Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.516 bài, trang 28 trên 176
Nước sài đất được truyền miệng là bài thuốc giải độc gan hiệu quả, nhưng các nghiên cứu hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính bảo vệ tế bào gan của các chiết xuất thảo mộc này trên động vật thí nghiệm. Việc tự ý sắc uống quá đặc tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và gây quá tải cho gan.
Dù bột sâm Bố Chính được truyền miệng nhiều về tác dụng bồi bổ thể lực, các trích đoạn dữ liệu khoa học thực nghiệm hiện tại không có bất kỳ nghiên cứu nào trên sâm Bố Chính. Các bằng chứng được cung cấp thực chất thuộc về máu hươu đỏ, nhuyễn thể Nam Cực, củ Maca và bài tập sức bền trên chuột. Do đó, tuyên bố sâm Bố Chính giúp chống mệt mỏi chưa có cơ sở thực nghiệm xác thực từ dữ liệu này.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật ghi nhận sâm Việt Nam và hoạt chất majonoside-R2 giúp giảm tổn thương dạ dày và phục hồi rối loạn giấc ngủ do stress tâm lý. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dùng không nên xem đây là phương thuốc thay thế điều trị y khoa.
Sài hồ bắc và sài hồ nam là hai loài thực vật thuộc hai họ hoàn toàn khác biệt, sở hữu hệ hoạt chất hóa sinh riêng rẽ. Việc nhầm lẫn giữa chi *Bupleurum* giàu saikosaponin và chi *Pluchea* họ Cúc có thể làm suy giảm nghiêm trọng hiệu quả điều trị của bài thuốc.
Cát sâm từ lâu được dân gian tin dùng để bồi bổ phổi và xương khớp. Dù vậy, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm của rễ cát sâm trên mô hình tế bào và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả trực tiếp trên phổi và khớp ở người.
Sài hồ nam thường được dùng hạ sốt và kháng viêm trong dân gian. Tuy nhiên, việc tự ý kết hợp vị thuốc này với thuốc tân dược, đặc biệt là nhóm kháng viêm NSAIDs hay thuốc chuyển hóa qua gan, tiềm ẩn nguy cơ thay đổi nồng độ thuốc trong máu và tăng nguy cơ tác dụng phụ nguy hiểm.
Chiết xuất cây sàn xạt (*Humulus japonicus*) được đồn đoán giúp trị dứt điểm viêm da cơ địa, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mô hình tế bào và chuột bị viêm da tiếp xúc kích ứng. Chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả của loài cây này trên bệnh nhân viêm da cơ địa.
Rễ sài hồ nam (cây lức) chứa lượng tinh dầu dồi dào dễ gây nôn nao, kích ứng niêm mạc dạ dày nếu dùng tươi. Thao tác thái mỏng và sao vàng giúp làm bay hơi bớt các thành phần tinh dầu cay nóng, hạn chế tác dụng phụ khó tiêu mà vẫn bảo tồn hiệu quả giải cảm.
Rễ sài hồ nam là vị thuốc dân gian quen thuộc dùng để giải nhiệt, hạ sốt, nhưng các dữ liệu khoa học về độc tính cấp và bán trường diễn hiện vẫn chưa được làm rõ đầy đủ. Để đảm bảo an toàn cho cơ thể, người dùng chỉ nên sử dụng ở lượng vừa phải và cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của thầy thuốc.
Ssanghwa-tang là bài thuốc thảo dược truyền thống nổi tiếng, nhưng các bằng chứng khoa học về hiệu quả giảm mệt mỏi thể chất hiện nay ra sao? Nghiên cứu lâm sàng bước đầu cho thấy bài thuốc có thể cải thiện chức năng thể chất và cảm xúc ở người mệt mỏi mạn tính, song người dùng vẫn cần hiểu đúng giới hạn để áp dụng an toàn.
Vị cay nồng đặc trưng của sen cạn và cải xoong đến từ hai tiền chất glucosinolate khác nhau. Sen cạn chứa chủ yếu benzyl glucosinolate sinh ra benzyl isothiocyanate, trong khi cải xoong giàu phenethyl glucosinolate (gluconasturtiin), mang lại hương vị cũng như các đặc tính sinh học riêng biệt.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sài hồ nam (cây lức) giúp bảo vệ và giải độc gan. Thực tế, chi thực vật này chứa các chất chống oxy hóa tiềm năng, nhưng bằng chứng bảo vệ gan trực tiếp trên người còn rất hạn chế và chưa thể thay thế điều trị y khoa.
Cây sài hồ nam (cây lức) thường được truyền tai giúp lợi tiểu và hạ huyết áp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học thực nghiệm hiện nay mới chỉ dừng lại ở đặc điểm di truyền thực vật, tính kháng khuẩn và giải sốt; tác dụng giãn mạch hay lợi niệu của dược liệu này vẫn chưa được chứng minh rõ ràng.
Sài hồ nam từ lâu được dân gian dùng để thanh nhiệt, lui cơn sốt. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức giải mã gene và nghiên cứu tiền lâm sàng trên tế bào hoặc động vật ở các loài cùng chi, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả hạ sốt trên người.
Ăn su hào sống giữ trọn enzym myrosinase và lượng isothiocyanate chống oxy hóa quý giá, trong khi luộc kỹ làm nhiệt phân hủy enzym và thất thoát dưỡng chất. Tuy nhiên, hấp ngắn từ 2-4 phút là phương pháp lý tưởng giúp vừa bảo tồn hoạt chất sinh học, vừa giảm chất kháng giáp goitrin.
Phụ nữ mang thai không nên tùy tiện ăn quả sim hay uống nước lá sim. Dù cây sim chứa nhiều hoạt chất sinh học tự nhiên, hiện nay y học hoàn toàn chưa có nghiên cứu đầy đủ về độ an toàn và độc tính sinh sản trên người mang thai.
Bắc sài hồ (*Bupleurum chinense*) thuộc họ Hoa tán giàu hoạt chất saikosaponin, trong khi Nam sài hồ (*Pluchea pteropoda*) thuộc họ Cúc thích nghi ven biển. Hai loài có cấu trúc di truyền và thành phần hoạt chất hoàn toàn khác biệt, người bệnh không thể tùy tiện dùng thay thế cho nhau.
Cây si (*Ficus benjamina*) là loại cây cảnh trồng trong nhà rất quen thuộc, nhưng mủ và bụi trên cây lại chứa các dị nguyên tiềm ẩn. Với người có cơ địa dị ứng hoặc nhạy cảm với mủ cao su tự nhiên (latex), loại cây này có thể kích hoạt các cơn hen phế quản, viêm mũi hoặc nổi mề đay.
Cây si (*Ficus microcarpa*) và cây sanh (*Ficus benjamina*) là hai loài cùng chi nhưng khác nhau rõ rệt về cấu trúc vi phẫu, hoạt chất và nguy cơ sức khỏe. Trong khi cây sanh tiềm ẩn nguy cơ gây dị ứng hô hấp cao, cả hai loài đều hấp thụ nhiều kim loại nặng từ khói bụi đô thị, khiến việc tự ý dùng làm thuốc dân gian chứa nhiều rủi ro.
Quả và ngọn su su là nguồn bổ sung folate tự nhiên lành mạnh, ít calo, hỗ trợ quá trình tổng hợp DNA và sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, chế độ ăn từ thực phẩm thường khó đáp ứng đủ nhu cầu axit folic thai kỳ, đồng thời thai phụ cần chế biến chín kỹ ngọn rau để bảo đảm an toàn.
