Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.828 bài, trang 158 trên 192
Chiết xuất từ quả mơ *Prunus mume* cho thấy khả năng ức chế chuyển động và sự bám dính của vi khuẩn *Helicobacter pylori* trong ống nghiệm và mô hình động vật. Dù vậy, dữ liệu này chỉ dừng ở mức tiền lâm sàng, người bệnh tuyệt đối không dùng mơ muối thay thế phác đồ kháng sinh chuẩn.
Nhiều người tin rằng đặt một quả mơ muối umeboshi vào giữa hộp cơm nắm có thể ngăn ngừa ngộ độc thực phẩm. Dù axit và muối có đặc tính ức chế vi sinh vật nhất định, cơ chế bảo vệ tự nhiên này có phạm vi rất hẹp, hoàn toàn không thể thay thế các biện pháp bảo quản an toàn.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất quả mơ giúp kích thích axit béo chuỗi ngắn và bảo vệ hàng rào niêm mạc ruột. Dù vậy, dữ liệu can thiệp trên người còn rất sơ khai, người tiêu dùng không nên xem mơ muối là thuốc trị bệnh đường ruột.
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết mơ Prunus mume có khả năng ức chế vi khuẩn sâu răng Streptococcus mutans và vi khuẩn nha chu Porphyromonas gingivalis. Tuy nhiên, việc ăn quả mơ muối umeboshi không thể thay thế các biện pháp vệ sinh răng miệng chuyên khoa.
Nhiều người ngậm mơ muối với hy vọng phục hồi nhanh khi kiệt sức, nhưng dữ liệu khoa học cho thấy axit citric chỉ giúp giảm cảm giác mệt mỏi chủ quan chứ không trực tiếp cải thiện sức mạnh cơ bắp hay các chỉ số sinh lý vận động.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất quả mơ Nhật (Prunus mume) hỗ trợ bảo vệ gan, giảm viêm và điều hòa men gan khi tiếp xúc với cồn. Tuy nhiên, người dân không nên nhầm lẫn đây là biện pháp giải độc rượu cấp tốc, và việc lạm dụng rượu bia vẫn gây hủy hoại tế bào gan.
Nghiên cứu sinh học thực vật cho thấy theanine tổng hợp chủ yếu ở rễ rồi chuyển dịch lên chồi, trong đó cành non chứa nồng độ theanine cao gấp 3,8 đến 8,8 lần phiến lá non. Vì vậy, trà cành kukicha thường sở hữu vị ngọt dịu và hàm lượng theanine ấn tượng không kém, thậm chí vượt trội so với trà lá sencha.
Đậu đỏ azuki thường được nhắc đến trong chế độ ăn kiểm soát huyết áp nhờ hàm lượng kali tự nhiên giúp tăng bài tiết natri. Tuy nhiên, các nghiên cứu sinh học gần đây cho thấy vai trò đáng chú ý từ các chuỗi peptide hoạt tính sinh học có khả năng ức chế men chuyển angiotensin (ACE).
Chiết xuất từ lá sen và hạt sen cho thấy tiềm năng ức chế enzyme tạo mảng bám của vi khuẩn gây sâu răng *Streptococcus mutans* trong ống nghiệm. Dù vậy, chưa có bằng chứng củ sen ăn thông thường có tác dụng này; củ sen không thể thay thế việc vệ sinh răng miệng hay điều trị nha khoa.
Khi tinh bột kháng và polysaccharide trong củ sen đi xuống ruột già, hệ vi sinh đường ruột sẽ lên men chúng thành các axit béo chuỗi ngắn thiết yếu, chủ yếu là acetate, butyrate và propionate. Những hợp chất này giúp hạ pH đại tràng, nuôi dưỡng tế bào biểu mô ruột và hỗ trợ cơ thể hấp thu khoáng chất hiệu quả hơn.
Lượng EGCG và catechin hòa tan trong trà bancha thấp hơn rõ rệt so với sencha vụ xuân. Búp non và lá trà đầu tiên luôn tích lũy nồng độ EGCG cao kỷ lục, sau đó giảm dần theo độ già của lá. Dù ít hoạt chất EGCG hơn, bancha vẫn giàu polyphenol tốt cho tiêu hóa.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy hoạt chất từ sen giúp điều hòa miễn dịch và cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng khẳng định ăn củ sen chữa khỏi viêm đại tràng; người bệnh chỉ nên dùng dạng nấu chín mềm như món ăn hỗ trợ dinh dưỡng lúc bệnh ổn định.
Nhai chậm thường được cho là giúp tăng tiết hormone no PYY và giảm hormone đói Ghrelin. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các hormone này biến động chủ yếu theo thành phần đạm, bột đường trong bữa ăn và tần suất ăn uống, thay vì phụ thuộc đơn thuần vào tốc độ nhai cơ học.
Trà đậu đỏ azuki rang chứa nhiều polyphenol và chất chống oxy hóa, hỗ trợ bài tiết dịch thừa và giảm sưng phù nhẹ. Nghiên cứu cho thấy chiết xuất hạt giúp tăng bài tiết nước tiểu và giảm phản ứng viêm mô mềm, song không thể thay thế thuốc điều trị bệnh nền.
Đậu đỏ azuki có chỉ số đường huyết (GI) thuộc nhóm thấp đến trung bình nhờ chứa lượng tinh bột kháng dồi dào và cấu trúc màng tế bào vững chắc. Bổ sung loại đậu này đúng cách giúp làm chậm hấp thu glucose, hỗ trợ kiểm soát đường huyết sau bữa ăn.
Chiết xuất ngưu bàng được nhiều người đồn thổi có tác dụng lọc sạch mỡ máu, nhưng các bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ ghi nhận hiệu quả điều hòa lipid trên động vật và mô hình tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng trên người để khẳng định tác dụng điều trị.
Hạt ngưu bàng (ngưu bàng tử) chứa hàm lượng hoạt chất lignan như arctiin và arctigenin vượt trội so với rễ củ, tạo ra dược tính kháng viêm và chống tăng sinh mạnh mẽ. Do có khả năng tích lũy trong huyết tương và can thiệp sinh học sâu, hạt ngưu bàng cần được kiểm soát liều lượng khắt khe như một vị thuốc trị liệu, không thể dùng tùy tiện như củ.
Các nghiên cứu thực nghiệm xác nhận củ sen chứa hoạt chất giúp tăng nồng độ GABA và hỗ trợ kéo dài giấc ngủ trên mô hình động vật. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được kiểm chứng lâm sàng trên người, do đó người dùng không nên thần thánh hóa trà củ sen như thuốc trị mất ngủ.
Quan niệm nhai kỹ giúp thức ăn tới ruột ở dạng siêu mịn để vi khuẩn dễ lên men đang được khoa học nhìn nhận lại. Nghiên cứu mới cho thấy việc cố nhai kỹ không làm đổi kích thước hạt phân, mà chính hệ vi sinh vật đường ruột mới đóng vai trò chủ động phân giải các mảnh thức ăn này.
Nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hợp chất chứa lưu huỳnh trong củ cải trắng giúp kích thích enzyme giải độc và giảm tổn thương gan do hóa chất. Dù vậy, các bằng chứng này mới dừng lại ở tế bào và chuột, chưa đủ cơ sở để coi củ cải trắng là giải pháp trị bệnh gan trên người.
