Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 100 trên 242
Dầu gan cá nhám và dầu cá thông thường khác biệt hoàn toàn về bản chất: dầu cá thông thường giàu omega-3 (EPA/DHA) chuyên bảo vệ tim mạch, trong khi dầu gan cá nhám chứa lượng lớn alkylglycerol và squalene giúp kích hoạt miễn dịch và hỗ trợ điều trị khối u, nhưng có thể làm tăng cholesterol nếu dùng liều cao.
Cây càng cua chứa hoạt chất alkaloid cryptolepine có khả năng ức chế phản ứng viêm mạnh mẽ trên mô hình tế bào và chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, do đó người dân không nên dùng loại cây này để thay thế các loại thuốc điều trị bệnh.
Chất xơ pectin trong cà rốt có khả năng hỗ trợ giảm nhẹ nồng độ cholesterol máu nhờ cơ chế cản trở hấp thu chất béo tại ruột non và tăng bài tiết sterol qua phân. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay chỉ dừng lại ở các thử nghiệm quy mô nhỏ, ngắn hạn và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cà trái vàng để cắt cơn hen suyễn. Dù thử nghiệm lâm sàng ngắn hạn ghi nhận khả năng cải thiện chức năng thở của cây, dữ liệu trên người còn rất nhỏ và chứa nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị tiêu chuẩn.
Nghiên cứu cho thấy cà trái vàng có khả năng ức chế enzyme chuyển hóa tinh bột và hạ đường huyết trên chuột. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận tác dụng này. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị theo chỉ định.
Cà trái vàng được dân gian truyền tai như bài thuốc bảo vệ gan và giảm thoái hóa mỡ. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở các thử nghiệm sơ bộ trên mô hình tế bào và chuột cống, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả điều trị thực tế.
Cà trái vàng chứa nhiều hoạt chất sinh học có thể gây tương tác hoặc làm tăng nguy cơ hạ huyết áp cộng gộp khi dùng chung với thuốc điều trị. Người bệnh tăng huyết áp tuyệt đối không tự ý kết hợp thảo dược này với đơn thuốc tây y nếu chưa có chỉ định và hướng dẫn theo dõi từ bác sĩ chuyên khoa.
Chiết xuất từ cà dại hoa trắng (*Solanum torvum*) cho thấy khả năng ức chế các chất trung gian gây viêm mạnh mẽ trong tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả này mới chỉ dừng ở mức in vitro và mô hình tiền lâm sàng, hoàn toàn chưa có đủ bằng chứng thử nghiệm trên người để thay thế các loại thuốc điều trị viêm thông thường.
Các nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy cà phấn tàu chứa lượng polyphenol dồi dào, có khả năng trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào hiệu quả. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức tiền lâm sàng và thảo dược này không thể thay thế các liệu pháp điều trị y khoa.
Ăn cà chua mỗi ngày cung cấp lycopene và chất chống oxy hóa hỗ trợ mạch máu, giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng cho thấy hiệu quả hạ áp chỉ ở mức nhẹ và không đồng nhất, tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Cà chua chứa nhiều lycopene giúp ức chế tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm và giảm nhẹ nguy cơ qua một số nghiên cứu quan sát. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng chưa ghi nhận tác dụng điều trị hay hạ chỉ số PSA, nam giới không nên coi cà chua là thuốc chữa bệnh.
Chỉ thiên giả (*Clerodendrum indicum*) thường được truyền tai chữa hen suyễn, nhưng hiện chỉ có dữ liệu tiền lâm sàng về chống oxy hóa và giảm đau. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả cắt cơn hen, người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị.
Các hoạt chất tự nhiên cho thấy khả năng ức chế tế bào sao gan và giảm lắng đọng collagen trên mô hình tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả chống xơ gan của glycoalkaloid trong cà gai leo trên người vẫn cần thêm thử nghiệm lâm sàng đối chứng, không thể thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Bôi dịch tiết con bà chằn trị mụn cóc là mẹo dân gian truyền miệng nguy hiểm. Hoạt chất cantharidin trong bọ cánh cứng có khả năng tiêu hủy mô mụn cóc nhưng đòi hỏi nồng độ y tế chuẩn hóa nghiêm ngặt. Việc đập nát hoặc bôi trực tiếp dịch bọ sống lên da dễ gây phồng rộp diện rộng, loét sâu và hoại tử mô.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận cranberry chứa hợp chất polyphenol giúp ngăn vi khuẩn HP bám dính và kìm hãm chúng phát triển trong dạ dày. Dù vậy, các bằng chứng khoa học khẳng định đây chỉ là giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ kháng sinh để điều trị triệt để vi khuẩn HP.
Uống cà gai leo cùng thuốc tây có thể gây tương tác bất lợi do các hoạt chất thảo dược làm thay đổi hoạt tính enzym cytochrom P450 ở gan. Tình trạng này khiến thuốc điều trị nền bị biến đổi tốc độ chuyển hóa, dẫn đến giảm tác dụng điều trị hoặc tăng nguy cơ ngộ độc thuốc.
Nhiều người tìm đến các thảo dược họ Cà nhằm hạ men gan khi gan quá tải hoặc tổn thương do thuốc. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chỉ dừng ở mức hỗ trợ giảm men gan AST, ALT trên mô hình thử nghiệm, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị dứt điểm viêm gan virus.
Quế có thể hỗ trợ giảm nhẹ triglyceride và LDL-cholesterol, đặc biệt ở liều lượng thấp dưới 500 mg mỗi ngày. Tuy nhiên, mức độ cải thiện chỉ ở mức vừa phải và loại gia vị này chỉ phát huy hiệu quả hỗ trợ khi kết hợp với chế độ ăn kiểm soát chất béo, hoàn toàn không thay thế thuốc điều trị.
Cà trời (cà vú dê) gần đây được đồn thổi như phương thuốc thần kỳ tiêu diệt tế bào ung thư. Dù các hợp chất như solamargine có hoạt tính ức chế tế bào ác tính trong ống nghiệm, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả điều trị bệnh.
Rươi là món đặc sản giàu đạm và chứa hàm lượng vi khoáng sắt, kẽm tự nhiên dồi dào, hỗ trợ tích cực cho quá trình tái tạo tế bào máu. Tuy nhiên, rươi không thể thay thế phác đồ điều trị thiếu máu, người dùng cần ăn uống cân bằng và thận trọng trước nguy cơ dị ứng hay nhiễm tạp chất từ môi trường.
