Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 61 trên 192
Chiết xuất từ mỏ sẻ (*Trachelospermum*) chứa lượng lớn lignan và các chất chuyển hóa có khả năng dập tắt gốc tự do, bảo vệ màng lipid và DNA tế bào trên mô hình thực nghiệm. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế, đòi hỏi người dùng cần thận trọng khi sử dụng.
Cây mỏ quạ được dân gian sử dụng nhiều để trị đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa trên động vật thực nghiệm và tế bào, chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng diện rộng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị dứt điểm.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất rễ mộc hương có khả năng ức chế vi khuẩn HP ở nồng độ nhất định. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả diệt khuẩn này trên cơ thể người, do đó người bệnh không được tự ý dùng mộc hương thay thế kháng sinh.
Hạt mắc mật chứa nhiều hoạt chất sinh học đậm đặc có hoạt tính ức chế men thần kinh và gây độc tế bào trong các thử nghiệm khoa học. Dù thịt quả là gia vị thơm ngon, việc nhai nát số lượng lớn nhân hạt tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, người dùng chỉ nên dùng thịt quả và nhả bỏ hạt.
Cây mặt quỷ thường được truyền tai dùng để chữa mụn nhọt, mẩn ngứa, song y học hiện đại chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Các dữ liệu khoa học hiện nay mới dừng lại ở mô hình tiền lâm sàng, cho thấy chiết xuất thực vật chi này có hoạt tính ức chế vi khuẩn tụ cầu và giảm các chất trung gian gây viêm.
Mộc hoa trắng từ lâu được dùng trong y học cổ truyền để trị tiêu chảy và lỵ amip. Vỏ và hạt cây chứa hoạt chất chính conessine cùng nhiều alkaloid steroid. Dù y học cổ truyền ghi nhận tác dụng trị lỵ, dữ liệu khoa học thực nghiệm hiện tại chủ yếu tập trung vào cơ chế kháng khuẩn và ức chế bơm tống thuốc.
Mộc hương từ lâu đã được xem là "khắc tinh" của chứng đau dạ dày trong dân gian. Dù khoa học xác nhận các hợp chất sesquiterpene lactone trong rễ cây có tác dụng kháng viêm và bảo vệ niêm mạc, hầu hết bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng trên động vật chứ chưa thể thay thế thuốc điều trị ở người.
Dầu hạt mẫu đơn tử ban giàu acid alpha-linolenic (ALA) vượt trội hơn nhiều loại dầu thực vật thông thường. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở phân tích thành phần hóa học và sinh học phân tử thực vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ mỡ máu trên người.
Tinh dầu lá mắc mật thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm rõ rệt trong các thử nghiệm ống nghiệm nhờ chứa các hợp chất tự nhiên như myristicin, terpinolene. Dù vậy, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.
Cây mắm biển chứa nhiều hoạt chất sinh học quý có tác dụng chống oxy hóa, kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các dữ liệu này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm in vitro và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Lá mặt quỷ thường được dân gian dùng đắp mụn nhọt, nhưng nghiên cứu khoa học hiện chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và kháng khuẩn của dịch chiết lá trên ống nghiệm. Chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh lá mặt quỷ chữa khỏi mụn nhọt do tụ cầu vàng ở người.
Nhiều người tìm mua quả mắc coọc dại vì tin vào khả năng chống oxy hóa vượt trội. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay cho thấy hàm lượng polyphenol và hoạt tính dọn gốc tự do của loại quả này mới chỉ được ghi nhận trong phòng thí nghiệm, chưa có bằng chứng lâm sàng trên cơ thể người.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chiết xuất mật nhân giúp cải thiện nồng độ testosterone toàn phần ở nam giới suy giảm sinh dục và người lớn tuổi. Tuy nhiên, tác động lên testosterone tự do chưa thực sự nhất quán. Thảo dược này chỉ mang tính hỗ trợ phục hồi nội tiết tố, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Quả mận gai chứa hàm lượng dồi dào polyphenol và anthocyanin với khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật, chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định tác dụng chữa bệnh.
Bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định mật gấu không thể chữa khỏi ung thư gan và hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa. Mặc dù một số thử nghiệm trên tế bào và động vật ghi nhận tác động ức chế khối u nhất định, chưa có nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh mật gấu tiêu diệt được tế bào ung thư ở người.
Chiết xuất từ các loài thực vật thuộc chi mắc mật bước đầu ghi nhận khả năng ức chế enzyme tiêu hóa và kích thích tiết insulin trong ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn là sơ khởi, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người để khẳng định công dụng hạ đường huyết.
Cây mạy chỉ chăm chứa các triterpenoid và iridoid glycoside có hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm và mô hình chuột. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, trong khi thảo dược này tiềm ẩn độc tính tế bào. Người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
Lá mật gấu (*Vernonia amygdalina*) được nhiều người đồn thổi về công dụng hạ đường huyết. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chỉ mới dừng lại ở nghiên cứu trên chuột và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Việc tùy tiện sử dụng còn tiềm ẩn nguy cơ tương tác thuốc nguy hiểm.
Nhiều nghiên cứu thực nghiệm trên động vật và tế bào ghi nhận chiết xuất mật mông hoa có khả năng chống viêm, giảm chết tế bào tuyến lệ và hỗ trợ cải thiện lượng nước mắt nhờ hoạt tính giống androgen. Dù vậy, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng nước thảo mộc nhỏ mắt.
Nhiều người truyền tai nhau uống cây mạ mân để hạ men gan và phục hồi tế bào gan tổn thương. Tuy nhiên, dữ liệu khoa học hiện hành chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người đối với loại cây này; người bệnh không nên tự ý dùng thay phác đồ điều trị.
