Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
2.966 bài, trang 2 trên 149
Rễ gió (*Aristolochia debilis*) không an toàn cho thai kỳ do chứa axit aristolochic. Hợp chất này có cơ chế liên kết trực tiếp làm hỏng DNA, tạo nguy cơ đột biến vật liệu di truyền và gây độc cho thận. Thai phụ và phụ nữ chuẩn bị thụ thai tuyệt đối không được sử dụng loại dược liệu này.
Các thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên cho thấy chiết xuất cây xô thơm (*Salvia officinalis*) có thể giúp phụ nữ giảm tần suất các cơn bốc hỏa tuổi mãn kinh sau vài tuần can thiệp. Dù có độ dung nạp tốt, bằng chứng về khả năng làm giảm mức độ nghiêm trọng của triệu chứng này vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều.
Chiết xuất từ cây sam hoa nách cho thấy tiềm năng chống viêm, chống oxy hóa và cải thiện chuyển hóa đường huyết trong các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay vẫn chưa đủ để khẳng định hiệu quả trên người và thảo dược này hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Sa sâm nam được y học cổ truyền dùng trị ho, nhuận phế, song bằng chứng khoa học hiện đại mới dừng ở mức tế bào và tiền lâm sàng về tính kháng viêm, giảm sốt. Dược liệu này chưa có thử nghiệm lâm sàng lớn trên người để khẳng định khả năng chữa trị bệnh hô hấp.
Bắc sa sâm và sa sâm nam là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau. Trong khi Bắc sa sâm (Glehnia littoralis) thuộc họ Hoa tán sở hữu nguồn hoạt chất coumarin và polysacarit dồi dào cùng nhiều nghiên cứu dược lý, thì dữ liệu khoa học quốc tế hiện tại chưa có nghiên cứu tương đương trên sa sâm nam.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất sa sâm nam chứa polyphenol và flavonoid giúp chống oxy hóa, hỗ trợ giảm tổn thương tế bào gan ở chuột. Tuy nhiên, bằng chứng mới chỉ dừng lại trên mô hình ống nghiệm và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Cây Rì Việt (tên khoa học *Rivina humilis*) thường được truyền miệng trong dân gian với công dụng giảm sốt và chống viêm. Tuy nhiên, các tài liệu khoa học hiện có mới chỉ ghi nhận nghiên cứu thực nghiệm về khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ hạ đường huyết, tổng hợp hạt nano kháng khuẩn và độc tính trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm chứng minh tác dụng hạ sốt hay kháng viêm trực tiếp trên người.
Ngô công (rết) là vị thuốc cổ truyền nhưng mang độc tính mạnh, có thể gây nguy hiểm tính mạng nếu dùng sai. Dù nọc rết chứa peptide ức chế thụ thể Nav1.7 giúp giảm đau mạnh trong phòng thí nghiệm, độc tính nọc toàn phần vẫn chiếm ưu thế, người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Rù rì sông thường được truyền miệng là thảo dược trị dứt điểm sỏi thận, nhưng khoa học hiện nay chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả này. Việc tự ý dùng mẹo dân gian thay thế điều trị y khoa có thể khiến sỏi phát triển nặng hơn, gây tắc nghẽn đường tiểu và tăng nguy cơ suy thận mạn tính.
Uống nước lá sa kê hằng ngày để hạ áp chưa có cơ sở khoa học trên người, tiềm ẩn rủi ro tụt huyết áp và rối loạn điện giải. Bằng chứng hiện nay chỉ giới hạn trên động vật, không thể thay thế thuốc điều trị theo chỉ định bác sĩ.
Bắc sa sâm và Nam sa sâm là hai vị thuốc có tên gọi tương tự nhưng xuất phát từ hai chi thực vật hoàn toàn khác biệt: Glehnia và Adenophora. Sự khác nhau về nguồn gốc chi phối trực tiếp thành phần hóa học, từ các triterpenoid đặc trưng cho đến nhóm hợp chất phenolic, đòi hỏi người dùng phải phân biệt rõ ràng.
Cây râu hùm từ lâu được lưu truyền trong dân gian với công dụng giảm đau xương khớp, trị viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm, chống oxy hóa trên động vật và nuôi cấy tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm đau nhức trên người.
Nhiều người tin sa sâm có thể ngăn ngừa ung thư phổi, nhưng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế tế bào ác tính trong phòng thí nghiệm. Chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh sa sâm giúp phòng bệnh trên người, do đó người dân tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế y học dự phòng.
Nọc rắn biển *Lapemis hardwickii* được nhiều lời đồn thổi là vị thuốc giảm đau, trị viêm khớp hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học thực nghiệm hiện nay chỉ dừng lại ở việc phân tích thành phần độc chất trên động vật và thụ thể tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận tác dụng giảm đau an toàn.
Nhiều lời truyền miệng cho rằng củ râu hùm có tác dụng chữa dứt điểm viêm loét dạ dày nhờ giảm axit và bảo vệ niêm mạc. Tuy nhiên, y học hiện nay hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận công dụng này trên cây râu hùm, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thay thuốc đặc trị.
Cây Rì Việt không có khả năng chữa khỏi ung thư như các lời đồn thổi trên mạng xã hội. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận dịch chiết lá cây này được dùng tổng hợp hạt nano bạc hỗ trợ kháng khuẩn, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị khối u trên người.
Cây rút dại thường được truyền tai trong dân gian như bài thuốc lợi tiểu và bài sỏi thận hiệu quả. Tuy nhiên, y học hiện đại đến nay vẫn chưa ghi nhận bất kỳ nghiên cứu nào chứng minh tác dụng này, việc tự ý dùng thảo dược chưa kiểm chứng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Quan niệm ăn thịt rắn biển giúp bổ thận tráng dương, tăng cường bản lĩnh phái mạnh được lưu truyền rộng rãi trong dân gian. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận thử nghiệm nào trên người chứng minh tác dụng này. Thịt rắn biển thực chất chỉ là nguồn cung cấp đạm và chất béo thông thường.
Cây ráy leo lá rách thường được truyền miệng là vị thuốc chữa dứt điểm phong thấp, nhưng khoa học hiện nay chưa từng ghi nhận khả năng này. Các nghiên cứu thực tế mới chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm hoạt chất chống sốt rét trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn không có bằng chứng chữa khỏi viêm khớp ở người.
Nọc rắn hổ mang chứa các peptide có khả năng ức chế thụ thể đau và kháng viêm vượt trội trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, khoảng cách giữa liều giảm đau và liều kịch độc rất hẹp, việc tự ý dùng nọc rắn thô tiềm ẩn nguy cơ hoại tử, liệt và tử vong.
