Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.839 bài, trang 202 trên 242
Trà hoa mộc giàu chất chống oxy hóa tự nhiên, giúp thư giãn và bảo vệ tế bào trước gốc tự do. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất hoa mộc có độ an toàn cao, không gây độc tính qua thử nghiệm 90 ngày, nhưng người dùng vẫn cần uống điều độ để tránh quá tải chuyển hóa cho gan thận.
Chế độ ăn Địa Trung Hải giúp giảm nguy cơ rối loạn lo âu và trầm cảm nhờ khả năng chống viêm hệ thống, chống oxy hóa và điều hòa trục não - ruột. Lợi ích này đến từ việc ưu tiên dầu ô liu, cá béo, quả óc chó, ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và hạn chế thịt đỏ, đường tinh luyện.
Nước ngọt không đường chứa aspartame thường được chọn để cắt giảm calo, nhưng nhiều nghiên cứu chỉ ra chất tạo ngọt này có thể gây cáu kỉnh, lo âu và trầm cảm. Khi vào cơ thể, aspartame làm tăng nồng độ phenylalanine trong não, từ đó ức chế sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh điều hòa cảm xúc như serotonin và dopamine.
Người bị trầm cảm nhẹ không nên tự ý dùng St. John's Wort do thảo dược này kích hoạt mạnh enzym Cytochrome P450 ở gan, làm vô hiệu hóa nhiều loại thuốc điều trị như thuốc tránh thai, thuốc chống thải ghép, thuốc tim mạch và gây hội chứng serotonin nguy hiểm.
Lướt điện thoại đêm khuya khiến mắt tiếp xúc lượng lớn ánh sáng xanh từ màn hình LED, làm giảm buồn ngủ, kéo dài thời gian chờ ngủ và xáo trộn nhịp sinh học. Các nghiên cứu cho thấy thói quen này kích thích hormone căng thẳng, ảnh hưởng các vùng não điều hòa cảm xúc, làm tăng nguy cơ lo âu, cáu gắt và trầm cảm.
Được mệnh danh là "cỏ quên sầu" trong y học cổ truyền, hoa hiên chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng điều hòa dẫn truyền thần kinh, giảm hormone căng thẳng và cải thiện giấc ngủ sâu trên các mô hình nghiên cứu. Tuy nhiên, dược liệu này chỉ đóng vai trò hỗ trợ tinh thần và cần thận trọng nguy cơ tương tác thuốc.
Kiệt sức nghề nghiệp do căng thẳng mạn tính có thể làm rối loạn hệ thống phản ứng stress, suy giảm dưỡng chất thần kinh BDNF và chất lượng giấc ngủ. Những biến đổi sinh học tích lũy này tạo điều kiện thuận lợi khiến tình trạng kiệt quệ cảm xúc dần tiến triển thành rối loạn trầm cảm thực sự.
Thói quen ngồi liên tục nhiều giờ kết hợp thiếu vận động làm tăng phản ứng viêm mạn tính và rối loạn điều hòa thần kinh - miễn dịch. Tình trạng này khiến người làm văn phòng đối mặt với nguy cơ suy giảm khí sắc và khởi phát các triệu chứng trầm cảm nhẹ.
Sâm Ấn Độ (Ashwagandha) giúp hạ nồng độ hormone căng thẳng cortisol trong huyết thanh và nước bọt thông qua việc điều hòa trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận. Dù hỗ trợ cải thiện các chỉ số sinh học, người dùng vẫn cần thận trọng với một số tác dụng phụ thần kinh hiếm gặp.
Nhiều người truyền tai nhau ăn hoa hiên giúp hạ đường huyết sau ăn. Thực tế, khoa học mới chỉ chứng minh cơ chế chung của các hợp chất thực vật giúp ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột để làm chậm hấp thu đường, chứ chưa có bằng chứng lâm sàng riêng biệt khẳng định hoa hiên thay thế được thuốc điều trị.
Bổ sung Omega-3 có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng trầm cảm nhẹ nhờ khả năng kháng viêm thần kinh và điều hòa dẫn truyền não bộ, nhưng không phải loại dầu cá nào cũng có tác dụng. Các nghiên cứu khẳng định người trưởng thành cần chọn công thức có tỷ lệ EPA từ 60% trở lên với liều dùng không quá 1 g/ngày mới đạt hiệu quả.
Hít thở hộp hỗ trợ làm dịu dòng suy nghĩ tiêu cực nhờ cơ chế làm chậm nhịp thở, kích hoạt dây thần kinh phế vị và điều hòa độ biến thiên nhịp tim (HRV). Phương pháp này giúp hệ thần kinh chuyển từ trạng thái căng thẳng sang thư giãn một cách an toàn và tự nhiên.
Sữa chua, kim chi hay nấm sữa kefir không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn có thể hỗ trợ giảm căng thẳng và lo âu nhẹ nhờ tác động lên trục não - ruột. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo không nên lạm dụng thực phẩm lên men như thuốc điều trị, đặc biệt khi đang chịu áp lực tâm lý nặng nề.
Nghiên cứu khoa học cho thấy hương thơm từ tinh dầu hoa mộc có tác dụng làm dịu lo âu, hỗ trợ điều hòa hormone do căng thẳng và bảo vệ tế bào thần kinh. Tuy nhiên, khả năng tăng tập trung chủ yếu đến gián tiếp từ việc giải tỏa stress, chứ không phải kích thích não bộ trực tiếp.
Tình trạng buồn bã, lo âu khi ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời bắt nguồn từ việc thiếu hụt vitamin D làm gián đoạn kích hoạt các thụ thể thần kinh tại não, đồng thời làm suy giảm quá trình tổng hợp và giải phóng serotonin – chất dẫn truyền thần kinh giữ vai trò then chốt trong việc điều hòa cảm xúc và giấc ngủ.
Chiết xuất táo gai (hawthorn) mang lại tác dụng an thần nhẹ và giảm hành vi lo âu trên các mô hình nghiên cứu. Đồng thời, thảo dược này hỗ trợ bảo vệ cơ tim, chống loạn nhịp và điều hòa huyết áp khi gặp căng thẳng, giúp cải thiện hiện tượng hồi hộp nhưng không thể thay thế thuốc điều trị bệnh lý.
Tắm nắng buổi sáng giúp giảm rõ rệt chứng ủ rũ theo mùa nhờ ánh sáng tác động qua võng mạc đến vùng dưới đồi, điều chỉnh chu kỳ tiết melatonin và giảm nồng độ cortisol. Thói quen đi bộ ngoài trời 45-60 phút mỗi sáng hỗ trợ nâng cao tinh thần, tăng cường năng lượng và cải thiện hiệu suất sinh hoạt hiệu quả.
Thói quen ăn sữa chua, kim chi hay dưa muối hàng ngày không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn hỗ trợ làm dịu tâm trạng lo âu. Nhờ cung cấp lợi khuẩn sản sinh chất dẫn truyền thần kinh serotonin và GABA qua trục não - ruột, thực phẩm lên men giúp cải thiện cảm xúc tự nhiên, dù không thay thế thuốc điều trị.
Trà hoa cúc chứa nhiều hoạt chất tự nhiên giúp làm chậm quá trình phân giải tinh bột thành đường và cải thiện độ nhạy insulin trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, thức uống này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy việc ngửi mùi hương hoa mộc giúp ức chế thèm ăn hay điều hòa hormone leptin ở người. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế tạo mỡ của chiết xuất hoa mộc trong tế bào ống nghiệm và tác động lên thụ thể serotonin trên chuột.
