Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.333 bài, trang 346 trên 367
Ăn chua từ chanh hay giấm không làm tăng lắng đọng tinh thể urat như nhiều người lầm tưởng, bởi vị chua không đồng nghĩa với toan hóa máu hay nước tiểu. Dù axit citric trong chanh có tiềm năng hỗ trợ tiết niệu, khả năng kiềm hóa nước tiểu của nó lại rất hạn chế, đòi hỏi người bệnh phải áp dụng đúng cách và duy trì lối sống cân bằng.
Khi cơn gout cấp bùng phát khiến khớp sưng nóng, đỏ và đau đớn dữ dội, người bệnh nên ưu tiên chườm lạnh thay vì chườm nóng. Nghiên cứu khoa học cho thấy chườm lạnh giúp cắt giảm đến 68% mức độ đau và giảm sưng viêm nhanh chóng, trong khi chườm nóng có thể làm bùng phát cơn đau nặng hơn.
Uống nước ép rau củ giảm cân cấp tốc không giúp thanh lọc cơ thể mà có thể gây hại gan nghiêm trọng. Tình trạng thiếu hụt protein cản trở quá trình vận chuyển mỡ ra khỏi gan, kết hợp cùng lượng đường fructose lỏng hấp thu nhanh từ nước ép, dễ dẫn tới nguy cơ thoái hóa mỡ gan cấp tính và rối loạn chức năng gan.
Người đang dùng thuốc chống đông máu không cần kiêng hoàn toàn cải ngọt. Thay vì loại bỏ rau xanh, người bệnh cần duy trì lượng ăn ổn định mỗi tuần để tránh làm thay đổi nồng độ vitamin K đột ngột, giúp thuốc phát huy hiệu quả ngăn ngừa huyết khối an toàn.
Uống lượng lớn dầu ô liu pha nước cốt chanh không giúp thải độc gan hay tống sỏi mật như lời đồn trên mạng. Ngược lại, thói quen này dễ kích thích túi mật co bóp đột ngột, gây tắc đường mật và viêm tụy cấp. Dầu ô liu và chanh chỉ thực sự bảo vệ gan khi dùng điều độ trong bữa ăn.
Ăn sống cải xoong giữ được nhiều chất chống oxy hóa PEITC hơn nấu chín do nhiệt độ cao trên 60 độ C làm vô hiệu hóa enzyme myrosinase – yếu tố bắt buộc để tạo ra hoạt chất này. Tuy nhiên, nếu biết cách sơ chế cắt nhỏ trước khi nấu hoặc hấp nhanh, bạn vẫn có thể giữ lại lượng dưỡng chất đáng kể.
Luộc thịt rồi đổ bỏ nước đầu giúp giảm đáng kể lượng purine hấp thụ vào cơ thể, do các phân tử purine dễ tan vào nước khi gặp nhiệt độ cao. Đây là mẹo chế biến hữu ích cho người bệnh gout, nhưng cần áp dụng đúng cách về thời gian và độ dày miếng thịt.
Dầu hạt cải thương phẩm hiện nay (canola) không gây hại cho tim mạch vì đã được lai tạo để loại bỏ gần như hoàn toàn axit erucic. Với hàm lượng kiểm soát nghiêm ngặt dưới 1-2%, dầu canola đạt chứng nhận an toàn quốc tế và là nguồn chất béo không bão hòa có lợi cho bữa ăn hàng ngày.
Nấu chín kỹ rau cải ngọt thực sự làm mất phần lớn hoạt tính kháng viêm do nhiệt độ cao phá hủy enzyme myrosinase và làm rửa trôi dưỡng chất vào nước. Áp dụng mẹo cắt nhỏ rau trước khi nấu 30-40 phút hoặc hấp chín tới sẽ giúp bảo tồn trọn vẹn hợp chất quý này cho sức khỏe.
Bơ thực vật margarin không mặc nhiên an toàn hơn mỡ lợn. Nếu được làm từ dầu hydro hóa một phần chứa nhiều chất béo chuyển hóa (trans fat), margarin thậm chí gây tổn hại mạch máu nghiêm trọng hơn cả mỡ động vật qua việc vừa tăng cholesterol xấu vừa hạ cholesterol tốt.
Uống giấm táo pha loãng không giúp làm tiêu hao trực tiếp mỡ trong gan. Các bằng chứng khoa học cho thấy axit axetic chỉ hỗ trợ làm chậm tiêu hóa, cải thiện đường huyết sau ăn và mỡ máu ở mức độ khiêm tốn, chứ không thể thay thế lối sống lành mạnh hay điều trị y khoa.
Rau cải dầu chứa glucosinolate có thể chuyển hóa thành goitrin gây ức chế hấp thu iod của tuyến giáp. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học khẳng định ăn rau cải dầu nấu chín với lượng thông thường hoàn toàn an toàn cho người khỏe mạnh, chỉ tiềm ẩn nguy cơ khi ăn sống quá mức hoặc thiếu hụt iod.
Chất xơ hòa tan pectin trong phần thịt của các loại trái cây khi vào ruột sẽ hút nước tạo thành lớp gel nhớt, giúp giữ lại một phần cholesterol và axit mật để đào thải qua phân. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy thói quen này chỉ giúp giảm nhẹ mỡ máu và không thể thay thế thuốc điều trị.
Người gầy và không uống rượu vẫn có thể mắc gan nhiễm mỡ do các đột biến gen (như PNPLA3, TM6SF2, LIPA), rối loạn biểu sinh, khiếm khuyết enzyme lysosome cùng tình trạng tích tụ mỡ nội tạng và teo cơ âm thầm. Đây là bệnh lý chuyển hóa phức tạp, có thể âm thầm tiến triển thành viêm gan, xơ gan và ung thư gan nếu không được phát hiện sớm.
Chỉ số men gan ALT và AST bình thường không thể loại trừ bệnh gan nhiễm mỡ hay xơ hóa gan. Nghiên cứu cho thấy viêm gan thoái hóa mỡ (NASH) vẫn có thể âm thầm tiến triển mà không làm tăng men gan, đặc biệt ở người đái tháo đường và béo phì.
Chưa có bằng chứng cho thấy củ cải làm giảm hiệu lực của thuốc levothyroxine khi ăn ở mức thông thường. Thay vì kiêng khem cực đoan, người bệnh suy giáp chỉ cần nấu chín củ cải, ăn cách xa thời điểm uống thuốc và tuân thủ uống thuốc khi bụng đói để bảo đảm hiệu quả hấp thu tốt nhất.
Muối ăn chứa tỷ lệ natri cao hơn mì chính xét trên cùng trọng lượng, bởi mì chính chỉ chứa 21% natri và 78% axit glutamic. Tuy nhiên, lạm dụng mì chính vẫn gây giữ muối nước tại thận và làm tăng huyết áp tương tự muối ăn, đặc biệt ở phụ nữ và người đang dùng thuốc hạ áp.
Nước củ cải trắng thường được truyền tai như bài thuốc dân gian giúp đánh tan sỏi thận. Nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận dịch chiết vỏ củ cải có tác dụng lợi tiểu và giảm kích thước sỏi trên động vật, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh khả năng làm tan sỏi trên người.
Chiết xuất cúc tâm tư giúp giảm mảng bám, sưng viêm và chảy máu chân răng nhờ đặc tính kháng khuẩn, kháng viêm tự nhiên. Tuy nhiên, lợi ích này đến từ các chế phẩm chiết xuất chuẩn hóa dùng kèm vệ sinh răng miệng cơ học, không phải từ nước hoa cúc tự đun tại nhà và không thay thế được việc lấy cao răng.
Chiết xuất cúc mâm xôi đã được các nghiên cứu thực nghiệm chứng minh có khả năng bảo vệ tế bào sừng, giảm gốc tự do và hạn chế phản ứng viêm do tia UVB gây ra. Mỹ phẩm chứa thành phần này hỗ trợ làm dịu cảm giác nóng rát, cải thiện độ ẩm cho làn da cháy nắng nhẹ nhưng không thể thay thế kem chống nắng hay điều trị y tế.
