Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 43 trên 242
Nhiều người truyền tai nhau mẹo giã quả mắc nưa bôi lên da để trị hắc lào, nấm da hay ngứa ngáy. Dù các chiết xuất từ chi thị, mắc nưa ghi nhận hoạt tính kháng nấm trong phòng thí nghiệm, việc tự ý bôi trực tiếp nhựa quả tươi chưa qua tinh chế tiềm ẩn nhiều nguy cơ kích ứng, viêm da tiếp xúc và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau uống bột quế để trị tiểu đường, nhưng các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên cho thấy loại gia vị này chỉ có tác dụng hỗ trợ hạ khiêm tốn chỉ số đường huyết lúc đói và HbA1c. Quế hoàn toàn không thể thay thế phác đồ thuốc điều trị được bác sĩ chỉ định.
Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận quế chi có thể hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và giảm nhẹ đường huyết đói cũng như HbA1c ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2. Dù vậy, hiệu quả thực tế chỉ ở mức khiêm tốn, không thể thay thế thuốc điều trị và cần được sử dụng như một liệu pháp bổ trợ có kiểm soát.
Quất thuộc họ cam chanh chứa hoạt chất nhóm furanocoumarin, thành phần có khả năng ức chế enzym chuyển hóa CYP3A4 trong cơ thể. Dù chưa có thử nghiệm lâm sàng riêng trên quất, người bệnh đang uống thuốc trị huyết áp vẫn cần thận trọng, tránh dùng lượng lớn nước quất cô đặc để hạn chế nguy cơ tương tác bất lợi.
Người đang sử dụng thuốc chống đông máu tuyệt đối nên tránh Quế Rành vì loại vỏ cây này chứa hàm lượng dẫn xuất coumarin tự nhiên. Hoạt chất này cộng hưởng tác dụng với thuốc điều trị, làm sai lệch chỉ số đông máu INR và gia tăng đột biến nguy cơ biến chứng xuất huyết nguy hiểm tính mạng.
Quế Quan có thể hỗ trợ hạ nhẹ huyết áp tâm thu và cải thiện triglycerid ở một số nhóm bệnh nhân, nhưng bằng chứng khoa học hiện tại còn nhiều mâu thuẫn. Loại gia vị này không thể thay thế phác đồ điều trị mỡ máu hay tăng huyết áp.
Quế chi có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết nhưng có thể tương tác nguy hiểm với thuốc điều trị đái tháo đường và thuốc chống đông. Dùng đồng thời làm tăng nguy cơ tụt đường huyết quá mức và kéo dài thời gian chảy máu. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học trực tiếp nào ghi nhận tương tác nguy hiểm giữa quả mâm xôi và thuốc chống đông warfarin. Tuy nhiên, do warfarin có khoảng điều trị hẹp và dễ tương tác bất lợi với nhiều loại thực vật, người bệnh chỉ nên ăn mâm xôi với lượng vừa phải, ổn định và cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.
Quế Rành cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết sau ăn và lúc đói trong một số thử nghiệm lâm sàng, nhưng kết quả nghiên cứu tổng thể còn nhiều mâu thuẫn. Loại gia vị này chỉ đóng vai trò hỗ trợ lối sống, tuyệt đối không thể thay thế phác đồ điều trị hay thuốc tiêm insulin.
Tinh dầu hoắc hương thường được dùng để thư giãn, nhưng hiệu quả thực tế đến đâu? Dữ liệu lâm sàng cho thấy việc hít loại tinh dầu này giúp giảm hoạt tính giao cảm và hạ mức độ căng thẳng ngắn hạn, song chưa đủ bằng chứng để khẳng định khả năng điều trị dứt điểm chứng lo âu.
Chiết xuất vỏ cam quýt cho thấy khả năng cải thiện mỡ máu rất tích cực trên mô hình chuột và bước đầu ghi nhận hiệu quả hạ lipid máu ở thử nghiệm lâm sàng dùng viên nang bột vỏ cam. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng về các hoạt chất nobiletin và tangeretin trên người vẫn còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc điều trị.
Quảng hoắc hương chứa hoạt chất chính patchouli alcohol, đã được y học hiện đại chứng minh có hoạt tính kháng khuẩn, giảm viêm, bảo vệ niêm mạc và điều hòa nhu động ruột trên động vật. Dược liệu này hỗ trợ cải thiện rối loạn tiêu hóa nhưng chưa thể thay thế thuốc điều trị ở người.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy ăn quả mâm xôi có thể làm dịu phản ứng tăng đường huyết và insulin sau bữa ăn giàu tinh bột, đặc biệt ở người tiền đái tháo đường. Dù vậy, loại quả này không làm giảm đường huyết lúc đói hay chỉ số HbA1c dài hạn và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Ăn lê tươi giúp giảm áp lực mạch và hỗ trợ sức khỏe tim mạch nhờ chứa kali cùng các hợp chất thực vật có lợi. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy lê không có tác dụng hạ huyết áp trực tiếp như thuốc điều trị, mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong chế độ ăn uống lành mạnh.
Chiết xuất sơ ri chứa hàm lượng vitamin C tự nhiên rất cao, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, việc tự ý dùng liều cao có thể gây xáo trộn enzym gan CYP3A4, xung đột với các chất chống oxy hóa khác và thay đổi phản ứng sinh học với ion sắt. Người đang dùng thuốc điều trị cần hết sức thận trọng.
Lựu chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa tiềm năng, nhưng tác dụng nâng cao chất lượng tinh trùng người hiện chủ yếu dựa trên giả thuyết sinh học và thực nghiệm ở động vật. Chưa có thử nghiệm lâm sàng lớn khẳng định lựu giúp trị tinh trùng yếu. Nam giới nên xem lựu là trái cây bổ dưỡng hỗ trợ, không thể thay thế điều trị y khoa chuyên sâu.
Các nghiên cứu ống nghiệm cho thấy lá quan âm núi chứa các dẫn xuất mới, flavanone và tinh dầu giàu terpene có hoạt tính sinh học. Dù vậy, dữ liệu hiện tại hoàn toàn dừng lại ở cấp độ phòng thí nghiệm; chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả chống oxy hóa hay điều trị bệnh trên cơ thể người.
Quan âm núi và các chiết xuất thảo mộc có thể ảnh hưởng đến enzyme cytochrom P450 ở gan, làm thay đổi quá trình chuyển hóa thuốc tây. Việc tự ý phối hợp thảo dược với thuốc điều trị tiềm ẩn nguy cơ tăng độc tính hoặc làm giảm hiệu quả, người bệnh cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Uống nước sắc quýt gai cùng lúc với thuốc tây tiềm ẩn rủi ro tương tác bất lợi do nguy cơ ức chế hệ enzyme gan Cytochrome P450 chịu trách nhiệm chuyển hóa dược chất. Người bệnh nền tuyệt đối không tự ý phối hợp để tránh ngộ độc thuốc hoặc giảm hiệu quả điều trị.
Sâu quy (*Alphitobius diaperinus*) đã được Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA) đánh giá an toàn dưới dạng thực phẩm mới đông lạnh và sấy khô. Dù có hàm lượng đạm cao và khả năng kháng khuẩn tự nhiên, nguồn thực phẩm này vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây dị ứng và cần được nuôi dưỡng trong điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt.
