Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.660 bài, trang 38 trên 233
Các thử nghiệm lâm sàng mù đôi có đối chứng giả dược cho thấy bổ sung nấm đầu khỉ giúp giảm đáng kể điểm số lo âu, trầm cảm và làm dịu triệu chứng hệ thần kinh tự chủ như hồi hộp đánh trống ngực. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu trên nhóm mẫu nhỏ và cần thêm nghiên cứu để khẳng định hiệu quả điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau củ nần nghệ có thể hạ axit uric và thay thế thuốc gút. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chỉ ghi nhận chiết xuất nần nghệ có tác dụng kháng viêm trên mô hình động vật và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm chứng minh khả năng hạ axit uric trên người.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy hợp chất polysaccharide trong mộc nhĩ có khả năng giảm đường huyết lúc đói và cải thiện độ dung nạp glucose. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh ăn mộc nhĩ giúp làm chậm rỗng dạ dày hay ổn định đường huyết tức thì sau ăn.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà cây nắp ấm giúp thanh nhiệt và giải độc gan. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh công dụng này ở người. Ngược lại, việc tự ý dùng dược liệu không kiểm soát liều lượng tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc tế bào gan nghiêm trọng.
Người bệnh gút không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn nấm hương. Dù nấm chứa purin thực vật, các bằng chứng dịch tễ cho thấy rau củ quả giàu purin không làm tăng nguy cơ bùng phát cơn gút cấp. Người bệnh chỉ cần kiểm soát tổng lượng purin ăn vào dưới 400 mg mỗi ngày.
Nấm truffle trắng nổi tiếng với hương thơm nồng nàn và giá trị ẩm thực xa xỉ. Nhiều đồn đoán cho rằng mùi hương này giúp xoa dịu thần kinh và giảm stress. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chỉ tập trung vào thành phần hóa học tạo mùi, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh tác dụng giải tỏa căng thẳng trên người.
Nấm linh chi chứa nhiều hoạt chất sinh học có tiềm năng hỗ trợ cải thiện tình trạng đề kháng insulin ở mức độ nhẹ trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng trên người chưa chứng minh được hiệu quả hạ đường huyết, người bệnh tuyệt đối không dùng nấm để thay thế thuốc điều trị.
Nấm ngưu chương chi được chứng minh an toàn trong các thử nghiệm độc tính bán trường diễn 90 ngày trên động vật gặm nhấm, với ngưỡng an toàn không tác dụng phụ (NOAEL) đạt từ 2000 đến trên 3000 mg/kg thể trọng/ngày. Dù không ghi nhận độc tính di truyền, người tiêu dùng chỉ nên sử dụng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nấm Chaga không giúp cải thiện bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp hay lupus ban đỏ. Bằng chứng khoa học về công dụng này chưa được xác lập ở người, trong khi các hoạt chất kích thích miễn dịch của nấm tiềm ẩn nguy cơ thúc đẩy đợt cấp bùng phát nguy hiểm.
Người có axit uric cao không cần kiêng nấm tuyệt đối. Nghiên cứu dịch tễ cho thấy ăn nấm không làm tăng nguy cơ axit uric máu, thậm chí liên quan đến giảm nguy cơ ở nam giới. Tuy nhiên, người bệnh nên ưu tiên nấm hương tươi, hạn chế nấm khô đậm đặc và tham khảo ý kiến bác sĩ khi đang có cơn đau cấp.
Nấm Agaricus được chứng minh giúp cải thiện nhẹ tình trạng kháng insulin khi dùng phối hợp cùng thuốc điều trị đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng về khả năng hạ mỡ máu của loại nấm này mới dừng lại ở nghiên cứu trên động vật với kết quả chưa đồng nhất, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc.
Người bệnh gút không cần kiêng tuyệt đối nấm thông, bởi các nghiên cứu khoa học cho thấy purin nguồn gốc thực vật không làm tăng axit uric máu hay nguy cơ bùng phát cơn gút như thịt đỏ và hải sản. Việc duy trì chế độ ăn uống cân bằng, kiểm soát tổng lượng purin dưới 400 mg mỗi ngày mới là giải pháp tối ưu.
Uống nước sắc cây nàng nàng hiện chưa có đủ dữ liệu khoa học chứng minh an toàn cho gan và thận ở người. Việc tự ý sắc uống liều cao hoặc dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tế bào và suy giảm chức năng tạng do thiếu các thử nghiệm độc tính lâm sàng chuẩn mực.
Nấm sò chứa nhiều beta-glucan và các hợp chất sinh học có tiềm năng cải thiện chuyển hóa đường, tăng tiết insulin và kích thích hormone tạo cảm giác no. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định đây chỉ là thực phẩm hỗ trợ dinh dưỡng, hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị tiểu đường.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy nấm thượng hoàng có độc tính rất thấp và giúp bảo vệ tế bào gan trước độc chất. Tuy nhiên, hoạt chất trong nấm có thể ức chế enzyme chuyển hóa thuốc tại gan, đòi hỏi người dùng thận trọng khi uống dài ngày hoặc kết hợp cùng thuốc tân dược.
Tình trạng giảm tiết nước bọt và khô miệng thường bắt nguồn từ tác dụng phụ của thuốc, quá trình lão hóa hoặc bệnh đái tháo đường. Việc áp dụng các kích thích vị giác và cơ học như kẹo cao su không đường, thức ăn giàu chất lỏng cùng việc chăm sóc răng miệng đúng cách giúp khôi phục lưu lượng dịch tự nhiên hiệu quả.
Nhiều người tin rằng bôi nước tiểu có thể trị mụn và chữa viêm da nhờ chứa urê tự nhiên. Tuy nhiên, các bác sĩ da liễu cảnh báo lượng urê trong nước tiểu quá loãng, không có tác dụng trị liệu mà còn làm tăng nguy cơ kích ứng, viêm da tiếp xúc và bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm.
Người bị sỏi thận, đặc biệt là sỏi canxi oxalate, cần thận trọng khi ăn củ niễng do chưa có nghiên cứu chính xác về lượng oxalate trong loại củ này. Để hạn chế nguy cơ lắng đọng sỏi, người bệnh nên luộc kỹ bỏ nước trước khi chế biến, ăn lượng vừa phải và duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày.
Nấm Agaricus thường được quảng bá như một loại thực phẩm chức năng hỗ trợ miễn dịch tự nhiên. Tuy nhiên, các ghi nhận lâm sàng cho thấy chiết xuất từ loại nấm này có nguy cơ gây tổn thương gan nặng, thậm chí dẫn đến suy gan tối cấp nguy hiểm tính mạng nếu người dùng tự ý sử dụng kéo dài.
Nước sắc rễ cây niệt gió sống tiềm ẩn nguy cơ gây độc tính nghiêm trọng trên gan và thận. Bằng chứng nghiên cứu trên động vật cho thấy dược liệu chưa qua chế biến làm đảo lộn trao đổi chất nội sinh, gây tổn hại trực tiếp ty thể tại gan và ống thận. Người dân tuyệt đối không nên tự ý đun sắc uống.
