Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 80 trên 192
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng lá hồng xiêm nấu nước uống để chữa đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng hạ đường huyết trên động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh tính hiệu quả và an toàn.
Nước lá hồng bì nấu dùng gội đầu và tắm giúp làm sạch nhẹ nhàng và tạo mùi thơm dễ chịu. Dù các hợp chất trong tinh dầu hồng bì có hoạt tính ức chế nấm men trong phòng thí nghiệm, tác dụng thực tế của nước lá tự nấu còn hạn chế và không thể thay thế các thuốc điều trị da liễu.
Nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết lá cây hồng trai có khả năng ức chế 8 loài vi khuẩn Gram âm và Gram dương, đồng thời giảm phản ứng viêm. Tuy nhiên, các dữ liệu này mới dừng lại ở ống nghiệm và tuyệt đối không thể dùng thay thế thuốc kháng sinh điều trị bệnh.
Chiết xuất cây hồ chi chứa nhiều flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan trước một số hóa chất độc hại trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh dược liệu này giúp giải độc hay hạ men gan trên người bị tổn thương do bia rượu.
Quả hồng bì chứa nhiều tinh dầu, flavonoid và alkaloid có đặc tính kháng viêm, giảm histamine trên mô hình tế bào và động vật. Kinh nghiệm dân gian dùng hồng bì giảm ho có cơ sở sinh học ban đầu, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó chỉ nên dùng hỗ trợ và không thay thế thuốc chữa bệnh.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hợp chất neolignan và triterpenoid chiết xuất từ cây hồi núi có hoạt tính kháng viêm mạnh mẽ trên mô hình tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chưa đủ để khẳng định loài dược liệu này có thể chữa khỏi bệnh đau nhức khớp hay thay thế thuốc điều trị ở người.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy tinh dầu và chiết xuất hồi nước có khả năng chống oxy hóa, ức chế một số chủng vi khuẩn và vi nấm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại hoàn toàn dừng lại ở mức in vitro, chưa có thử nghiệm trên người để khẳng định tác dụng chữa bệnh.
Chiết xuất lá hồng mai (*Gliricidia sepium*) thu hút sự quan tâm nhờ chứa nhiều flavonoid và polyphenol có đặc tính chống viêm, chống oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm (*in vitro*) và trên động vật (*in vivo*), hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Hồ điệp hoa chứa hoạt chất tectorigenin với khả năng kháng viêm và giảm đau rõ rệt trong các mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu khoa học hiện nay chỉ mới dừng lại ở mức tế bào và chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Hồng sâm (Panax ginseng) từ lâu được xem là vị thuốc đại bổ giúp hồi phục thể lực, nhưng liệu tác dụng đẩy lùi chứng mệt mỏi mạn tính là sự thật khoa học hay chỉ là hiệu ứng giả dược? Các thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên (RCT) cho thấy hồng sâm mang lại hiệu quả cải thiện khiêm tốn nhưng có ý nghĩa thực tế, đặc biệt đối với tình trạng mệt mỏi tinh thần và stress oxy hóa.
Chiết xuất từ các loài hoa hồng ghi nhận khả năng ức chế một số chất trung gian gây viêm trong tế bào ống nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, riêng với Hồng Trung Hoa (*Rosa chinensis*), khoa học hiện vẫn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng can thiệp quy mô lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Hồ chi (dạ quan thảo) thường được quảng bá như giải pháp phục hồi sinh lực phái mạnh. Dù chiết xuất này giúp cải thiện một số triệu chứng mãn dục ở nam giới trung niên, thử nghiệm lâm sàng cho thấy hồ chi không mang lại hiệu quả cải thiện chức năng cương dương so với giả dược.
Nhiều người e ngại hồng sâm Hàn Quốc làm tăng huyết áp đột ngột, nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thảo dược này thực tế hỗ trợ giảm nhẹ chỉ số huyết áp cả ngắn hạn lẫn dài hạn. Tuy vậy, người bệnh chỉ nên dùng bổ trợ dưới sự tư vấn của bác sĩ và không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Vỏ cây *Warburgia salutaris* chứa các hợp chất sesquiterpenoid có hoạt tính ức chế nấm *Candida albicans* trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người, do đó người bệnh không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc y tế.
Nhiều người tin rằng ăn hến giúp làm mát gan và hạ men gan nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ cho thấy chiết xuất từ hến có tác dụng bảo vệ gan trên mô hình động vật và tế bào thực nghiệm, trong khi dữ liệu lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập đầy đủ.
Nhiều người tin rằng ăn hạt tiêu đen giúp sinh nhiệt và đốt cháy mỡ thừa nhanh chóng. Dù hoạt chất piperine cho thấy hiệu quả giảm cân và chuyển hóa mỡ trên động vật thí nghiệm, các bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người hiện vẫn rất hạn chế và chưa đủ để khẳng định hạt tiêu giúp giảm béo.
Cây bướm bạc chứa saponin và iridoid có hoạt tính kháng viêm trong thử nghiệm tế bào. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả trị ho, viêm họng. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị khi chưa có ý kiến bác sĩ.
Nhiều lời đồn thổi xem hắc mai biển là cứu cánh chữa lành loét dạ dày. Thực tế, các nghiên cứu khoa học ghi nhận loại quả này có tiềm năng bảo vệ niêm mạc, kháng viêm và chống oxy hóa rõ rệt, nhưng phần lớn dữ liệu hiện nay mới chỉ dừng lại ở các mô hình thực nghiệm trên động vật.
Hồ liêm đằng thường được dân gian ví von là "insulin thực vật" nhờ khả năng hạ đường huyết và phục hồi tế bào tụy trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chuẩn mực trên cơ thể người hiện vẫn còn thiếu hụt, người bệnh không thể dùng thảo dược này để thay thế thuốc chữa đái tháo đường.
Nhiều lời đồn cho rằng cao chiết hạt gấc có thể tiêu trừ khối u, nhưng khoa học hiện nay khẳng định điều này chưa có căn cứ lâm sàng. Các tác dụng ức chế tế bào ung thư mới chỉ ghi nhận trong ống nghiệm và mô hình chuột, trong khi nghiên cứu cũng cảnh báo độc tính tim mạch trên động vật.
