Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.666 bài, trang 66 trên 234
Uống dây lõi tiền hoặc các thảo dược cùng họ Menispermaceae kéo dài tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ tích lũy độc tính lên tim, hệ thần kinh và thận. Việc nhầm lẫn dược liệu hoặc lạm dụng alkaloid tự nhiên chưa qua kiểm soát liều lượng có thể gây hại nghiêm trọng cho cơ thể.
Uống nước sắc dây chìa vôi dài ngày có thể gây rủi ro cho gan và thận nếu dùng liều cao liên tục. Các nghiên cứu độc tính tiền lâm sàng trên chi Cissus cho thấy mức liều quá cao làm tăng men gan ALT, tăng trọng lượng gan và biến đổi mô thận, do đó cần dùng ngắt quãng.
Nhiều người bệnh gút tìm uống nước dây hương với kỳ vọng hạ acid uric máu và giảm đau khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng của hoạt chất tinh khiết trên chuột thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả của nước sắc thô.
Dù dây chặc chìu được dân gian dùng trị tiểu đường và đau nhức, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý sử dụng. Do hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn trên người, phụ nữ mang thai, người suy gan và suy thận nặng cần thận trọng để tránh tổn thương nội tạng.
Dây chặc chìu thường được đồn thổi là bài thuốc tiêu sỏi thận thần kỳ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ có tiềm năng hỗ trợ lợi tiểu nhẹ, không thể làm tan hay tiêu biến sỏi kích thước lớn, thậm chí việc tự ý dùng sai cách còn tiềm ẩn nguy cơ kẹt sỏi gây tắc nghẽn đường tiểu.
Dùng dây cóc bảy lá đường uống theo kinh nghiệm truyền miệng tiềm ẩn rủi ro độc tính rất lớn đối với gan và thận. Tự ý sắc uống sai liều lượng khiến hoạt chất thảo dược tích tụ, phá hủy tế bào nội tạng và đe dọa nghiêm trọng tới tính mạng người dùng.
Nhiều người có thói quen ngâm rượu thân rễ cây ba chẽ trị đau nhức xương khớp và phong thấp. Tuy nhiên, việc tự ý ngâm chiết dược liệu bằng rượu uống kéo dài không rõ liều lượng tiềm ẩn nguy cơ gây độc gan, khi cồn ethanol kết hợp các hoạt chất tự do có thể làm tổn thương tế bào gan nghiêm trọng.
Chiết xuất dây chè (chi Vernonia) bước đầu thể hiện khả năng giảm viêm, chống oxy hóa và bảo vệ niêm mạc dạ dày trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa chính thống.
Nhiều người có thói quen hái lá dây mỏ quạ giã nát đắp lên mụn nhọt với hy vọng hút mủ, kháng viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận hiệu quả lâm sàng của loại cây này, trong khi nguy cơ viêm da tiếp xúc và bội nhiễm vi khuẩn từ việc đắp lá tươi là rất lớn.
Ngộ độc dây thuốc cá là tình trạng cấp cứu nguy kịch do độc chất rotenone ức chế chuỗi hô hấp tế bào. Hiện nay y học thế giới hoàn toàn chưa có thuốc giải đặc hiệu, tính mạng nạn nhân phụ thuộc hoàn toàn vào các biện pháp hồi sức hỗ trợ và đào thải độc chất kịp thời.
Dây bánh nem ngâm rượu thường được truyền tai chữa tê nhức khớp, nhưng nghiên cứu cho thấy dịch chiết thảo dược này chỉ an toàn và bảo vệ tế bào gan, thận ở nồng độ thấp, trong khi nồng độ cao gây giảm tới 40% khả năng sống của tế bào. Lạm dụng rượu thuốc tự ngâm có thể gây tổn thương tạng nghiêm trọng.
Dây tơ hồng xanh được dân gian đồn đại có tác dụng hạ huyết áp, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm sơ khởi trên mô mạch máu cô lập của chuột. Chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người bệnh không được tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất dâu gai có hoạt tính ức chế enzyme xanthine oxidase và giúp hạ axit uric trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học trên người vẫn chưa được xác lập, người bệnh không thể dùng dâu gai để thay thế các loại thuốc hạ urate máu chuẩn y khoa.
Tơ hồng xanh được đồn thổi giúp hạ đường huyết, nhưng các bằng chứng khoa học hiện tại chưa đủ cơ sở chứng minh hiệu quả trên người. Dữ liệu thực nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất cây không làm giảm đường huyết mà còn làm tăng cholesterol máu, tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Nhựa mủ dây mỏ quạ cùng nhiều loài cây tiết mủ trắng chứa nhiều protein và hợp chất phòng thủ tự nhiên có thể gây kích ứng da, niêm mạc hoặc độc tính nội tạng. Người dân cần cẩn trọng khi tiếp xúc trực tiếp và không tự ý uống nhựa mủ tươi chưa qua chế biến.
Cao chiết lá dâu gia xoan thể hiện khả năng phá vỡ tế bào vi khuẩn đường ruột *Enterococcus faecalis* trong thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chữa tiêu chảy trên người còn thiếu, người bệnh không nên dùng thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Ăn dâu tây bị ngứa họng hoặc sưng môi là biểu hiện thường gặp của hội chứng dị ứng phấn hoa - thực phẩm. Hiện tượng này xuất phát từ phản ứng chéo giữa kháng thể IgE chống phấn hoa bạch dương với protein Fra a trong dâu tây do có cấu trúc tương đồng.
Nhiều người tiểu đường lo ngại vị ngọt của dâu tây làm tăng đường huyết, nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy polyphenol và chất xơ trong loại quả này giúp làm chậm hấp thu đường, cải thiện độ nhạy insulin và giảm các phản ứng viêm mạn tính mà không gây đột biến đường huyết sau ăn.
Chiết xuất cây dâu dây (*Ampelopsis*) cho thấy tiềm năng ức chế các cytokine gây viêm và đường truyền tín hiệu NF-kappaB trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn chưa đầy đủ, do đó loại thảo dược này tuyệt đối không thể thay thế các phác đồ điều trị kháng viêm chuẩn từ bác sĩ.
Chế phẩm từ dâu tằm tàu được ưa chuộng nhờ công dụng hỗ trợ kiểm soát đường huyết và mỡ máu. Dù các thử nghiệm tiền lâm sàng ghi nhận độ an toàn cao, người bị huyết áp thấp, suy thận, rối loạn tiêu hóa và người chuẩn bị phẫu thuật vẫn cần thận trọng trước khi sử dụng.
