháng khuẩn. Ngoài ra, mật ong chứa hơn 80% đường nên vẫn mang lượng calo tương đương đường tinh luyện.
Nấu cơm bằng nồi áp suất làm giảm nhiệt độ hồ hóa và giúp tinh bột trương nở tối đa nhờ tác động của nhiệt và hơi kín. Tuy nhiên, việc bổ sung muối biển không phải yếu tố quyết định độ dẻo mà còn làm tăng lượng natri tiêu thụ hàng ngày.
Siro gạo lứt thường được quảng bá là chất tạo ngọt tự nhiên lành mạnh, nhưng thực tế quá trình chế biến đã tước bỏ hoàn toàn chất xơ và màng cám làm chậm hấp thu. Sản phẩm này có tốc độ giải phóng đường nhanh, dễ làm vọt đường huyết và không an toàn cho bệnh nhân đái tháo đường.
Người đang dùng thuốc chống đông máu Warfarin hoàn toàn có thể sử dụng dầu mè và các loại dầu thực vật, nhưng cần duy trì lượng ăn ổn định hàng ngày. Bổ sung dầu ăn quá mức hoặc thay đổi đột ngột khẩu phần có thể ảnh hưởng tới chu trình vitamin K và làm dao động hiệu quả của thuốc.
Khi dùng nước giếng hoặc nước địa phương theo chế độ thực dưỡng, người dân cần xét nghiệm kim loại nặng (asen, chì, cadmi, crom), nồng độ phóng xạ uranium, độ cứng và độ pH. Nguồn nước ngầm tự nhiên tiềm ẩn nhiều độc chất vô cơ từ địa chất, có thể gây hại cho thận, xương và làm tăng nguy cơ khối u.
Dầu mè không thể thay thế dầu cá về nguồn Omega-3. Dầu mè chủ yếu chứa Omega-9 và Omega-6, hoàn toàn thiếu hụt hai axit béo chuỗi dài quan trọng là EPA và DHA. Cơ thể người chuyển hóa tiền chất thực vật thành EPA/DHA rất kém, trong khi hai hoạt chất từ dầu cá này lại đóng vai trò quyết định trong việc giảm mỡ máu và ngừa xơ vữa động mạch.
So sánh giữa luộc, hấp và áp suất, hấp là phương pháp giữ trọn vitamin tan trong nước và chất chống oxy hóa tốt nhất cho phần lớn rau củ. Luộc ngập nước gây thất thoát vitamin C và khoáng chất nhiều nhất, trong khi nấu áp suất nhanh vượt trội ở khả năng loại bỏ chất kháng dinh dưỡng và giữ vi chất cho các loại đậu củ.
Mè đen và các loại đậu bản địa chứa oxalat tự nhiên, nhưng chúng chỉ làm tăng nhẹ nguy cơ sỏi thận khi cơ thể thiếu hụt canxi. Việc ăn uống cân bằng, đảm bảo đủ 800-1.200 mg canxi mỗi ngày kết hợp uống đủ nước là chìa khóa giúp phòng ngừa sỏi hiệu quả mà không cần kiêng hạt.
Thực phẩm địa phương bán tại chợ truyền thống không hoàn toàn an toàn như nhiều người lầm tưởng, bởi nông sản tươi nội địa thường ít được kiểm định dư lượng hóa chất hơn hàng xuất khẩu. Nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng hoặc chứa hóa chất chưa cấp phép vẫn tồn tại, đòi hỏi người tiêu dùng phải biết cách lựa chọn và sơ chế khoa học.
Quan niệm cơ thể chỉ tiêu hóa tốt thức ăn nơi mình sinh ra là sai lầm khoa học. Hệ men tiêu hóa và vi sinh vật đường ruột của con người có khả năng thích nghi linh hoạt, tự điều chỉnh hoạt tính theo từng loại dưỡng chất nạp vào chỉ sau thời gian ngắn.
Nồi áp suất có thể khử tới 100% lectin và phần lớn chất kháng dinh dưỡng trong đậu đỗ chỉ sau 20 phút. Đun sôi thường trong một giờ cũng loại bỏ được 93,77% đến 99,81% hoạt tính chất này, đảm bảo an toàn cho bữa ăn hàng ngày.
