Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 49 trên 242
Lá nhội tuy quen thuộc trong đời sống nhưng có thể gây xót ruột, cản trở hấp thu khoáng chất và tiềm ẩn nguy cơ cho thai phụ. Phụ nữ mang thai, người đau dạ dày và người đang dùng thuốc điều trị mạn tính cần hết sức thận trọng trước khi sử dụng thảo dược này.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất từ quả thuộc chi nhót có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và hạ đường huyết thực nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên bỏ thuốc điều trị để dùng nhót theo lời đồn.
Cây nhọc từ lâu được dân gian dùng trị sốt, giảm đau và kháng viêm. Các nghiên cứu hiện đại bước đầu ghi nhận chiết xuất cồn của cây có khả năng ức chế viêm và giảm đau trên động vật thí nghiệm, nhưng hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị an toàn.
Nhũ hương Chios (*Pistacia lentiscus*) và nhũ hương Boswellia là hai loài thực vật hoàn toàn khác biệt về chi họ, thành phần sinh hóa và cơ chế tác động. Việc hiểu sai tên gọi thương mại có thể dẫn đến nhầm lẫn tai hại trong điều trị, đặc biệt là nguy cơ ức chế enzym chuyển hóa thuốc cytochrom P450 ở gan.
Scoparone, hoạt chất coumarin tự nhiên chiết xuất từ nhân trần Bắc, đã ghi nhận khả năng điều hòa chuyển hóa lipid, giảm tích tụ mỡ gan và ngăn ngừa mảng xơ vữa động mạch trên các mô hình động vật và tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người hiện vẫn đang cần nghiên cứu thêm.
Các dẫn xuất anthraquinone trong nhó đông và thảo dược liên quan thể hiện hoạt tính sinh học đa dạng trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở mức ức chế tế bào in vitro, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị bệnh hay kháng viêm trên người.
Cây nhọc (*Polyalthia cerasoides*) chỉ mới được ghi nhận khả năng ức chế một số vi khuẩn trong phòng thí nghiệm trên đĩa thạch. Hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh loài cây này có tác dụng kháng khuẩn hay điều trị nhiễm trùng khi uống vào cơ thể người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc.
Cây nhó đông từ lâu được dùng trong dân gian để hỗ trợ điều trị các bệnh về gan và viêm gan. Dù nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận chiết xuất rễ cây có hoạt tính kháng viêm mạnh, dữ liệu khoa học chứng minh hiệu quả hạ men gan trực tiếp trên người hiện vẫn còn rất hạn chế.
Nhiều người truyền tai nhau dùng nhựa mastic để giảm trào ngược dạ dày, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học khẳng định thảo dược này chữa khỏi bệnh. Trào ngược và khó tiêu chức năng thường trùng lặp cơ chế sinh lý bệnh; người bệnh cần hiểu đúng tác dụng hỗ trợ và tuân thủ điều trị y khoa.
Nhãn hương chứa coumarin có hoạt tính kháng viêm trong phòng thí nghiệm, nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trên bệnh nhân phù mạch bạch huyết. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược này để trị phù nề mà cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.
Nhiều người có thói quen dùng long nhãn bồi bổ sức khỏe nhưng lo ngại nguy cơ ảnh hưởng đường huyết khi đang uống thuốc điều trị. Hiện tại, bằng chứng khoa học trực tiếp về tương tác giữa long nhãn và thuốc hạ đường huyết vẫn còn hạn chế. Người bệnh cần theo dõi sát chỉ số glucose máu và tham khảo bác sĩ trước khi kết hợp thảo dược.
Sử dụng thảo dược Nhó đông dài ngày cùng lúc với thuốc Tây y tiềm ẩn nguy cơ tương tác dược lực học nguy hiểm. Các hoạt chất thực vật có thể can thiệp trực tiếp vào hệ enzym cytochrom P450 ở gan, làm thay đổi nồng độ thuốc trong máu và tăng độc tính điều trị.
Trái nhàu chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ chuyển hóa glucose, nhưng phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật gặm nhấm. Dữ liệu lâm sàng trên người còn rất hạn chế, do đó nhàu chỉ nên xem là thực phẩm hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy dịch chiết hạt và lá của các loài nhãn dê có khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase và hạ đường huyết trên chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Nhãn dê từ lâu được truyền miệng với công dụng hạ sốt, giảm đau, nhưng các bằng chứng khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính giảm đau bước đầu trên chuột thí nghiệm. Tác dụng hạ sốt chưa có dữ liệu lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Đắp thịt nhái sống chữa đau mắt hột là quan niệm hoàn toàn sai lầm và nguy hiểm. Thói quen dân gian này tạo điều kiện cho ấu trùng sán xâm nhập trực tiếp vào hốc mắt, gây tổn thương cấu trúc nhãn cầu, dẫn đến các ổ viêm di chuyển và làm tăng nguy cơ mù lòa vĩnh viễn.
Nghiên cứu ống nghiệm cho thấy tinh dầu nhân trần tía có khả năng ức chế nhiều loại vi khuẩn hô hấp. Tuy nhiên, đây chỉ là kết quả thực nghiệm sơ khởi trong phòng lab, tuyệt đối không thể thay thế thuốc kháng sinh trong điều trị bệnh trên người.
Chiết xuất nho núi chứa dihydromyricetin có khả năng gây ức chế các enzyme chuyển hóa thuốc quan trọng tại gan, đặc biệt là CYP3A4. Điều này có thể làm tăng tích tụ nồng độ thuốc tây trong máu, tiềm ẩn nguy cơ gây độc tính hoặc thất bại điều trị đối với những bệnh nhân đang dùng thuốc chuyển hóa qua gan.
Nho biển chứa nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên như flavonoid và triterpene, nhưng hiện chưa có nghiên cứu tiền lâm sàng hay thử nghiệm trên người chứng minh tác dụng hạ đường huyết. Người bệnh tuyệt đối không dùng chiết xuất nho biển thay thuốc điều trị.
Nho dại và các chiết xuất từ nho thu hút sự quan tâm nhờ khả năng ức chế men tiêu hóa carbohydrate trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức ống nghiệm và động vật, hoàn toàn chưa đủ cơ sở khoa học để thay thế thuốc điều trị tiểu đường.
