Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 90 trên 234
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất Boswellia có khả năng ức chế enzym tạo leukotriene, giúp giảm viêm và co thắt đường thở ở người hen suyễn. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ dừng ở vai trò hỗ trợ phụ trợ, hoàn toàn không thể thay thế thuốc hít hay phác đồ điều trị chuẩn của bác sĩ.
Chiết xuất cây ban (*Hypericum japonicum*) chứa nhiều flavonoid và polyphenol quý giá, có khả năng ức chế mạnh mẽ các yếu tố phiên mã tiền viêm NF-kappaB và AP-1. Cơ chế sinh học này giúp ngăn chặn phản ứng viêm từ cấp độ tế bào, mang lại tiềm năng hỗ trợ điều trị viêm tự nhiên nhưng vẫn cần thận trọng khi áp dụng.
Nhiều người truyền tai nhau dùng hoàng kỳ để trị đạm niệu khi mắc bệnh thận mạn. Dữ liệu lâm sàng xác nhận hoàng kỳ hỗ trợ giảm protein niệu và cải thiện creatinin huyết thanh hiệu quả, nhưng chỉ phát huy khi dùng kết hợp cùng phác đồ chuẩn, tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị của bác sĩ.
Black cohosh (cây Cimicifuga racemosa) giúp phụ nữ tiền mãn kinh cải thiện chất lượng giấc ngủ khách quan và giảm cơn bốc hỏa, nhưng dữ liệu tổng hợp không ghi nhận hiệu quả điều trị lo âu hay trầm cảm. Việc sử dụng cần đúng liều lượng chuẩn hóa và thận trọng ở người có tiền sử rối loạn cảm xúc.
Nhiều lời đồn cho rằng ban tròn (*Hypericum patulum*) có tác dụng an thần, trị mất ngủ và giảm lo âu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các tác dụng điều hòa thần kinh hiện chỉ được kiểm chứng trên một số loài cùng chi như Ban âu, phần lớn mới dừng ở mô hình động vật và chưa đủ bằng chứng trên người.
Cây biến hoá và các loài cùng chi chứa axit aristolochic cùng nhiều dẫn xuất độc tính, có nguy cơ gây xơ hóa mô kẽ thận tiến triển và kích thích ung thư đường tiết niệu. Người dân tuyệt đối không tự ý thu hái hay sắc uống cây mọc hoang để tránh nguy cơ suy thận không thể hồi phục.
Hoạt chất oligosaccharide chiết xuất từ ba kích cho thấy tiềm năng cải thiện trầm cảm nhẹ đến trung bình nhờ thúc đẩy tạo tiền chất serotonin tại đường ruột và giảm viêm não. Tuy nhiên, đây là chế phẩm tinh chế chuẩn hóa, không đồng nghĩa với việc uống rượu ngâm thô tại nhà.
Ba gạc bốn lá không an toàn cho phụ nữ mang thai và nuôi con bú. Dược liệu chứa nhiều alkaloid gây hạ huyết áp mạnh, đe dọa giảm tưới máu bánh nhau, kích thích co bóp tử cung và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thai nhi. Thai phụ tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Ba gạc hoa đỏ chứa hoạt chất reserpine có khả năng hạ huyết áp, nhưng lại làm cạn kiệt các chất dẫn truyền thần kinh monoamine quan trọng như serotonin và dopamine. Hoạt chất này làm gia tăng phản ứng viêm thần kinh, đối mặt nguy cơ kích hoạt trầm cảm nặng, lo âu và ý nghĩ tự sát.
Nhựa mủ cây ba đậu tây chứa nhiều độc chất có thể gây trợt giác mạc, viêm màng bồ đào và bỏng rát da dữ dội. Khi bị mủ bắn trúng, việc bình tĩnh sơ cứu đúng cách bằng 4 bước khẩn cấp sẽ giúp bảo vệ tối đa thị lực trước khi tới bệnh viện.
Nghiên cứu khoa học cho thấy ashwagandha giúp giảm đáng kể hormone căng thẳng cortisol trong máu, đặc biệt ở người bị stress mạn tính. Tuy nhiên, hiệu quả cải thiện cảm nhận căng thẳng chủ quan chưa hoàn toàn đồng nhất và các thử nghiệm lâm sàng hiện nay vẫn còn quy mô nhỏ.
Các chế phẩm từ cây ba gạc lá vòng có tác dụng hạ huyết áp nhanh nhờ hoạt chất reserpine làm cạn kiệt norepinephrine và giãn mạch ngoại vi. Tuy nhiên, cơ chế này cũng gây rủi ro tụt huyết áp tư thế đứng nguy hiểm, khiến người bệnh dễ hoa mắt, ngất xỉu khi đứng dậy đột ngột.
Ba gạc lá vòng chứa hoạt chất reserpine giúp hạ áp nhưng tiềm ẩn nhiều độc tính nguy hiểm. Dược liệu này tuyệt đối chống chỉ định cho người bị viêm loét dạ dày, trầm cảm, suy tim, người cao tuổi nhiều bệnh nền và người dễ hạ huyết áp tư thế, do nguy cơ làm thủng loét tiêu hóa, suy nhược tâm thần và ức chế cơ tim nghiêm trọng.
Nhân hạt anh đào rừng (*Prunus cerasoides*) chứa hàm lượng cao glycosid sinh xyanua là amygdalin. Dù thịt quả an toàn, việc nhai nát hoặc xay nhuyễn nhân hạt sẽ kích hoạt enzym phá vỡ tế bào, giải phóng khí độc hydro xyanua gây nôn mửa dữ dội, chóng mặt, ngạt tế bào và ngộ độc cấp tính nguy hiểm.
Reserpine, alkaloid chính trong cây ba gạc lá to, có nguy cơ gây trầm cảm do làm cạn kiệt các chất dẫn truyền thần kinh monoamine và kích hoạt phản ứng viêm trong não. Người dân không nên tự ý dùng dược liệu này để trị huyết áp.
Nhiều người dân thường nấu nước lá ba soi uống theo kinh nghiệm truyền miệng để trị đau bụng, mụn nhọt hay giải nhiệt. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện nay cho thấy độc tính cấp và bán trường diễn trên gan thận của loài cây này vẫn chưa được thử nghiệm bài bản trên người, tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Cây ba chạc là cây thân gỗ nhỏ lá kép 3 lá chét có tác dụng hạ sốt, chống viêm, trong khi chặc chìu là loại dây leo hoang dại khác biệt hoàn toàn. Hiểu đúng đặc điểm hình thái và hoạt tính sinh học của ba chạc giúp người dùng tránh nhầm lẫn nguy hại khi dùng thảo mộc tự nhiên.
Cây ba chẽ từ lâu được dùng trong dân gian để chữa trị các chứng viêm nhiễm, lở loét. Dù vậy, dữ liệu khoa học về cây ba chẽ hiện chỉ dừng lại ở phân lập hợp chất, thử nghiệm bảo vệ tế bào thần kinh hoặc kháng khuẩn sơ bộ, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên uống an điền cỏ. Nghiên cứu thực nghiệm đã chứng minh loài cây này kích thích co bóp tử cung với cường độ rất mạnh, tương đương chất kích thích chuyển dạ chuyên biệt, dễ dẫn đến sảy thai hoặc sinh non, trong khi dữ liệu an toàn sinh sản hoàn toàn chưa được xác lập.
Người bệnh gút không nên ăn ba ba do đây là thực phẩm thủy sản giàu đạm, chứa lượng purin cao có thể khiến acid uric huyết thanh tăng vọt. Nạp quá mức purin dễ kích hoạt cơn đau khớp gút cấp tính và làm tăng nguy cơ tổn thương tim mạch, thận.
