Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.666 bài, trang 64 trên 234
Chiết xuất hạt dẻ ngựa từ lâu được xem là giải pháp thảo dược quen thuộc cho các bệnh lý tĩnh mạch, bao gồm bệnh trĩ. Hoạt chất chính aescin cho thấy khả năng hỗ trợ tăng trương lực mạch máu và giảm phù nề, tuy nhiên phần lớn bằng chứng lâm sàng hiện nay tập trung vào suy tĩnh mạch chi dưới thay vì các đợt trĩ cấp.
Dế dũi tự nhiên là món ăn khoái khẩu của nhiều người nhưng lại tiềm ẩn rủi ro nhiễm tồn dư thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và vi khuẩn đường ruột từ lòng đất. Việc hiểu rõ các nguy cơ này sẽ giúp người tiêu dùng chủ động phòng tránh ngộ độc và lựa chọn nguồn thực phẩm an toàn cho bữa ăn gia đình.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cây dọt sành để trị khỏi đái tháo đường. Tuy nhiên, hiệu quả và đặc tính sinh học của loại thảo dược này mới chỉ dừng lại ở các thử nghiệm sơ bộ trên chuột cống, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận khả năng kiểm soát hay điều trị bệnh.
Dền gai mọc hoang thường được coi là rau sạch tự nhiên, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy loài cây này hút cực mạnh kim loại nặng như chì, cadmi từ đất ô nhiễm. Việc tự ý thu hái dền dại ven đường, bãi rác tiềm ẩn rủi ro ngộ độc mạn tính nguy hiểm cho sức khỏe.
Dọt sành (*Pavetta indica*) là cây bụi họ Cà phê được y học cổ truyền ghi nhận nhiều công dụng, song việc tự ý hái ngâm sắc tại nhà tiềm ẩn nhiều hiểm họa. Người dùng dễ nhầm lẫn với cây có độc cùng họ, dùng sai dung môi chiết xuất hoặc ngộ độc liều lượng khi chưa có chỉ định chuyên môn.
Hạt dẻ Trùng Khánh bùi ngậy là món ăn vặt hấp dẫn, nhưng người mắc suy thận mạn tiến triển cần thận trọng khi tiêu thụ lượng lớn. Thận suy giảm chức năng đào thải kali kết hợp với thuốc điều trị tim mạch có thể gây tăng kali máu đột ngột, dẫn đến loạn nhịp tim và nguy cơ ngừng tim nguy hiểm.
Các nghiên cứu về cây dền (*Xylopia vielana*) hiện chỉ dừng lại ở mô phỏng máy tính và thử nghiệm tế bào invitro, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Dù một số hoạt chất bước đầu cho thấy tiềm năng kháng viêm và ít độc tế bào, người dân không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ tổn hại gan thận.
Dế mèn là nguồn đạm thay thế dồi dào dưỡng chất nhưng lại chứa hàm lượng purin rất cao, có thể làm tăng axit uric máu và kích hoạt cơn gút cấp. Nghiên cứu khoa học cho thấy các biện pháp nấu nướng như luộc hay nướng đều không giúp loại bỏ purin trong dế, do đó người bệnh gút nên tránh sử dụng.
Dầu cá chứa omega-3 giúp hạ triglyceride hiệu quả và cải thiện nhẹ HDL-cholesterol, nhưng có thể làm tăng LDL-cholesterol từ 6 mg/dL đến 30% tùy cơ địa và liều dùng. Tác động bất lợi lên chỉ số LDL này hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu kết hợp cùng chế độ ăn giảm chất béo bão hòa.
Dầu lông được dân gian truyền tai nhau về khả năng làm lành vết thương hở nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng phục hồi mô hiện chỉ mới ghi nhận trên mô hình động vật và tế bào nuôi cấy. Việc tự ý bôi dầu lông thô đậm đặc lên da tiềm ẩn nguy cơ cao gây kích ứng và viêm da tiếp xúc.
Người tiểu đường có thể ăn hạt dẻ (dẻ Trùng Khánh) nhưng cần kiểm soát chặt chẽ khẩu phần. Dù tinh bột hạt dẻ chứa lượng tinh bột kháng nhất định hỗ trợ làm chậm hấp thu, hàm lượng tinh bột tiêu hóa nhanh sau khi nấu chín vẫn cao, tiềm ẩn nguy cơ tăng đường huyết nếu ăn quá nhiều.
Nhiều người có thói quen bôi trực tiếp nhựa mủ các cây như dầu lai lên da để trị mụn, ngứa. Tuy nhiên, hoạt chất este phorbol trong mủ cây có thể phá hủy tế bào sừng, gây viêm da tiếp xúc kích ứng nặng, phồng rộp và tổn thương niêm mạc nguy hiểm.
Chiết xuất cây dương xỉ (*Polypodium leucotomos*) được khoa học ghi nhận có khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ giảm phản ứng viêm và triệu chứng của bệnh ban đỏ đa dạng do ánh nắng (PLE). Tuy nhiên, viên uống này chỉ nâng ngưỡng chịu đựng của da chứ không thay thế được kem chống nắng hay chữa khỏi bệnh dị ứng ánh sáng như lời đồn.
Cây cỏ hôi đất (cây dầu giun) là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng tinh dầu và chiết xuất của loài cây này chứa nhiều hoạt chất mạnh có thể gây viêm da tiếp xúc dị ứng hoặc kích ứng niêm mạc. Người dân khi thu hái, sơ chế cần nắm rõ rủi ro và các biện pháp bảo hộ da.
Các nghiên cứu độc tính thực nghiệm cho thấy chiết xuất lá dạ hoa ở liều 500 mg/kg không gây độc bán cấp và dung nạp tốt trên chuột, nhưng liều cao có thể gây an thần, li bì và tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào, đòi hỏi người dùng phải thận trọng.
Nhiều người truyền tai nhau thói quen uống trà hoa dạ hoa mỗi ngày để ngủ ngon và trị mất ngủ. Dù các nghiên cứu trên động vật ghi nhận dịch chiết hoa dạ hoa có tác dụng an thần, làm tăng thời gian ngủ nhờ tác động lên dopamine và serotonin, hiện vẫn chưa có nghiên cứu trên người để khẳng định hiệu quả và độ an toàn khi dùng hàng ngày.
Chế độ ăn duy trì tỷ lệ natri trên kali ở mức thấp hỗ trợ kiểm soát huyết áp tâm thu hiệu quả. Dưa bở là loại quả tươi mát chứa kali tự nhiên, góp phần cải thiện cân bằng điện giải nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị hay lối sống lành mạnh.
Hạt dầu lai chứa độc tố nguy hiểm gồm protein curcin và este phorbol, có thể gây nôn mửa, tiêu chảy cấp và mất nước nghiêm trọng. Trẻ nhỏ dễ bị ngộ độc do ăn nhầm; phụ huynh cần cảnh giác không trồng cây gần khu dân cư và đưa trẻ đến viện ngay khi nuốt phải.
Chức năng thận suy giảm ở người cao tuổi làm chậm quá trình đào thải digoxin chiết xuất từ dương địa hoàng, dẫn đến nguy cơ tích lũy độc chất nguy hiểm. Nắm vững 4 lưu ý về liều dùng, tương tác thuốc, triệu chứng ngộ độc và xét nghiệm giúp người bệnh dùng thuốc trợ tim an toàn.
Hoa dạ hương tỏa hương rất nồng về đêm, chứa các hợp chất hữu cơ bay hơi và hoạt chất sinh học đậm đặc. Khi để trong phòng kín, các phân tử này tích tụ nhanh chóng gây kích ứng đường hô hấp, dẫn đến tình trạng co thắt phế quản nhẹ, thiếu oxy não, đau đầu và khó thở.
