Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 47 trên 176
Quả mận gai chứa hàm lượng dồi dào polyphenol và anthocyanin với khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật, chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định tác dụng chữa bệnh.
Bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định mật gấu không thể chữa khỏi ung thư gan và hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa. Mặc dù một số thử nghiệm trên tế bào và động vật ghi nhận tác động ức chế khối u nhất định, chưa có nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh mật gấu tiêu diệt được tế bào ung thư ở người.
Lá mật gấu Nam và Hoàng liên ô rô là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau. Dù cùng có vị đắng, lá mật gấu Nam thuộc họ Cúc và hoàn toàn không chứa hoạt chất berberine như Hoàng liên ô rô. Việc nhầm lẫn giữa hai loại cây có thể khiến người dùng sử dụng sai công năng điều trị và gặp rủi ro sức khỏe.
Chiết xuất từ các loài thực vật thuộc chi mắc mật bước đầu ghi nhận khả năng ức chế enzyme tiêu hóa và kích thích tiết insulin trong ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn là sơ khởi, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người để khẳng định công dụng hạ đường huyết.
Acacetin và acaciin (linarin) là hai hoạt chất flavonoid tiêu biểu trong mật mông hoa, nổi bật với đặc tính kháng viêm và chống oxy hóa mạnh mẽ. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận tiềm năng bảo vệ tế bào gan, biểu mô mắt và thành mạch, người dùng vẫn cần cẩn trọng và tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng dược liệu này.
Rễ mật nhân thường được dùng bồi bổ sinh lực, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan cấp và đứt gãy DNA khi dùng quá liều hoặc kéo dài. Dùng rễ mật nhân tùy tiện, đặc biệt là ngâm rượu uống dài ngày, có thể gây hại cho gan và thận.
Mật mông hoa là thảo dược quen thuộc trị khô mắt nhưng việc dùng chung với thuốc nhỏ mắt chuyên khoa tiềm ẩn nguy cơ tương tác thuốc. Bằng chứng hiện nay chỉ mới ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm, người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị hay tự chế nước nhỏ mắt tại nhà.
Lá mật gấu (*Vernonia amygdalina*) được nhiều người đồn thổi về công dụng hạ đường huyết. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chỉ mới dừng lại ở nghiên cứu trên chuột và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Việc tùy tiện sử dụng còn tiềm ẩn nguy cơ tương tác thuốc nguy hiểm.
Bột lá móng tự nhiên chiết xuất từ cây *Lawsonia inermis* nhìn chung lành tính và cho màu nâu đỏ, trong khi henna đen là hỗn hợp nhân tạo chứa hóa chất tổng hợp paraphenylenediamine (PPD). PPD có thể kích hoạt các phản ứng viêm da tiếp xúc dị ứng nghiêm trọng, để lại sẹo giảm sắc tố và nguy cơ dị ứng chéo kéo dài suốt đời.
Nhiều người truyền tai nhau dùng mẫu đơn bì để kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy dược liệu này mới chỉ ghi nhận tác dụng trên động vật và tế bào thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất từ chi mận rừng có khả năng ức chế mạnh nhiều vi khuẩn Gram dương, đặc biệt là tụ cầu vàng. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng ở thử nghiệm in vitro và chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người để chứng minh hiệu quả chữa bệnh.
Nhiều nam giới tin rằng dùng mẫu lệ (vỏ hàu) giúp tăng cường sinh lực phái mạnh, nhưng khoa học cho thấy đây là sự nhầm lẫn với thịt hàu. Vỏ hàu thực chất chỉ là nguồn muối canxi vô cơ dùng cho xương, hoàn toàn không chứa hàm lượng kẽm và peptide dồi dào như phần thịt mềm để hỗ trợ cải thiện sinh lý.
Nhiều người lo ngại việc nung vỏ hàu (mẫu lệ) sẽ sinh ra vôi tôi hoặc canxi oxyd gây hại dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy mẫu lệ nung vẫn giữ cấu trúc canxi carbonat tinh thể, chỉ loại bỏ hợp chất hữu cơ, giúp giải phóng khoáng chất tốt hơn và an toàn cho đường tiêu hóa.
Bột vỏ hàu (mẫu lệ) thô có khả năng hấp thu và sinh khả dụng tương đương canxi carbonat tổng hợp, không vượt trội hơn như nhiều lời đồn thổi. Canxi từ vỏ hàu chỉ cải thiện mức hấp thu khi trải qua công nghệ chế biến sâu như thủy phân, nhiệt hóa hoặc xử lý nano.
Paeonol là hoạt chất phenolic tự nhiên nổi bật trong mẫu đơn bì, thể hiện tiềm năng kháng viêm rõ rệt trong các mô hình thí nghiệm sinh học. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới chỉ ghi nhận trên động vật và tế bào cô lập, hoàn toàn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất lá mấm gai và các bộ phận của cây mấm giúp giảm men gan, chống oxy hóa trên động vật bị ngộ độc hóa chất. Tuy nhiên, y học hiện nay chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người bệnh, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc.
Lá mần ri trắng là loại rau dại giàu canxi, sắt và các hoạt chất tự nhiên. Tuy nhiên, khi được chế biến thành món muối chua, lượng muối cao có thể gây áp lực lớn lên huyết áp và hệ tim mạch nếu không biết cách kiểm soát phù hợp.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây mạy chỉ chăm để trị dứt điểm phong thấp, đau nhức xương khớp. Dù phòng thí nghiệm ghi nhận hoạt chất của cây có tiềm năng chống viêm, khoa học hiện nay khẳng định chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh mạy chỉ chăm có thể chữa khỏi bệnh khớp ở người.
Cây mấm chưa từng được chứng minh có tác dụng hạ đường huyết trên người qua bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào. Mọi bằng chứng về khả năng làm chậm hấp thu đường thông qua ức chế enzyme alpha-glucosidase hiện nay mới chỉ dừng lại ở các thử nghiệm sơ bộ trong phòng thí nghiệm trên một số loài thực vật khác.
Trước các bệnh da liễu như zona hay viêm da, dạng kem bôi chuẩn hóa từ mảnh cộng đã được chứng minh hiệu quả lâm sàng giúp vết thương mau đóng vảy và giảm đau rát. Ngược lại, nước sắc thô uống chỉ có dữ liệu an toàn độc học chứ chưa đủ bằng chứng chữa trị ngoài da.
