Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 73 trên 242
Hạt chia hỗ trợ làm chậm mức tăng đường huyết sau ăn nhờ độ nhớt của chất xơ hòa tan làm chậm tiêu hóa carbohydrate. Tuy nhiên, hạt chia không thể thay thế thuốc điều trị và người bệnh đái tháo đường type 2 cần kết hợp chế độ ăn hợp lý cùng tư vấn y khoa.
Hạt dẻ cười thường được ca ngợi là thực phẩm dồi dào melatonin giúp cải thiện giấc ngủ tự nhiên. Dù khoa học xác nhận loại hạt này có chứa melatonin, nồng độ thực tế của nó rất nhỏ so với liều lượng điều trị lâm sàng, không thể thay thế thuốc chữa mất ngủ.
Các nghiên cứu lâm sàng chứng minh ăn hạt phỉ hàng ngày giúp hỗ trợ giảm nồng độ LDL-cholesterol và duy trì nồng độ HDL-cholesterol nhờ hàm lượng dồi dào acid béo không bão hòa đơn và các chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, hiệu quả này ở mức độ vừa phải và không thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Hạ khô thảo chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ giãn mạch và hạ huyết áp trên mô hình thí nghiệm động vật. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo người bệnh không nên vội vã dùng thay thuốc điều trị, bởi hiện vẫn còn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người nhằm chứng minh hiệu quả và độ an toàn.
Chiết xuất hạt Griffonia rất giàu 5-HTP, tiền chất tự nhiên giúp cơ thể tổng hợp serotonin và melatonin để điều hòa nhịp thức ngủ. Mặc dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận khả năng giảm lo âu và hỗ trợ thư giãn, dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người mất ngủ vẫn còn khá khiêm tốn.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy hoạt chất thymol trong hạt carom có thể làm chậm nhịp tim và hạ huyết áp nhờ cơ chế tương tự thuốc chẹn kênh canxi. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ bằng chứng nào trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng hạt carom thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất hạt Griffonia simplicifolia giàu tiền chất serotonin 5-HTP, có thể hỗ trợ xoa dịu cảm giác căng thẳng tâm lý ngắn hạn. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định loại hạt này hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị chuyên khoa cho các chứng rối loạn lo âu bệnh lý.
Hạt chia chứa hoạt chất sinh học hỗ trợ hạ huyết áp tự nhiên thông qua cơ chế ức chế men chuyển. Người đang uống thuốc điều trị cần thận trọng khi dùng hằng ngày vì tác dụng cộng gộp có thể khiến huyết áp tụt sâu bất thường, gây chóng mặt và mệt mỏi.
Cây hành đen (Schisandra chinensis) có nguy cơ cao tương tác với thuốc tây. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh các hoạt chất trong dược liệu này ức chế mạnh hệ enzym gan CYP450 và UGT, làm chậm chuyển hóa và tăng độc tính của thuốc hạ sốt giảm đau, thuốc an thần nếu tự ý phối hợp.
Nhiều người tìm đến trà hương nhu tía (Tulsi) với hy vọng giảm căng thẳng và hạ mức cortisol. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng trên người hiện nay còn rất khiêm tốn, tác dụng điều hòa hormone stress và giảm lo âu chủ yếu mới được ghi nhận trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật.
Nghiên cứu tiền lâm sàng trên chuột cho thấy chiết xuất húng chanh có khả năng kích thích tiết insulin, phục hồi mô tụy và hạ đường huyết rõ rệt. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị nhằm tránh nguy cơ tụt đường huyết quá mức.
Các nghiên cứu in vitro cho thấy chiết xuất hạ khô thảo và axit rosmarinic có hoạt tính ức chế mạnh virus Herpes bằng cách ngăn chặn sự bám dính tế bào. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ diễn ra khi tiếp xúc trực tiếp ngoài ống nghiệm; việc uống hạ khô thảo không tương đương với thuốc điều trị virus trong cơ thể người.
Hạnh nhân giúp giảm nhẹ cholesterol xấu LDL-c và cholesterol toàn phần khi bổ sung vào bữa ăn phụ hằng ngày. Tuy nhiên, mức giảm thực tế chỉ ở mức khiêm tốn và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Tinh dầu hương nhu trắng chứa hàm lượng lớn hoạt chất eugenol, thể hiện khả năng kháng khuẩn và chống oxy hóa mạnh mẽ trong nhiều thử nghiệm ống nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn chưa có, do đó người dùng chỉ nên áp dụng an toàn ngoài da thay vì tự ý uống để điều trị bệnh.
Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp chứng minh chiết xuất húng dũi gây ức chế enzyme cytochrome P450 ở gan người. Tuy nhiên, do hơn 90% thuốc tây chuyển hóa qua hệ men này, người đang uống thuốc điều trị mạn tính cần thận trọng, tránh tự ý uống tinh dầu hay dùng chế phẩm cô đặc từ húng dũi.
Nhung hươu chứa nhiều peptide sinh học giúp kháng viêm và kích thích tế bào sụn trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, các nghiên cứu lâm sàng chặt chẽ trên người bị thoái hóa khớp còn rất ít và chưa đủ bằng chứng thuyết phục để khẳng định tác dụng chữa bệnh hay thay thế thuốc điều trị.
Muscone trong xạ hương cho thấy tiềm năng giảm tổn thương mô não, ức chế viêm và bảo vệ tế bào thần kinh trong các thử nghiệm thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay hầu hết mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật gặm nhấm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Húng dũi từ lâu được dùng để giảm đau bụng, khó tiêu, nhưng các bằng chứng khoa học về khả năng chống co thắt tiêu hóa hiện chủ yếu ghi nhận trên mô hình mô cô lập và động vật. Người dùng cần hiểu rõ cơ chế cùng giới hạn nghiên cứu để áp dụng thảo mộc này an toàn, tránh lạm dụng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu trong ống nghiệm và trên động vật cho thấy chiết xuất húng quế có tiềm năng hạ đường huyết và chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn chưa đầy đủ, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thảo mộc này để thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất từ hòe biển và các loài chi Hòe sở hữu nhiều flavonoid prenyl hóa có hoạt tính ức chế viêm ấn tượng trong ống nghiệm. Dù vậy, phần lớn các thử nghiệm mới dừng ở mô hình tế bào và động vật, cần thêm nghiên cứu lâm sàng trên người trước khi khẳng định ứng dụng điều trị.
