Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
105 bài, trang 5 trên 6
Cam thảo Bắc (*Glycyrrhiza uralensis*) và cam thảo dây (*Abrus precatorius*) là hai loài thực vật khác nhau nhưng cùng chứa hoạt chất tạo vị ngọt glycyrrhizin. Trong khi cam thảo Bắc nổi bật với tác dụng chống co thắt và chuyển hóa qua men gan, cam thảo dây lại thể hiện hoạt tính hạ đường huyết và kháng u nhưng mang độc tính hạt cực cao.
Cam thảo thường có mặt trong trà thanh nhiệt, kẹo ngậm và thuốc Đông y, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ tương tác nghiêm trọng với thuốc điều trị tim mạch. Hoạt chất trong cam thảo khi kết hợp cùng thuốc lợi tiểu hoặc digoxin có thể làm tụt kali máu nặng, gây ngộ độc thuốc và dẫn đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
Hạt cam thảo dây chứa độc tố abrin, một glycoprotein cực độc có thể cướp đi tính mạng con người chỉ với liều lượng dưới 1 microgam/kg thể trọng. Nếu nuốt nguyên hạt, lớp vỏ cứng thường bảo vệ cơ thể, nhưng khi bị nhai vỡ, chất độc giải phóng sẽ ức chế tổng hợp protein và gây tổn thương đa cơ quan nghiêm trọng.
Ngậm cam thảo có thể làm dịu nhanh cơn đau rát và hỗ trợ kháng viêm tại chỗ nhờ các hoạt chất sinh học tự nhiên. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ giúp giảm nhẹ triệu chứng bề mặt, không thể thay thế thuốc điều trị căn nguyên và tiềm ẩn tác dụng phụ nếu lạm dụng kéo dài.
Cam thảo mang vị ngọt thanh dễ uống nhưng chứa glycyrrhizin – hoạt chất có thể gây ứ nước, hạ kali máu và tăng huyết áp nếu lạm dụng. Nghiên cứu khoa học khuyến cáo ngưỡng tiêu thụ an toàn cho người lớn khỏe mạnh chỉ từ 1-10 mg glycyrrhizin mỗi ngày, tương đương khoảng 1-5 g rễ khô.
Nhiều phụ huynh chuộng hãm nước cam thảo cho trẻ uống khi bị ho vì thơm ngọt và lành tính. Tuy nhiên, y học hiện đại khuyến cáo không nên tùy tiện dùng cho trẻ nhỏ do thiếu dữ liệu liều dung nạp an toàn và nguy cơ tác động nội tiết tương tự hormone vỏ thượng thận.
Uống nước cam thảo mỗi ngày hoàn toàn có thể gây tăng huyết áp và giữ muối nước do hoạt chất glycyrrhizin ức chế enzym bảo vệ tại thận. Thói quen này làm tăng thể tích tuần hoàn, hạ kali máu và tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các cơn tăng huyết áp kịch phát đe dọa tính mạng.
Nghiên cứu cho thấy hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo có khả năng làm giảm men gan AST và ALT nhờ cơ chế bảo vệ màng tế bào và ức chế phản ứng viêm. Tuy nhiên, hoạt chất này không tiêu diệt được virus viêm gan và việc tự ý uống thảo dược kéo dài tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Người bị đau dạ dày không nên tùy tiện uống nước rễ cam thảo thô kéo dài vì dễ gây tăng huyết áp và hạ kali máu nguy hiểm. Thay vào đó, giải pháp an toàn là dùng chiết xuất cam thảo đã khử glycyrrhizin (DGL) với liều lượng chuẩn trước bữa ăn để kích thích tiết chất nhầy và bảo vệ niêm mạc dạ dày.
Cam thảo là vị thuốc quen thuộc nhưng người bệnh thận cần hết sức cẩn trọng khi dùng. Các hoạt chất trong cam thảo có thể gây giả cường aldosterone, dẫn tới giữ muối nước, đào thải kali nghiêm trọng, làm bùng phát cơn tăng huyết áp kịch phát và đẩy người có bệnh thận mạn vào tình trạng quá tải tuần hoàn, rối loạn nhịp tim nguy hiểm tính mạng.
Cam thảo dây (Abrus precatorius L.) là cây dùng trong y học cổ truyền với lá và rễ có tính thanh nhiệt, nhưng hạt chứa abrin độc, nên cần thận trọng và tham khảo chuyên gia.
Cam thảo dây chưa có liều dùng chuẩn cho người; chỉ nên dùng lá sau khi kiểm chứng an toàn, tránh dùng hạt vì chứa abrin độc hại.
Cam thảo dây (Abrus precatorius L.) chứa triterpenoid, flavonoid, alkaloid và abruquinone B/G ở phần mọng, với cơ chế ức chế đường PI3K/Akt điều trị tiểu đường type 2, tăng hấp thu glucose và tiềm năng chữa viêm khớp. Tuy nhiên, hạt chứa abrin độc cần thận trọng.
Cam thảo dây có thể gây độc tích cực nếu dùng sai bộ phận hoặc liều lượng, đặc biệt là hạt chứa chất độc abrin. Người dùng nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng để tránh rủi ro.
Cam thảo dây chứa abrin độc hại, người dùng nên thận trọng. Trẻ em, phụ huynh thai sản và người có bệnh nền cần tránh tiếp xúc với hạt và tham khảo chuyên gia trước khi dùng lá hoặc rễ.
Cam thảo dây có thể dùng thử nếu chỉ dùng lá, nhưng không nên dùng hạt vì rất độc. Nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng lâu dài.
Người dùng thuốc, bệnh tim mạch, huyết áp cao và phụ nữ mang thai nên thận trọng khi dùng cam thảo do nguy cơ tương tác thuốc, tăng huyết áp và thiếu bằng chứng an toàn cho thai kỳ.
Cam thảo (Glycyrrhiza uralensis) là dược liệu cổ truyền dùng rễ và rhizome để bổ huyết, giảm ho, chống viêm; chứa glycyrrhizin và flavonoid, hỗ trợ điều trị bệnh thận hẹp, nhưng dùng liều cao nguy cơ ảnh hưởng huyết áp.
Cam thảo tốt nhất khi thu hoạch tháng 6–7 vì nội dung glycyrrhizic acid (GA) đạt đỉnh; bảo quản khô nguội thoáng, tránh ẩm và ánh sáng để giữ được hiệu chất thuốc.
Cam thảo (Glycyrrhiza uralensis) chứa glycyrrhizin và các hợp chất hoạt chất như licoricidin, licorisoflavan A–E, Glycyrrhizol A, có khả năng kháng vi khuẩn hiệu quả chống S. mutans ở nồng độ 100 μg/mL. Tuy nhiên, dùng liều cao kéo dài có thể ảnh hưởng huyết áp và điện giải.
