Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.653 bài, trang 226 trên 233
Hạt bìm bìm là vị thuốc dân gian có tác dụng nhuận tràng, trục thủy mạnh nhưng chưa có bằng chứng khoa học khẳng định gây độc gan trực tiếp. Tuy nhiên, việc tự ý dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ quá tải chuyển hóa, rối loạn điện giải và tổn thương gan thứ phát.
Bí đao là thực phẩm thanh nhiệt, lợi tiểu quen thuộc thường được người bệnh gút sử dụng để hỗ trợ đào thải axit uric. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ vỏ bí đao giúp giảm tổng hợp và tăng bài tiết axit uric qua thận trên thực nghiệm, nhưng cần chế biến đúng cách để đạt hiệu quả.
Thức đêm làm việc kéo dài làm gián đoạn nhịp sinh học, biến đổi hormone đói ghrelin, leptin và kích hoạt protein Nocturnin tăng hấp thu chất béo vào ban đêm. Kết hợp với việc tăng sản xuất cortisol cục bộ tại mô mỡ bụng, thói quen này thúc đẩy chất béo tích tụ sâu thành mỡ nội tạng nguy hiểm.
Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cảnh báo ngủ trưa kéo dài trên 60 phút mỗi ngày có thể làm tăng từ 30% đến gần 50% nguy cơ mắc tiểu đường type 2 do rối loạn nhịp sinh học và đề kháng insulin. Tuy nhiên, nếu biết khống chế giấc ngủ trưa dưới 30 phút, cơ thể lại nhận được nhiều lợi ích chuyển hóa tích cực.
Làm ca đêm liên tục làm đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, khiến huyết áp không thể hạ xuống trong lúc ngủ (hiện tượng non-dipping). Tình trạng này làm gia tăng áp lực lên tim và mạch máu suốt 24 giờ, đẩy cao nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp mạn tính cùng nhiều biến cố tim mạch nguy hiểm.
Ngủ trưa ngáy to kèm theo giật mình thức giấc là dấu hiệu cảnh báo điển hình của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Khi đường hô hấp bị xẹp, cơ thể thiếu dưỡng khí buộc não bộ kích hoạt phản xạ thức tỉnh khẩn cấp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tim mạch nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm.
Làm việc ca đêm thường xuyên gây đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, dẫn tới tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa lipid tại gan. Các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy người làm ca đêm đối mặt với nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu cao hơn rõ rệt, đặc biệt là khi đi kèm thói quen ăn đêm và mất ngủ kéo dài.
Đeo tai nghe bật nhạc khi ngủ trưa có thể gây tổn thương không thể hồi phục cho tế bào lông thính giác nếu âm lượng vượt ngưỡng an toàn và phát liên tục. Việc duy trì âm lượng lớn trong không gian kín của tai làm tăng nguy cơ suy giảm thính lực vĩnh viễn và đẩy nhanh thoái hóa thần kinh thính giác.
Nhiều người tin rằng ngủ trưa giúp hạ thấp hormone căng thẳng cortisol sau những giờ làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy việc ngủ ban ngày quá mức có thể liên quan đến tình trạng tăng cortisol vào buổi tối, trong khi chất lượng giấc ngủ và lịch thức - ngủ đều đặn mới là yếu tố quyết định.
Nhiều người truyền tai nhau dùng lá bèo tây (lục bình) nấu nước uống để hạ đường huyết. Thực tế, dù chứa nhóm chất flavonoid và phenolic có lợi, khả năng trị tiểu đường của bèo tây chưa được kiểm chứng trực tiếp, trong khi đặc tính hút kim loại nặng của cây lại tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc.
Lo âu khiến bạn trằn trọc cả đêm hay chính việc thiếu ngủ làm tâm trí rối bời vào hôm sau? Các nghiên cứu quy mô lớn khẳng định đây là mối quan hệ hai chiều. Lo âu và mất ngủ vừa là nguyên nhân, vừa là hệ quả của nhau, đòi hỏi phải được chăm sóc và điều trị song song.
Nằm ngủ ngay sau bữa ăn trưa no làm tăng vọt nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản do làm mất rào cản trọng lực và khiến cơ thắt thực quản dưới bị quá tải. Các nghiên cứu cho thấy số đợt trào ngược và thời gian thực quản phơi nhiễm axit trong giấc ngủ trưa thậm chí còn cao hơn giấc ngủ đêm.
Hầu hết trẻ nhỏ tự nhiên ngừng ngủ trưa trong độ tuổi từ 2 đến 5 tuổi, đánh dấu bước trưởng thành của não bộ khi chuyển từ giấc ngủ hai pha sang giấc ngủ đêm đơn pha. Cha mẹ không nên ép buộc trẻ nếu con vẫn tỉnh táo, phát triển tốt và được bù đắp giấc ngủ đêm đầy đủ.
Tự sắc củ bình vôi uống tại nhà dễ dẫn đến quá liều alkaloid l-tetrahydropalmatine, gây ngộ độc cấp. Người bệnh cần nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm như buồn nôn, chóng mặt, ngủ gà và rối loạn nhịp tim để ngừng sử dụng kịp thời và đến cơ sở y tế điều trị.
Nhiều người trầm cảm thường ngủ trưa hàng giờ để trốn tránh cảm giác mệt mỏi. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học cho thấy ngủ ngày làm giảm áp lực ngủ ban đêm, gây rối loạn nhịp sinh học và làm nặng thêm triệu chứng. Đặc biệt, buồn ngủ quá mức ban ngày còn là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tiêu cực cần can thiệp sớm.
Nhiều người lo ngại uống nước lạnh ngay sau buổi tập tối sẽ gây ho và co thắt phế quản. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa chỉ ra thủ phạm thực sự là luồng không khí lạnh và khô hít vào với lưu lượng lớn trong lúc gắng sức, làm đường thở mất nước và mất nhiệt rồi phát triệu chứng đúng lúc bạn nghỉ uống nước.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây bán biên kỳ để giải độc và nâng cao sức đề kháng. Các nghiên cứu bước đầu cho thấy thảo dược cùng chi với loại cây này chứa hoạt chất giúp dọn dẹp gốc tự do, giảm stress oxy hóa và bảo vệ DNA tế bào, nhưng cần hiểu đúng giới hạn khoa học để sử dụng an toàn.
Các nghiên cứu trên động vật và trong ống nghiệm cho thấy dịch chiết quả bách xù giúp giảm đường huyết nhờ ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và tăng tiêu thụ đường ở mô ngoại vi. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc vì chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Hiện tượng cứng khớp sau giấc ngủ trưa ở người bị viêm khớp là do hiện tượng gel hóa dịch khớp tạm thời khi bất động ngắn, không phải bệnh trở nặng. Bằng cách ngủ trưa từ 20-30 phút, giữ ấm và vận động nhẹ trước khi đứng dậy, bạn sẽ loại bỏ cảm giác đơ cứng khó chịu này.
Giảm cân giúp thu gọn thể tích mô mỡ vùng hầu họng, đặc biệt là lượng mỡ tích tụ ở lưỡi, từ đó mở rộng đường thở và kéo giảm đáng kể chỉ số ngưng - giảm thở khi ngủ (AHI). Tuy nhiên, biện pháp này chủ yếu làm nhẹ mức độ bệnh chứ hiếm khi chữa khỏi hoàn toàn nếu thiếu sự theo dõi y tế.
