Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.340 bài, trang 32 trên 367
Tự ý dùng cây tử châu hoa trần khi đang uống thuốc chống đông như warfarin tiềm ẩn nguy cơ tương tác nguy hiểm. Thuốc chống đông có khoảng điều trị hẹp, dễ bị xáo trộn bởi các hợp chất thảo dược, dẫn tới biến chứng xuất huyết nặng hoặc hình thành cục máu đông đe dọa tính mạng.
Cây vài (Daphniphyllum) không thể ăn được và không phải là rau hay thảo mộc giải nhiệt thông thường. Nghiên cứu khoa học xác nhận cây vài chứa các alkaloid gây độc tính cấp và tổn thương gan, tuyệt đối không nên tự ý thu hái hay chế biến làm thực phẩm.
Nhiệt độ cao và thời gian nấu kéo dài có thể làm thất thoát lượng lớn tinh dầu bay hơi và phân hủy các saponin quý trong tử uyển. Việc đun sắc đúng cách, đậy kín nắp và kiểm soát thời gian giúp bảo toàn trọn vẹn hoạt tính dược liệu.
Lá tỳ bà có công dụng giảm viêm và hỗ trợ đường hô hấp, nhưng lớp lông tơ mịn ở mặt dưới lá nếu không được chải sạch sẽ gây kích ứng niêm mạc họng, làm bùng phát cơn ho dữ dội hơn khi uống.
Tỏi đen được nhiều người ca ngợi có khả năng tiêu diệt tế bào ác tính, nhưng thực tế khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng ức chế và kích hoạt apoptosis trong ống nghiệm hoặc trên chuột thí nghiệm. Chưa có đủ bằng chứng lâm sàng khẳng định tỏi đen trị được ung thư ở người, người bệnh tuyệt đối không bỏ phác đồ y khoa.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy cao chiết chuẩn hóa của cây tử châu có tiềm năng thúc đẩy lành vết thương, nhưng đắp lá tươi trực tiếp lại là sai lầm nguy hiểm. Bụi bẩn và vi khuẩn bám trên thảo dược chưa tiệt trùng dễ gây nhiễm trùng mô mềm, làm vết thương mưng mủ, hoại tử nghiêm trọng.
Tự ý dùng chung dược liệu uy linh tiên với thuốc giảm đau kháng viêm NSAID tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng gánh nặng tổn thương, viêm loét niêm mạc dạ dày. Hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh sự kết hợp này an toàn, người bệnh xương khớp cần cẩn trọng.
Nhầm lẫn hạt tục tùy tử với hạt tiêu đen là tai nạn nguy hiểm trong đời sống. Hạt tục tùy tử chứa các hoạt chất diterpenoid độc hại có khả năng phá hủy cấu trúc tế bào, kích ứng mạnh đường tiêu hóa gây nôn ói cấp tính, tuyệt đối không được dùng làm gia vị ăn uống.
Uống nước sắc uy linh tiên chữa hóc xương cá là mẹo truyền miệng hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Việc trì hoãn đến bệnh viện để uống thuốc làm mất "thời gian vàng", khiến nguy cơ biến chứng thủng thực quản, xuất huyết và nhiễm trùng tăng gấp hơn 4 đến 8 lần.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược cổ truyền như tử uyển để chữa bệnh, nhưng việc kết hợp với thuốc chống đông máu tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết nguy hiểm. Thảo dược có thể làm biến đổi chuyển hóa thuốc và gia tăng nguy cơ chảy máu, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Tử uyển thể hiện khả năng ức chế virus cúm và giảm tổn thương phổi trong các thí nghiệm trên tế bào và chuột, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Dược liệu này không thể trực tiếp "diệt" virus cúm trong cơ thể và tiềm ẩn nguy cơ gây độc cho gan nếu tự ý sử dụng.
Rau tục đoạn được dân gian truyền tai nhau có công dụng giải độc và chữa viêm gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật bị tổn thương gan do ngộ độc chất, hoàn toàn chưa có cơ sở lâm sàng chứng minh khả năng chữa khỏi bệnh gan trên người.
Tỏi đỏ hay sâm đại hành thường được đồn thổi có tác dụng bổ máu nhờ màu đỏ đặc trưng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư in vitro, chưa có nghiên cứu chứng minh công năng tạo máu hay trị thiếu máu ở người.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh tục đoạn rau tương tác trực tiếp với thuốc hạ áp, nhưng y văn ghi nhận thảo dược có thể tương tác dược lực học với thuốc lợi tiểu điều trị tăng huyết áp. Người bệnh cần thận trọng, chỉ nên dùng lượng vừa phải dạng rau ăn và hỏi ý kiến bác sĩ điều trị.
Rượu ngâm tỏa dương thường được nam giới ưa chuộng nhằm bồi bổ sinh lực, nhưng việc lạm dụng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng cho gan và thận. Hàm lượng tannin cùng các hoạt chất chuyển hóa phức tạp trong dược liệu khi kết hợp với cồn sẽ làm tăng tải đào thải và độc tính tế bào.
Phối hợp colchicine với thuốc hạ mỡ máu statin làm gia tăng rủi ro tổn thương cơ vân và tiêu cơ vân cấp tính. Biến cố nguy hiểm này tập trung chủ yếu ở người suy giảm chức năng gan thận, người dùng colchicine liều cao từ 1,2 mg/ngày hoặc dùng cùng lúc nhiều thuốc ức chế chuyển hóa.
Từ bi biển được đồn thổi có thể chữa khỏi viêm da dị ứng nhờ khả năng giảm ngứa nhanh. Tuy nhiên, khoa học hiện chỉ mới ghi nhận chiết xuất dược liệu này ức chế histamine trên động vật và tế bào trong ống nghiệm, chưa hề có thử nghiệm trên người. Tự ý đắp dược liệu này còn tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc dị ứng.
Nhau thai người và nhau thai cừu có sự tương đồng về một số chất thẩm thấu và protein chuyển mã, nhưng khác biệt rõ rệt về cấu trúc hormone và biến thể gen. Do rào cản đạo đức và nguy cơ lây truyền bệnh truyền nhiễm, nhau thai người chịu kiểm soát pháp lý rất gắt gao, trong khi nhau thai cừu được cấp phép phổ biến hơn làm thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học trực tiếp về việc trà từ bi biển tác động lên thụ thể estrogen hay làm giảm hiệu lực thuốc tránh thai. Tuy nhiên, các tương tác qua enzyme gan và chuyển hóa nội tiết hoàn toàn có thể làm thất bại ngừa thai, đòi hỏi phụ nữ phải thận trọng khi dùng chung.
Đọt tổ điểu không chứa độc tố ptaquiloside gây ung thư như loài dương xỉ đại bàng. Các bằng chứng khoa học khẳng định ptaquiloside chỉ tập trung ở chi dương xỉ *Pteridium*, trong khi cây tổ điểu thuộc chi *Asplenium*. Dù vậy, người tiêu dùng cần phân biệt đúng loài và nấu chín kỹ trước khi ăn để đảm bảo an toàn.
