Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.831 bài, trang 145 trên 192
Nhiều quảng cáo ca ngợi siro quả cơm cháy có thể chữa dứt điểm cúm thần tốc, nhưng các bằng chứng khoa học thực tế lại cho thấy hiệu quả rất khiêm tốn và chưa chắc chắn. Dù có một số thử nghiệm ban đầu ghi nhận giảm triệu chứng, nghiên cứu đối chứng nghiêm ngặt tại phòng cấp cứu cho thấy quả cơm cháy không làm giảm thời gian hay độ nặng của bệnh cúm.
Nhiều người tin rằng uống vitamin C liều cao sẽ giúp phòng ngừa cảm cúm, nhưng các nghiên cứu khoa học quy mô lớn cho thấy vi chất này không giúp người bình thường tránh mắc bệnh. Tác dụng phòng bệnh chỉ được ghi nhận rõ rệt ở nhóm vận động viên cường độ cao hoặc người làm việc trong môi trường giá rét khắc nghiệt.
Chế độ ăn MIND kết hợp giữa thực đơn Địa Trung Hải và DASH, được chứng minh qua nhiều nghiên cứu dài hạn giúp làm chậm tốc độ lão hóa não bộ tương đương trẻ hơn từ 1 đến 7,5 tuổi, đồng thời giảm đáng kể nguy cơ suy giảm nhận thức ở người lớn tuổi.
Taurine thường được quảng cáo giúp phục hồi trí nhớ và kéo dài tuổi thọ tế bào não. Dù vậy, phần lớn dữ liệu tích cực hiện chỉ ghi nhận trên mô hình chuột; các thử nghiệm lâm sàng trên người còn rất ít, cỡ mẫu nhỏ và chưa đủ bằng chứng khoa học để khuyến cáo sử dụng rộng rãi nhằm cải thiện nhận thức.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất EGCG trong trà xanh có khả năng vượt qua hàng rào tuần hoàn để bảo vệ tế bào hạch võng mạc khỏi stress oxy hóa và thoái hóa do thiếu máu. Dù vậy, trà xanh không thể thay thế thuốc điều trị hạ nhãn áp chuyên dụng.
Các thử nghiệm lâm sàng mù đôi cho thấy astaxanthin tự nhiên liều 3-6 mg/ngày giúp giảm nếp nhăn, tăng độ đàn hồi và hạn chế tổn thương da do tia cực tím. Dù giàu tiềm năng bảo vệ cấu trúc tế bào, hoạt chất này là biện pháp bổ trợ đường uống, không thể thay thế kem chống nắng và lối sống lành mạnh.
Chiết xuất hạt nho giàu chất chống oxy hóa proanthocyanidins giúp bảo vệ tế bào trước tổn thương gốc tự do. Tuy nhiên, khoa học hiện nay hoàn toàn không có bằng chứng lâm sàng cho thấy hoạt chất này có thể rút ngắn trục nhãn cầu, làm giảm độ hay chữa khỏi tật cận thị.
Nhiều người tin rằng uống vitamin C liều cao giúp làm sáng mắt và ngăn ngừa đục thủy tinh thể. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy viên uống đơn chất liều cao không giúp phòng ngừa bệnh, thậm chí còn làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể ở người trên 65 tuổi và người dùng thuốc corticosteroid.
Nhiều người tin rằng uống chiết xuất bạch quả (Ginkgo biloba) giúp ngăn chặn sa sút trí tuệ và bảo vệ trí nhớ tuổi già. Tuy nhiên, các nghiên cứu đối chứng quy mô lớn khẳng định bạch quả không làm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer hay sa sút trí tuệ ở cả người khỏe mạnh và người suy giảm nhận thức nhẹ.
Resveratrol cho thấy khả năng ngăn chặn rò rỉ và giảm tổn thương vi mạch võng mạc trên mô hình chuột đái tháo đường qua việc hạ nồng độ VEGF và chống viêm. Dù vậy, bằng chứng này hoàn toàn mang tính tiền lâm sàng và hiện vẫn chưa có thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên xác nhận hiệu quả trên người.
Các thử nghiệm lâm sàng đối chứng cho thấy sôcôla đen và bột cacao nguyên chất vẫn có thể khiến mụn trứng cá bùng phát hoặc tăng nặng ở người có cơ địa nhạy cảm, ngay cả khi đã loại bỏ hoàn toàn sữa và đường tinh luyện.
Giả thuyết cho rằng ăn nhiều đạm sinh axit làm hỏng xương không còn phù hợp với y học hiện đại. Các thử nghiệm lâm sàng chứng minh protein hỗ trợ tăng mật độ khoáng xương, đặc biệt khi đi kèm lượng canxi đầy đủ.
Quan niệm người béo phì ít nguy cơ loãng xương hơn người gầy là sai lầm. Dù cân nặng lớn giúp tăng mật độ khoáng xương bề mặt, nhưng phản ứng viêm mạn tính cùng sự tích tụ mỡ tủy xương làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng và độ bền của xương, khiến nguy cơ gãy xương vẫn ở mức cao.
Nghiên cứu khoa học xác nhận phức hợp chiết xuất hạt kê giàu miliacin kết hợp lipid mầm lúa mì có tác dụng kích hoạt đường truyền tín hiệu beta-catenin, thúc đẩy tế bào nang tóc phân chia và kéo dài chu kỳ mọc tóc. Thử nghiệm lâm sàng 12 tuần chứng minh giải pháp này giúp giảm đáng kể tỷ lệ tóc rụng và cải thiện độ ẩm da đầu.
Nghiên cứu lâm sàng đối chứng giả dược cho thấy uống 400 mg dầu hạt bí ngô mỗi ngày trong 24 tuần giúp tăng mật độ tóc tới 40% ở nam giới bị rụng tóc nội tiết nhờ cơ chế ức chế enzyme 5-alpha reductase cản trở hormone DHT làm teo nang tóc.
Lycopene trong cà chua là chất chống oxy hóa mạnh giúp giảm hiện tượng đỏ rát da sau 10 đến 12 tuần bổ sung đều đặn, nhưng không thể thay thế kem chống nắng ngoài da. Bạn vẫn cần bôi kem chống nắng và che chắn kỹ lưỡng khi tiếp xúc với tia cực tím.
Nhiều người kỳ vọng chất chống oxy hóa liều cao có thể đảo ngược tóc bạc do stress, nhưng khoa học hiện chỉ ghi nhận hydrogen peroxide tích tụ và enzyme catalase suy giảm tại nang tóc. Chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh bổ sung chất chống oxy hóa giúp tóc đen trở lại.
Ruột hoàn toàn có thể hấp thu các phân tử axit hyaluronic (HA) kích thước nhỏ, kích thích da tăng độ ẩm và giảm nếp nhăn từ bên trong. Tuy nhiên, hiệu quả này cần từ 4 đến 12 tuần duy trì đều đặn chứ không thể làm da căng bóng chỉ sau vài ngày sử dụng.
Chiết xuất cọ lùn chứa acid béo và beta-sitosterol giúp giảm nồng độ hormone DHT và cải thiện mật độ tóc ở mức độ nhẹ đến vừa. Dù dung nạp tốt, cọ lùn không đủ bằng chứng thay thế thuốc chuẩn hóa và cần thận trọng nguy cơ bỏ sót chẩn đoán bệnh lý tuyến tiền liệt.
Creatine monohydrate kết hợp tập kháng lực giúp gia tăng khối cơ và cải thiện sức mạnh chi dưới ở người cao tuổi, từ đó phòng ngừa té ngã hiệu quả. Hiện tượng tăng creatinine huyết thanh chủ yếu do chuyển hóa chất bổ sung, không gây tổn hại mức lọc cầu thận trên người khỏe mạnh nếu dùng đúng cách.
