Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 173 trên 192
Quả mâm xôi chứa lượng lớn hợp chất ellagitannin và anthocyanin ít bị hấp thu ở ruột non mà đi thẳng xuống đại tràng. Tại đây, chúng làm thay đổi tích cực hệ vi sinh vật đường ruột và được lợi khuẩn chuyển hóa thành urolithin cùng các axit phenolic giúp chống viêm, chống oxy hóa toàn thân.
Tinh dầu quảng hoắc hương chứa nhiều hoạt chất có khả năng ức chế nấm Candida, nấm gây gàu và hàng loạt vi khuẩn gây viêm da. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức độ thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, người dùng cần pha loãng và không tự ý dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
Nước máy khử trùng bằng clo giúp ngăn ngừa hiệu quả các bệnh tiêu chảy truyền nhiễm nhưng cũng khiến nhiều người lo ngại nguy cơ tiêu diệt lợi khuẩn tiêu hóa. Các nghiên cứu trên người cho thấy clo dư không làm xáo trộn lớn hệ vi sinh đường ruột, thậm chí một số chủng lợi khuẩn còn có khả năng kháng clo.
Sau buổi tập nặng, uống nước lọc đến khi hết khát chưa thể giúp cơ thể phục hồi hoàn toàn lượng dịch đã mất. Các nghiên cứu cho thấy cơ thể cần từ 4 đến 6 giờ, với lượng dịch nạp vào bằng 125% đến 150% lượng mồ hôi thất thoát kèm theo chất điện giải natri để tái lập cân bằng nước.
Hoạt chất trichosanthin chiết xuất từ qua lâu có khả năng bất hoạt bộ máy tổng hợp protein và kích hoạt cơ chế tự hủy ở nhiều dòng tế bào ung thư cũng như tế bào nhiễm virus. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở mức độ phòng thí nghiệm và mô hình chuột, chưa thể thay thế thuốc điều trị.
Trà xanh giàu hoạt chất catechin được chứng minh giúp giảm mỡ gan và hỗ trợ hạ men gan ở người mắc gan nhiễm mỡ không do rượu. Tuy nhiên, thức uống này không làm giảm men gan ở người khỏe mạnh, thậm chí việc lạm dụng viên uống chiết xuất trà xanh liều cao còn tiềm ẩn nguy cơ gây tăng men gan ngược trở lại.
Lá và hoa phượng tím chứa nhiều hợp chất flavonoid có khả năng ức chế các enzyme gây viêm và dọn dẹp gốc tự do mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo hoạt chất của cây có thể gây độc tế bào ở nồng độ cao, người dân không nên tự ý hái đun nước uống trị bệnh.
Khảo sát thực tế cho thấy tới 65% mẫu trà xanh thông thường có chứa dư lượng thuốc trừ sâu. Dù đa số nằm trong ngưỡng an toàn, sự hình thành các chất chuyển hóa có độc tính cao và khả năng hòa tan mạnh vào nước nóng khiến việc chọn trà hữu cơ trở thành giải pháp đáng cân nhắc.
Cà phê pha không qua giấy lọc như bình nén kiểu Pháp (French press) hay đun sôi chứa hàm lượng cao hai hợp chất béo cafestol và kahweol. Các nghiên cứu lâm sàng chứng minh những chất này làm tăng mạnh nồng độ cholesterol xấu (LDL), triglyceride và men gan, trong khi việc dùng giấy lọc giúp giữ lại gần như toàn bộ chúng.
Tốc độ phân giải caffeine nhanh hay chậm do biến thể gen CYP1A2 quyết định. Người mang gen chuyển hóa chậm có nguy cơ nhồi máu cơ tim và tăng huyết áp cao hơn nếu uống từ 2-4 tách cà phê mỗi ngày, nhưng mức 1-2 tách vẫn an toàn cho đa số mọi người.
Chiết xuất từ các loài thuộc chi Phù dung, đặc biệt là bụp giấm, được chứng minh có khả năng ức chế vi khuẩn tụ cầu vàng trong phòng thí nghiệm nhờ làm tổn thương màng tế bào vi khuẩn. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc lớn vào dung môi chiết xuất và không thể thay thế thuốc sát khuẩn bằng cách đắp lá tươi.
Sự kết hợp giữa phòng phong, hoàng kỳ và bạch truật tạo nên bài thuốc cổ phương Ngọc bình phong tán giúp điều hòa miễn dịch và bảo vệ đường hô hấp. Các nghiên cứu trên động vật và tế bào cho thấy bài thuốc vừa kích hoạt đại thực bào, phục hồi tế bào lympho, vừa giảm viêm mạn tính.
Rễ phòng phong chứa các hợp chất polyacetylene, coumarin và chromone có khả năng chống tăng sinh và kích hoạt chu trình tự hủy của tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hàm lượng hoạt chất trong dược liệu thô rất thấp, người dân không nên tự ý đun sắc uống để tự điều trị khối u.
Phi điệp kép chứa hoạt chất dendrobine và các alkaloid có khả năng thúc đẩy đốt cháy axit béo, điều hòa dịch mật và giảm viêm gan. Nghiên cứu lâm sàng cho thấy dùng bột thảo dược này kết hợp phác đồ tiêu chuẩn trong 8 tuần giúp cải thiện rõ rệt chỉ số mỡ máu và gan nhiễm mỡ nhẹ đến trung bình.
Nhiều người lo ngại việc dùng thuốc statin hạ mỡ xấu (LDL-C) xuống mức rất thấp sẽ làm tăng nguy cơ chảy máu não. Các phân tích gộp quy mô lớn cho thấy statin liều cao làm tăng nhẹ rủi ro xuất huyết não, nhưng lợi ích ngăn ngừa tổng đột quỵ và giảm tử vong vẫn vượt trội, đặc biệt khi phối hợp thuốc hợp lý.
Các phân tích tổng hợp trên hàng triệu người cho thấy uống từ 3 đến 4 tách cà phê mỗi ngày giúp giảm 13% đến 16% nguy cơ tử vong sớm do mọi nguyên nhân. Tuy nhiên, mối liên hệ này tuân theo đường cong phi tuyến tính: uống vượt ngưỡng 4 tách mỗi ngày không mang lại thêm lợi ích kéo dài tuổi thọ.
Cơn tức giận bùng phát hoặc việc gắng sức đột ngột như bê vác nặng, rặn khi đi vệ sinh có thể làm tăng vọt nguy cơ đột quỵ xuất huyết não trong vòng 1 đến 2 giờ sau đó. Các hành vi này đẩy huyết áp tăng cao tức thời, tạo áp lực làm vỡ các mạch máu não vốn đã suy yếu, đặc biệt ở người có bệnh tăng huyết áp.
Nhiều người phân vân giữa việc dùng bột chất xơ psyllium tại nhà thuốc hay ăn mận khô để trị táo bón. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy ăn 100 g mận khô mỗi ngày mang lại hiệu quả thúc đẩy đi tiêu tương đương, thậm chí giúp làm mềm phân và giảm đầy hơi tốt hơn psyllium.
Phi điệp kép chứa hoạt chất chính là dendrobine và các alkaloid có khả năng chống viêm, dọn dẹp protein độc hại và bảo vệ khớp thần kinh. Tuy nhiên, các tác dụng cải thiện trí nhớ này mới chỉ được chứng minh trên mô hình động vật, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người bệnh.
Phát hiện hẹp động mạch cảnh khi đi khám sức khỏe dù không có triệu chứng khiến nhiều người lo lắng muốn mổ ngay để ngừa đột quỵ. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại cho thấy dùng thuốc tích cực giúp giảm mạnh nguy cơ đột quỵ, và chỉ một nhóm nhỏ bệnh nhân có mảng xơ vữa nguy cơ cao mới thực sự cần can thiệp.
