Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 280 trên 369
Nước mía để ngoài nắng ở nhiệt độ phòng (30-40 độ C) bắt đầu biến chất, đổi màu chỉ sau vài chục phút và lên men chua, nhiễm khuẩn mạnh sau vài giờ. Vi khuẩn nguy hại như *E. coli* sinh trưởng rất nhanh trên 15 độ C, trong khi nấm men có thể chuyển hóa toàn bộ đường thành cồn trong chưa đầy 10 giờ.
Vắt chanh vào nước sôi làm phân hủy một phần vitamin C do nhiệt độ cao và oxy thúc đẩy phản ứng thoái hóa, nhưng không làm mất sạch toàn bộ dưỡng chất ngay lập tức. Để giữ tối đa lượng vitamin C, bạn chỉ nên pha nước cốt chanh vào nước ấm vừa miệng và dùng ngay sau khi vắt.
Phơi nấm tươi dưới nắng trước khi nấu giúp kích hoạt hợp chất ergosterol trong màng nấm tự chuyển hóa thành vitamin D2, làm tăng hàm lượng vi chất này lên gấp nhiều lần. Đây là mẹo đơn giản, tận dụng tia cực tím tự nhiên để biến nấm thành nguồn bổ sung vitamin D thuần thực vật dồi dào cho bữa ăn gia đình.
Nhiều người chi thêm tiền mua trứng vỏ nâu vì tin rằng chúng bổ hơn trứng vỏ trắng. Thực tế, khoa học chứng minh màu vỏ trứng do giống gà và sắc tố protoporphyrin IX quyết định, hoàn toàn không làm thay đổi giá trị dinh dưỡng bên trong.
Nhiều người truyền tai nhau thói quen nuốt sống trứng cút để bồi bổ sinh lực phái mạnh tức thì. Tuy nhiên, giới chuyên gia khẳng định đây là quan niệm sai lầm, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc vi khuẩn Salmonella nghiêm trọng và gây thiếu hụt vi chất biotin do chất avidin chưa bị nhiệt phân hủy.
Uống viên sắt cùng nước cam giúp tăng hấp thu đáng kể nhờ vitamin C đóng vai trò chất khử, chuyển đổi sắt không heme khó tan thành dạng sắt hai ($Fe^{2+}$) dễ hấp thu tại ruột non, đồng thời vô hiệu hóa tác động cản trở của các chất ức chế như phytate và tannin trong thức ăn.
Ăn tôm cùng thực phẩm giàu vitamin C hoàn toàn không tạo ra thạch tín gây ngộ độc chết người như tin đồn mạng xã hội. Asen trong tôm chủ yếu ở dạng hữu cơ arsenobetaine không độc hại, bền vững và được đào thải nhanh qua nước tiểu mà không bị vitamin C khử thành thạch tín.
Luộc rau trong nhiều nước và đun sôi quá lâu có thể làm mất tới 100% vitamin C do đặc tính dễ tan trong nước và nhạy cảm với nhiệt. Để bảo tồn tối đa dưỡng chất, bạn nên ưu tiên hấp, hoặc luộc thật nhanh với ít nước khi nước đã sôi bùng.
Rau củ quả cấp đông hoàn toàn không bị mất hết vitamin C mà vẫn giữ được hàm lượng dinh dưỡng tương đương, thậm chí cao hơn rau tươi để lâu ngày. Công nghệ đông lạnh giúp ngăn chặn quá trình oxy hóa tự nhiên, bảo toàn tối đa vi chất nếu được chế biến đúng cách.
Uống trà xanh cùng viên vitamin C hoàn toàn có lợi nhờ tác dụng hiệp đồng rõ rệt. Vitamin C hoạt động như chất chống oxy hóa bảo vệ hoạt chất EGCG trong trà xanh khỏi bị phân hủy, đồng thời hỗ trợ ruột non hấp thu các catechin tốt hơn gấp nhiều lần so với khi chỉ uống trà xanh thông thường.
Người dùng kháng viêm corticoid dài ngày cần bổ sung và tăng cường vitamin D do thuốc ức chế enzym gan, làm biến đổi chuyển hóa vitamin D, giảm hấp thu canxi tại ruột và tăng hủy xương. Bổ sung canxi cùng vitamin D sớm giúp bảo vệ mật độ khoáng xương.
Bạn không cần kiêng tuyệt đối nước cam khi uống kháng sinh, nhưng không được dùng nước cam để uống thuốc cùng lúc. Các hợp chất sinh học và axit trong nước quả có thể làm biến đổi sự hấp thu thuốc, vì vậy người bệnh nên uống kháng sinh bằng nước lọc và dùng nước cam cách cữ thuốc ít nhất 2 giờ.
Nhiều người có thói quen rửa sạch trứng gà trước khi cất tủ lạnh vì nghĩ làm vậy mới vệ sinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy nước sẽ phá vỡ lớp màng cuticle bảo vệ tự nhiên, khiến vi khuẩn Salmonella dễ dàng xâm nhập qua lỗ thở vào lòng trứng, làm gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Uống trà đặc ngay sau khi ăn trứng cút là thói quen khiến cơ thể giảm hấp thu đáng kể lượng sắt và dưỡng chất thiết yếu. Hợp chất tannin và axit tannic đậm đặc trong nước trà sẽ liên kết với sắt cùng protein, tạo thành các phức hợp khó tan trong đường tiêu hóa, cản trở ruột hấp thu vi chất.
Hiện tượng đổ mồ hôi trộm và rụng tóc vành khăn ở trẻ nhỏ không thể khẳng định chắc chắn là dấu hiệu còi xương do thiếu vitamin D. Bằng chứng khoa học cho thấy rụng tóc chỉ đi kèm với các dạng còi xương kháng vitamin D do đột biến gen cực kỳ hiếm gặp, chứ không đại diện cho tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng thông thường.
Người đang dùng thuốc chống đông máu không nên uống trà lá trúc đen khi chưa có chỉ định y khoa. Dịch chiết trúc đen chứa các hoạt chất giãn mạch và ảnh hưởng fibrinogen; việc kết hợp thêm các tác nhân can thiệp mạch trên nền thuốc chống đông làm tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết nặng và xuất huyết nội sọ nguy hiểm.
Chiên rán cá ở nhiệt độ cao không làm phân hủy hết vitamin D. Nghiên cứu cho thấy phương pháp này vẫn giữ lại khoảng 80-85% hàm lượng vitamin D, tuy nhiên việc cắt nhỏ cá hoặc đun nấu quá lâu có thể làm tăng lượng thất thoát do vi chất tan vào dầu ăn.
Uống vitamin C ngay khi vừa chớm cảm cúm không giúp bạn khỏi bệnh tức thì như nhiều người lầm tưởng. Các nghiên cứu cho thấy việc bổ sung cấp tốc này không rút ngắn rõ rệt tổng thời gian ốm, nhưng có thể hỗ trợ làm giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng nặng trong đợt bệnh.
Uống kèm vitamin K2 khi bổ sung vitamin D3 không phải là bắt buộc đối với tất cả mọi người, nhưng là sự kết hợp có lợi giúp kích hoạt các protein dẫn canxi vào xương và hạn chế vôi hóa mạch máu. Người có bệnh lý nền cần thận trọng tham khảo bác sĩ trước khi dùng phối hợp.
Tự ý sắc rễ cây trọng đũa uống dài ngày có thể gây quá tải bài tiết, làm tăng men gan cùng các chỉ số urea và creatinine trong máu, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm chức năng thận nghiêm trọng do thảo dược chứa nhiều hoạt chất phức tạp chưa được kiểm chứng đầy đủ về an toàn lâm sàng.
