Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.660 bài, trang 35 trên 233
Kiểm định Phòng kỷ bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) đóng vai trò sống còn nhằm phát hiện và loại trừ tạp nhiễm acid aristolochic - độc chất gây tổn thương thận mạn tính và ung thư. Việc kiểm nghiệm chuẩn xác giúp ngăn chặn nguy cơ nhầm lẫn dược liệu độc hại trên thị trường.
Các nghiên cứu độc tính học trên động vật cho thấy chiết xuất rau mui đường uống có độc tính cấp rất thấp và không gây ngộ độc bán trường diễn sau 28 ngày dùng lặp lại. Tuy nhiên, dữ liệu trên người còn thiếu, nguy cơ nhầm lẫn loài cao nên người dùng cần thận trọng và không tự ý uống kéo dài.
Nhiều gia đình thường tận dụng quất cảnh sau Tết để ngâm mật ong hay làm si-rô trị ho. Tuy nhiên, cây cảnh được xử lý lượng lớn thuốc bảo vệ thực vật và thuốc kích thích để giữ dáng bền đẹp. Việc dùng quả quất cảnh làm thuốc ngâm tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc hóa chất và tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe.
Nhiều người có thói quen hái rau khúc nếp dại ven đường về làm bánh, nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo rau mọc sát đường giao thông có thể tích tụ lượng kim loại nặng như chì, niken cao gấp 8-11 lần bình thường, gây hại nghiêm trọng cho tiêu hóa, thận và hệ thần kinh.
Quế là loại gia vị và dược liệu quen thuộc trong gian bếp Việt, nhưng hàm lượng coumarin tự nhiên trong các loài quế thuộc nhóm Cassia có thể gây áp lực lên gan. So sánh với ngưỡng an toàn quốc tế và quế Ceylon giúp làm rõ rủi ro thực tế khi sử dụng hàng ngày.
Người có tiền sử sỏi thận canxi oxalat nên hạn chế ăn lượng lớn rau chân vịt. Loại rau này chứa hàm lượng oxalat rất cao, có thể làm tăng bài tiết oxalat niệu và tăng nguy cơ tái phát sỏi ở người nhạy cảm, đặc biệt khi chế độ ăn thiếu hụt canxi.
Cây quả nổ thường được dùng theo kinh nghiệm dân gian để hạ đường huyết, nhưng các nghiên cứu hiện tại mới chỉ thử nghiệm trên chuột trong thời gian ngắn. Tự ý dùng dược liệu này kéo dài tiềm ẩn nguy cơ quá tải chuyển hóa, suy giảm chức năng bài tiết của gan và thận.
Quế Quan có thể hỗ trợ hạ nhẹ huyết áp tâm thu và cải thiện triglycerid ở một số nhóm bệnh nhân, nhưng bằng chứng khoa học hiện tại còn nhiều mâu thuẫn. Loại gia vị này không thể thay thế phác đồ điều trị mỡ máu hay tăng huyết áp.
Chưa có nghiên cứu khoa học xác định cụ thể các loại ký sinh trùng trên thịt quạ đen và độ bền nhiệt của chúng. Các dữ liệu vi sinh cho thấy nhiệt độ nấu thông thường tại gia đình không thể diệt hết các mầm bệnh chịu nhiệt hay nha bào vi khuẩn, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng.
Tinh dầu hoắc hương thường được dùng để thư giãn, nhưng hiệu quả thực tế đến đâu? Dữ liệu lâm sàng cho thấy việc hít loại tinh dầu này giúp giảm hoạt tính giao cảm và hạ mức độ căng thẳng ngắn hạn, song chưa đủ bằng chứng để khẳng định khả năng điều trị dứt điểm chứng lo âu.
Chiết xuất vỏ cam quýt cho thấy khả năng cải thiện mỡ máu rất tích cực trên mô hình chuột và bước đầu ghi nhận hiệu quả hạ lipid máu ở thử nghiệm lâm sàng dùng viên nang bột vỏ cam. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng về các hoạt chất nobiletin và tangeretin trên người vẫn còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc điều trị.
Quả sơ ri chứa lượng vitamin C tự nhiên rất cao. Ăn quá nhiều loại quả này có thể khiến cơ thể tăng tổng hợp oxalat nội sinh, làm tăng nồng độ oxalat trong nước tiểu và gia tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalat, đặc biệt ở người có cơ địa sỏi thận hoặc bệnh lý đường ruột.
Hiện chưa có dữ liệu khoa học về ngưỡng an toàn gan thận của dược liệu quyển bá trên mô hình bán trường diễn. Các nghiên cứu trên mô hình động vật cho thấy việc phơi nhiễm dài ngày với các chất chiết thảo mộc có thể làm biến đổi men gan, creatinine và cấu trúc mô học, cảnh báo người dùng không tự ý uống kéo dài.
Uống nước quả mắc nưa để trị bệnh theo dân gian tiềm ẩn hiểm họa mù lòa khó lường. Dù có tác dụng tẩy ký sinh trùng trên động vật, thành phần hóa thực vật phức tạp trong quả mắc nưa thiếu dữ liệu an toàn trên mắt người, tuyệt đối không nên tự ý uống.
Chiết xuất quái thảo mềm (*Alchemilla mollis*) thể hiện hoạt tính dọn gốc tự do rõ rệt trong phòng thí nghiệm, đặc biệt ở phân đoạn ethyl acetate. Dù sở hữu nhiều flavonoid glycoside quý, khả năng chống oxy hóa của loài thảo mộc này vẫn thấp hơn hoạt chất đối chứng quercetin và hiện mới chỉ dừng lại ở các thử nghiệm ống nghiệm.
Ăn lê tươi nguyên quả với lượng vừa phải không làm tăng acid uric máu nhờ hàm lượng chất xơ và vitamin C giúp làm chậm hấp thu đường fructose. Mối lo acid uric tăng cao chủ yếu đến từ fructose tinh luyện trong nước ngọt có gas và việc lạm dụng nước ép trái cây cô đặc.
Phục long can là vị thuốc cổ truyền quen thuộc nhưng có tính ấm và làm se niêm mạc. Người bị táo bón mạn tính, suy thận và sốt nhiễm trùng thể nhiệt tuyệt đối không nên dùng để tránh làm bệnh trở nặng, mất cân bằng điện giải và gây độc cho cơ thể.
Quán chúng là dược liệu cổ truyền tiềm năng nhưng chứa các dẫn xuất có thể gây độc tính thần kinh nghiêm trọng nếu lạm dụng hoặc dùng kéo dài. Người bệnh cần hiểu rõ nguy cơ, không tự ý uống quá liều và phải tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn.
Phục long can (đất lòng bếp) thường được dân gian truyền tai nhau về công dụng cầm máu tiêu hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện đại cho thấy khoáng dược này chưa có bằng chứng thay thế được cấp cứu nội khoa; người bệnh cần can thiệp y tế chuẩn mực ngay khi có dấu hiệu xuất huyết.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận chiết xuất từ cây qua lâu trắng chứa hợp chất triterpenoid có tác dụng chống viêm trong ống nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, lời đồn rễ cây này chữa dứt bệnh khớp là hoàn toàn phóng đại, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người.
