Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 131 trên 234
Nhai ngũ cốc thô liên tục theo phương pháp Ohsawa có thể gây mòn mô cứng của răng do ma sát vật lý và thói quen ăn uống khắt khe. Dữ liệu y khoa khẳng định mòn răng diễn ra nghiêm trọng khi có sự kết hợp giữa lực cọ xát cơ học và môi trường axit làm mềm men trước đó.
Nhiều phụ nữ ăn thực dưỡng bị thiếu máu dù ăn nhiều ngũ cốc do sắt non-heme từ thực vật có sinh khả dụng thấp và bị phytate ức chế hấp thu. Dữ liệu lâm sàng cho thấy chế độ ăn kiêng khem này làm gia tăng tỷ lệ thiếu sắt và vitamin B12, đòi hỏi người áp dụng phải xét nghiệm định kỳ và biết cách kết hợp thực phẩm khoa học.
Người mỡ máu cao có thể áp dụng chế độ ăn nhiều thực vật tương tự thực đơn cân bằng âm dương để hạ cholesterol xấu. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều tinh bột từ gạo lứt, ngũ cốc sẽ khiến triglyceride tăng vọt, đòi hỏi phải phối hợp cân đối đạm thực vật, chất xơ và vận động thể lực.
Áp dụng chế độ ăn thực dưỡng cấp số 7 với 100% ngũ cốc nguyên cám có thể khiến người đái tháo đường đối mặt với nguy cơ tăng vọt đường huyết sau ăn. Nguyên nhân là do lượng tinh bột khổng lồ nạp vào cơ thể cùng lúc tạo ra tải lượng carbohydrate quá cao, làm quá tải khả năng chuyển hóa của cơ thể.
Miso lúa mạch (mugi miso) hoàn toàn không an toàn cho người mắc bệnh Celiac vì chứa protein hordein từ lúa mạch kích hoạt phản ứng tự miễn phá hủy niêm mạc ruột non. Quá trình lên men thông thường không thể loại bỏ hết các đoạn peptide sinh miễn dịch nguy hại, đòi hỏi người bệnh phải kiêng tuyệt đối để bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa.
Gạo lứt tích tụ lượng asen vô cơ cao hơn gạo trắng do giữ lại lớp vỏ cám ngoài cùng. Người trưởng thành khỏe mạnh ăn gạo lứt điều độ vẫn nằm trong ngưỡng an toàn, nhưng trẻ nhỏ dưới 5 tuổi đối mặt nguy cơ phơi nhiễm cao. Việc áp dụng phương pháp nấu chần gạn nước và dùng nước sạch giúp loại bỏ hơn 50% độc chất này.
Chế độ thực dưỡng thiên dương với lượng muối cao có thể giúp tăng thể tích huyết tương và cải thiện huyết áp tư thế trong ngắn hạn. Tuy nhiên, người huyết áp thấp không nên lạm dụng ăn mặn kéo dài vì tiềm ẩn rủi ro tim mạch và cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
Rong biển giàu dưỡng chất nhưng chứa hàm lượng iod biến thiên rất lớn, tác động trái ngược lên từng thể bệnh tuyến giáp. Người mắc cường giáp hoặc viêm tuyến giáp tự miễn Hashimoto cần kiểm soát nghiêm ngặt hoặc tránh dùng rong biển liều cao để phòng ngừa rối loạn hormone và các biến chứng nguy hiểm.
Quá trình thủy phân đậu nành lên men tạo ra nhiều tiền chất dẫn truyền thần kinh quan trọng như GABA và tryptophan. Các nghiên cứu cho thấy các hoạt chất này giúp giảm hưng phấn thần kinh, rút ngắn thời gian vào giấc ngủ và cải thiện hệ vi sinh đường ruột, biến súp miso thành món ăn hỗ trợ giấc ngủ hiệu quả.
Nhiều người lo ngại vị mặn và tính lên men của súp miso gây hại dạ dày, nhưng nghiên cứu quy mô lớn cho thấy ăn món này đều đặn hỗ trợ giảm triệu chứng trào ngược và khó tiêu. Dù vậy, người bệnh cần điều chỉnh cách nấu để tránh kích ứng niêm mạc.
Tương miso làm từ đậu nành lên men chỉ chứa lượng purin thấp đến trung bình, dao động trong ngưỡng thực vật an toàn. Người bệnh gút hoàn toàn có thể dùng tương miso với lượng vừa phải hàng ngày mà không lo làm tăng đột biến acid uric máu.
Tương miso làm từ đậu nành có chứa oxalat, nhưng người bệnh sỏi thận không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối. Nếu dùng với lượng nhỏ (5-10 g mỗi ngày), nấu loãng để giảm tải natri và kết hợp uống đủ nước, miso vẫn là gia vị an toàn trong bữa ăn hằng ngày.
Rong biển cung cấp lượng chất xơ hòa tan dồi dào giúp cải thiện mỡ máu. Nghiên cứu lâm sàng trên người cho thấy bổ sung rong biển hỗ trợ giảm đáng kể chỉ số triglyceride và tăng cholesterol tốt HDL, nhưng không làm thay đổi lượng mỡ xấu LDL-C hay cholesterol toàn phần.
Canh rong biển giàu dưỡng chất cho người bình thường nhưng lại chứa mật độ kali và natri rất cao trong mô thực vật. Người bị suy giảm chức năng thận dùng món canh này thường xuyên có nguy cơ bị tăng kali máu đột ngột, dẫn đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm và đẩy nhanh tốc độ suy thoái thận.
Người bệnh thận mạn có thể ăn muối mè nhưng phải kiểm soát chặt chẽ lượng dùng và cách chế biến. Mè chứa nhiều phốt pho nhưng tỷ lệ hấp thu qua đường tiêu hóa thấp hơn nhiều so với phụ gia công nghiệp, trong khi lượng muối bổ sung cần được cắt giảm tối đa để tránh quá tải natri lên thận.
Rong biển wakame chứa chất xơ hòa tan alginate, có khả năng tạo khối gel nhớt trong đường ruột để ức chế men tiêu hóa tinh bột và làm chậm giải phóng glucose vào máu. Khi kết hợp cùng đạm đậu nành trong súp miso, wakame giúp kiểm soát đỉnh đường huyết và insulin sau bữa ăn hiệu quả hơn.
Bệnh nhân sau phẫu thuật đường ruột tuyệt đối không nên ăn gạo lứt trong 4-8 tuần đầu do bã xơ thô dễ kích thích miệng nối và gây tắc ruột. Người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn mềm ít bã, chỉ nên dùng lại gạo lứt sau 2-3 tháng khi vết mổ đã lành và có chỉ định từ bác sĩ.
Gạo lứt không phù hợp cho người bị viêm loét đại tràng giai đoạn cấp. Lớp vỏ cám giàu chất xơ không hòa tan có cấu trúc thô cứng, khi đi qua đại tràng sẽ cọ xát cơ học trực tiếp lên các ổ loét đang sung huyết, làm tăng nguy cơ chảy máu, đau quặn và cản trở niêm mạc phục hồi.
Gạo lứt chứa nhiều chất xơ, GABA và peptide hoạt tính trong lớp cám giúp cải thiện độ đàn hồi thành mạch. Dù một số nghiên cứu ghi nhận mức giảm huyết áp tâm trương, phân tích gộp lâm sàng cho thấy gạo lứt không hạ huyết áp toàn diện và không thể thay thế phác đồ điều trị y tế.
Muối mè tự làm hay mua sẵn đều có nguy cơ nhiễm nấm mốc sinh độc tố aflatoxin nếu nguyên liệu hạt mè bị bảo quản sai cách trong môi trường ẩm. Việc lựa chọn hạt mè sạch, kiểm soát độ ẩm và sử dụng bao bì kín khí là yếu tố quyết định để bảo vệ sức khỏe gan mật.
