Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 126 trên 234
Nghiên cứu đoàn hệ theo dõi dài hạn cho thấy trẻ ăn thực dưỡng trong 6 năm đầu đời bị suy giảm chỉ số thông minh (IQ) và trí tuệ linh hoạt ở tuổi dậy thì do thiếu hụt vitamin B12 nghiêm trọng. Tổn hại nhận thức này tồn tại dai dẳng, không thể bù đắp hoàn toàn dù trẻ đã ăn thịt cá trở lại sau đó.
Người già mắc bệnh gan không nên theo đuổi chế độ thực dưỡng cực đoan nhiều đậu đỗ. Đạm thực vật hỗ trợ thải amoniac qua đường ruột nhưng quá nhiều xơ thô từ đậu đỗ dễ gây trướng bụng, khó tiêu và làm nặng thêm tình trạng suy dinh dưỡng nếu không chế biến mềm nhừ, cân đối.
Chế độ ăn thực dưỡng với ngũ cốc nguyên hạt và đậu đỗ mang lại nhiều lợi ích bảo vệ tim mạch, nhưng tiềm ẩn rủi ro tăng kali máu ở người cao tuổi mắc bệnh thận mạn. Nắm rõ cơ chế hấp thu chất xơ và kỹ thuật sơ chế ngâm nước nóng giúp giảm tải khoáng chất an toàn cho thận.
Chế độ thực dưỡng giàu ngũ cốc nguyên hạt và chất xơ có thể hỗ trợ cải thiện tim mạch, nhưng không thể thay thế thuốc hạ áp. Nếu lạm dụng các gia vị mặn như tương miso hay tamari, lượng natri cao sẽ khiến huyết áp người già tăng vọt do độ nhạy cảm với muối gia tăng theo tuổi tác.
Ăn thực dưỡng và tăng cường thực vật giúp giảm rõ rệt cholesterol xấu (LDL-C) nhờ hạn chế chất béo bão hòa. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng cảnh báo nguy cơ triglyceride tăng cao nếu khẩu phần thừa tinh bột. Người bệnh cần áp dụng đúng cách và không tự ý ngưng thuốc điều trị.
Chế độ thực dưỡng có thể hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin ở người thừa cân nhờ giàu chất xơ và ít chất béo bão hòa. Tuy nhiên, do thực đơn chứa tỷ lệ carbohydrate cao, người bệnh cần theo dõi kỹ đường huyết và mỡ máu để tránh nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Ăn chay dài ngày mang lại nhiều lợi ích chuyển hóa nhưng dễ gây thiếu hụt canxi âm thầm. Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo như co giật cơ nhẹ, dáng đi khập khiễng và mệt mỏi sẽ giúp bạn kịp thời can thiệp dinh dưỡng, phòng ngừa nguy cơ loãng xương và gãy xương trước khi quá muộn.
Asen vô cơ tích lũy mạn tính từ chế độ ăn, đặc biệt qua gạo, có mối liên hệ rõ rệt với nguy cơ kháng insulin và bệnh đái tháo đường. Độc chất này làm suy giảm hấp thu glucose tại mô mỡ, cơ bắp và gây tổn thương mạch máu nặng nề hơn khi đường huyết tăng cao.
Ăn thực dưỡng không thể thay thế thuốc điều trị hay chữa khỏi tổn thương đáy mắt do đái tháo đường. Dù vậy, chế độ ăn lành mạnh giàu thực vật, bổ sung chất chống oxy hóa và duy trì huyết áp, đường huyết ổn định sẽ giúp làm chậm tiến triển biến chứng võng mạc hiệu quả.
Ngưỡng tham chiếu asen vô cơ của EFSA là 0,3-8 microgram/kg thể trọng/ngày. Người nặng 50 kg ăn trên 113-258 gram gạo khô mỗi ngày có thể chạm ngưỡng nguy cơ ung thư. Trẻ nhỏ và người ăn nhiều cơm cần vo kỹ gạo và đa dạng hóa thực phẩm.
Người bị cường giáp Basedow không nên ăn rong biển Wakame vì đây là thực phẩm chứa hàm lượng i-ốt rất đậm đặc. Dung nạp nhiều i-ốt ngoại sinh sẽ kích thích tuyến giáp gia tăng tổng hợp hormone, làm suy giảm hiệu quả điều trị của thuốc, thúc đẩy bệnh tái phát và làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Người bệnh viêm giáp tự miễn Hashimoto không nên lạm dụng rong biển thực dưỡng do lượng i-ốt quá lớn có thể kích hoạt phản ứng viêm nặng hơn, đẩy nhanh tiến trình suy giáp và gây rối loạn chức năng giáp trạng khó lường.
Ăn thực dưỡng chứa nhiều rong biển liên tục nhiều tháng có thể làm xáo trộn chuyển hóa tuyến giáp do mất cân bằng vi chất. Việc theo dõi định kỳ chỉ số TSH cùng FT4 giúp phát hiện sớm suy giáp hoặc cường giáp tiềm ẩn, tránh những lo lắng và can thiệp y tế không cần thiết.
Người mắc tiểu đường kèm suy thận không nên tự ý áp dụng chế độ ăn thực dưỡng phụ thuộc vào ngũ cốc nguyên hạt. Dù có lợi cho đường huyết, lượng kali và phốt pho cao trong ngũ cốc nguyên cám dễ gây quá tải cho thận suy, tăng nguy cơ suy dinh dưỡng và đe dọa tính mạng.
Thực dưỡng Ma-Pi 2 giúp người đái tháo đường hạ mạnh mỡ xấu LDL-cholesterol và giảm nguy cơ tim mạch nhờ cắt bỏ mỡ động vật. Tuy nhiên, khẩu phần chứa tới 70% carbohydrate đòi hỏi người bệnh phải chọn đúng tinh bột nguyên cám nhiều xơ nhằm ngăn ngừa nguy cơ tăng triglycerid máu.
Hiện tượng mòn men răng, ê buốt ở người ăn thực dưỡng dài ngày chủ yếu xuất phát từ việc tiếp xúc thường xuyên với axit trong thực phẩm lên men chua chứ không phải do thiếu hụt canxi toàn thân. Hiểu đúng cơ chế hóa sinh giúp bạn điều chỉnh thói quen ăn uống và chăm sóc răng miệng đúng cách để bảo tồn nụ cười.
Chế độ ăn thực dưỡng giàu chất xơ kiểu Ma-Pi giúp giảm đường huyết và đưa HbA1c về mức an toàn rất hiệu quả. Tuy nhiên, người đái tháo đường typ 2 không nên tự ý bỏ thuốc, áp dụng cực đoan để tránh nguy cơ thiếu hụt vitamin B12 và biến chứng chuyển hóa nghiêm trọng.
Nhiều phụ huynh tự ý cắt bỏ sữa, trứng, thịt động vật theo phương pháp thực dưỡng để trị viêm da cơ địa cho con. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy việc kiêng khem mù quáng này bị áp dụng quá mức, không giải quyết căn nguyên bệnh mà còn đe dọa trực tiếp đến sự phát triển của trẻ.
Rau họ cải chứa các hợp chất sinh bướu goitrogen có thể cản trở nang giáp hấp thu i-ốt. Tuy nhiên, rủi ro chỉ xảy ra khi ăn sống lượng lớn trong tình trạng thiếu hụt i-ốt; việc nấu chín và ăn uống cân bằng vẫn hoàn toàn an toàn cho tuyến giáp.
Người duy trì ăn thực dưỡng nghiêm ngặt nên kiểm tra dinh dưỡng ban đầu sau 2-3 tuần, tái khám sau 1 tháng và duy trì xét nghiệm máu định kỳ mỗi 3-4 tháng một lần. Danh mục cần tầm soát bao gồm vitamin B12, vitamin D, sắt, kẽm, iod và protein nhằm ngăn ngừa tình trạng suy dinh dưỡng tiềm ẩn.
