Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
105 bài, trang 1 trên 6
Tri mẫu là vị thuốc thanh nhiệt quen thuộc nhưng dễ gây cồn cào, kích ứng ruột và tiêu chảy nếu dùng sai cách. Nắm vững kỹ thuật sao muối hoặc chích cam thảo cùng việc kiểm soát liều lượng hợp lý giúp người dùng tận dụng tối đa hoạt chất mà vẫn bảo vệ an toàn cho hệ tiêu hóa.
Thảo bản bông vàng (mullein) và cam thảo là hai thảo dược hô hấp quen thuộc nhưng có cơ chế và đặc tính an toàn khác biệt. Cam thảo đã có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm ho mạn tính nhưng tiềm ẩn nguy cơ tăng huyết áp, trong khi thảo bản bông vàng chủ yếu được ghi nhận qua dữ liệu phân tích mục tiêu sinh học phân tử và kinh nghiệm dân gian.
Nhân trung bạch là cặn lắng nước tiểu nung chín, nhân trung hoàng là cam thảo ngâm trong phân người. Hai vị thuốc cổ phương này khác nhau hoàn toàn về nguồn gốc, cách bào chế và tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn thận, nhiễm trùng huyết cực kỳ nguy hiểm.
Thói quen đun chung nhân trần với cam thảo làm nước uống giải khát tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe khó lường. Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo có thể ức chế enzym bảo vệ thận, gây ứ đọng muối nước và tăng huyết áp, trực tiếp đối kháng với đặc tính lợi tiểu của nhân trần và gây hại cho tim mạch.
Ngô thù du là vị thuốc cay nóng, giảm đau tiêu hóa hiệu quả nhưng chứa alkaloid có thể gây độc cho gan, thận và tim. Việc bào chế sao tẩm cùng phụ liệu như nước cam thảo hoặc giấm giúp điều hòa hàm lượng hoạt chất, làm dịu bớt vị cay nồng và giảm kích ứng cho người dùng.
Quan niệm dùng chung nguyên hoa với cam thảo làm tăng độc tính là hoàn toàn ĐÚNG theo khoa học hiện đại. Các nghiên cứu chỉ ra cam thảo làm tăng hòa tan hoạt chất độc, tạo phức hợp siêu phân tử độc tế bào và cản trở đào thải, làm tổn thương gan, thận và cơ quan sinh sản nặng nề.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng nước cam thảo hoặc sản phẩm chứa rễ cam thảo đậm đặc. Tiêu thụ nhiều hoạt chất glycyrrhizin từ cam thảo trong thai kỳ có liên quan đến việc làm suy giảm chỉ số phát triển trí tuệ, khả năng ngôn ngữ và làm tăng nguy cơ rối loạn hành vi ở trẻ nhỏ.
Uống trà cam thảo mỗi ngày có thể kích hoạt các phản ứng sinh hóa nguy hiểm gây tăng huyết áp kịch phát và hạ kali máu nghiêm trọng. Thủ phạm là hoạt chất glycyrrhizin làm rối loạn cơ chế đào thải muối và nước tại thận, đe dọa trực tiếp đến hệ tim mạch và tính mạng người sử dụng nếu lạm dụng kéo dài.
Nhiều người có thói quen ngậm cam thảo khi rát họng, nhưng liệu mẹo dân gian này có cơ sở khoa học? Bằng chứng lâm sàng cho thấy chiết xuất cam thảo dạng súc họng hoặc viên ngậm giúp giảm đau họng cơ học sau đặt ống nội khí quản, song không hiệu quả với vết thương phẫu thuật họng sâu.
Uống nước rễ cam thảo tự nấu không giúp giải độc gan như lời đồn. Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo chỉ cho thấy khả năng hạ men gan, kháng viêm ở dạng thuốc tiêm hoặc chiết xuất biệt dược qua nghiên cứu hạn chế, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y tế chuyên sâu.
Cam thảo là thảo dược quen thuộc nhưng có thể gây tích tụ muối nước, tụt kali máu và rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Bác sĩ tim mạch cảnh báo người tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận và người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc digoxin cần tránh xa để phòng biến chứng đe dọa tính mạng.
Cam thảo khử glycyrrhizin (DGL) là dạng chiết xuất đã loại bỏ phân tử glycyrrhizin, giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và giảm triệu chứng khó tiêu mà không gây tác dụng phụ giữ muối, tăng huyết áp hay hạ kali máu như cam thảo nguyên bản.
Tuyệt đối không dùng cam thảo dây thay thế cam thảo Bắc. Dù cùng mang vị ngọt, hạt cam thảo dây chứa độc tố abrin cực mạnh gây ngưng trệ tổng hợp protein và tử vong. Nhầm lẫn hai dược liệu này dẫn đến viêm dạ dày ruột xuất huyết, suy đa tạng nguy hiểm.
Uống nước đun cam thảo nam thay hoàn toàn nước lọc suốt cả ngày là sai lầm phổ biến. Dược liệu này có hoạt tính sinh học mạnh, tác dụng lợi tiểu và hạ đường huyết; lạm dụng kéo dài gây quá tải bài tiết cho thận, tăng nguy cơ mất cân bằng điện giải và thiếu hụt nước tế bào.
Uống nước cam thảo đá bia để mát gan, giải độc rượu là kinh nghiệm dân gian được nhiều người truyền tai. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chỉ mới ghi nhận loài cây này chứa glycoside tạo vị ngọt đậm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh tác dụng hạ men gan hay giải độc.
Nước sắc cam thảo đá bia được nhiều người dùng vì vị ngọt đậm tự nhiên, nhưng phụ nữ có thai, người suy thận và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên tự ý dùng. Hiện dữ liệu khoa học về độ an toàn và liều lượng của cây này còn rất thiếu, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc khôn lường.
Cam thảo nam (*Scoparia dulcis*) không gây tăng huyết áp vì hoàn toàn không chứa hoạt chất glycyrrhizin gây giữ muối nước như cam thảo bắc (*Glycyrrhiza glabra*). Đây là hai loài thực vật khác biệt, người tiêu dùng cần phân biệt rõ để sử dụng nước thảo mộc an toàn cho tim mạch.
Cam thảo đá bia (*Telosma procumbens*) thuộc họ Thiên lý, hoàn toàn không phải cam thảo bắc (*Glycyrrhiza glabra*) thuộc họ Đậu. Vị ngọt cực mạnh của cam thảo đá bia đến từ các pregnane glycoside chứ không chứa hoạt chất glycyrrhizin hay các flavonoid đặc trưng của cam thảo bắc.
Cam thảo nam được dùng nhiều trong dân gian để trị ho, sốt nhờ tính mát. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chiết xuất cây có hoạt tính giảm đau, kháng viêm và an thần trên mô hình động vật. Dù vậy, dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người vẫn còn thiếu để khẳng định thay thế thuốc đặc trị.
Cam thảo đã tách glycyrrhizin (DGL) được chứng minh lâm sàng giúp giảm đáng kể triệu chứng khó tiêu chức năng và hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày sau 30 ngày sử dụng. Việc loại bỏ hoạt chất glycyrrhizin giúp người dùng hạn chế tác dụng phụ nguy hiểm như hạ kali máu hay tăng huyết áp do cam thảo tự nhiên gây ra.
