Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
3.522 bài, trang 8 trên 177
Các labdane diterpenoid trong cây ích mẫu nam đã được chứng minh có khả năng ức chế mạnh mẽ các phản ứng gây viêm trên mô hình tế bào phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dân không nên tự ý dùng thảo mộc này để thay thế thuốc giảm đau điều trị.
Các nghiên cứu ống nghiệm bước đầu ghi nhận một số hợp chất trong cây ích mẫu nam có khả năng ức chế mạnh enzym alpha-glucosidase và kháng viêm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chỉ dừng ở mức thử nghiệm phân lập trong phòng thí nghiệm, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người và tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn.
Ích trí nhân thường được đồn thổi là vị thuốc giúp quý ông "bổ thận tráng dương", lấy lại bản lĩnh phái mạnh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ có tác dụng sáp niệu, giảm tiểu nhiều và hỗ trợ chuyển hóa thận, hoàn toàn không giúp tăng cường chức năng sinh lý nam.
Mai mực (ô tặc cốt) là bài thuốc dân gian quen thuộc chữa đau dạ dày, nhưng chứa lượng lớn canxi cacbonat. Ba nhóm người gồm bệnh nhân tăng canxi máu, người có sỏi thận canxi và người bị táo bón mạn tính cần tránh dùng để ngăn ngừa nguy cơ sỏi tái phát và các biến chứng nguy hiểm.
Âm hành thảo được y học cổ truyền ghi nhận tác dụng bảo vệ gan và kháng khuẩn, song dữ liệu khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở mức khảo sát thành phần và thử nghiệm trên động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ men gan ở người.
Các nghiên cứu độc tính tiền lâm sàng trên chuột cảnh báo chiết xuất nước từ ích mẫu nam (*Leonotis leonurus*) gây chết ở liều cấp tính 3200 mg/kg và làm suy giảm chức năng tế bào máu, gan, thận ở mức liều bán trường diễn từ 200-400 mg/kg. Việc tự ý dùng liều cao hoặc sắc uống kéo dài tiềm ẩn nguy hiểm lớn.
Ích mẫu nam (*Leonotis nepetifolia*) và ích mẫu thường (*Leonurus japonicus*) là hai loài thảo mộc hoàn toàn khác biệt. Phân tích khoa học cho thấy ích mẫu thường chứa hoạt chất leonurine giúp kích thích co bóp tử cung và điều hòa kinh nguyệt, trong khi ích mẫu nam không có hoạt chất này và chủ yếu dùng ngoài da trong dân gian.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng ích mẫu nam do thảo dược này có nguy cơ kích thích co bóp tử cung, dễ dẫn đến dọa sảy thai hoặc sinh non. Việc giữ tử cung ổn định là yếu tố then chốt cho thai kỳ khỏe mạnh, mẹ bầu tuyệt đối không tự ý uống thảo dược khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Axit sialic là thành phần carbohydrate quý giá chiếm khoảng 10% trong tổ yến, được chứng minh có tiềm năng kháng virus cúm và điều hòa miễn dịch. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở cấp độ ống nghiệm và mô hình động vật, chưa thể khẳng định thay thế thuốc chữa bệnh.
Cây áo cộc (*Liriodendron chinense*) chứa nhiều hoạt chất sesquiterpene có tiềm năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình chuột, hoàn toàn chưa có bằng chứng an toàn trên cơ thể người.
Nhiều phụ huynh thường tìm đến xạ can để trị viêm amiđan cho con. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về hiệu quả và độ an toàn của vị thuốc này trên hệ tiêu hóa non nớt của trẻ vẫn còn rất hạn chế, đòi hỏi cha mẹ phải hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nghiên cứu hiện đại xác định âm hành thảo (*Siphonostegia chinensis*) chứa các hoạt chất chính gồm ba ester của acid quinic và hợp chất lignanoid syringaresinol, chứ không phải iridoid hay phenolic glycoside như các nhầm lẫn thường gặp.
Avenanthramide là hoạt chất polyphenol độc bản trong yến mạch, đã được chứng minh có khả năng hấp thu, tăng chất chống oxy hóa trong máu và hỗ trợ giảm phản ứng ngứa, viêm da trên mô hình thí nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng bảo vệ mạch máu ở người còn hạn chế và lượng hấp thu từ khẩu phần ăn thực tế thấp hơn nhiều so với nghiên cứu.
Cây xạ đen thường được đồn thổi có khả năng "tiêu diệt ung thư", song các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật. Thảo dược này chưa từng được chứng minh có thể loại bỏ khối u hay thay thế phác đồ điều trị trên cơ thể người.
Nhiều người tin quả trâu cổ ngâm rượu giúp bổ thận tráng dương, trị dứt điểm yếu sinh lý. Tuy nhiên, y văn hiện nay cho thấy rất ít bằng chứng khẳng định tác dụng kích dục của thảo dược ở người; đa số dữ liệu dược lý mới dừng ở thử nghiệm động vật và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người mách nhau xông hơi cây xương khô để trị viêm xoang tại nhà. Tuy nhiên, y văn hiện nay hoàn toàn không có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả này. Ngược lại, chiết xuất của cây tiềm ẩn độc tính kích hoạt virus gây ung thư và ảnh hưởng thai kỳ.
Nhiều người tin rằng xạ hương có thể cấp cứu và phục hồi thần kỳ cho bệnh nhân đột quỵ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở các thử nghiệm trên chuột và phân tích mô phỏng, chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người; việc tự ý dùng có thể gây nguy cơ nghẹn sặc và xuất huyết nguy hiểm.
Nghiên cứu khoa học xác nhận isoflavonoid tectorigenin trong xạ can có khả năng kháng viêm nhờ ức chế biểu hiện enzym COX-2, hạ thấp PGE2 và ngăn chặn đường truyền tín hiệu NF-kappaB. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu dừng lại trên mô hình tế bào và chuột, chưa đủ dữ liệu lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Nhiều người tin rằng ngửi xạ hương giúp tăng cường sinh lý nam tức thì. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học cho thấy mùi xạ hương không làm tăng testosterone ở nam giới mà thậm chí còn làm giảm chỉ số này, việc hưng phấn nếu có chỉ là hiệu ứng thư giãn tâm lý tạm thời.
Xạ vàng được đồn thổi là vị thuốc có khả năng ngăn ngừa và chữa khỏi ung thư. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế tế bào khối u của một số dịch chiết trong ống nghiệm và trên động vật, chưa có bằng chứng xác nhận hiệu quả phòng bệnh trên cơ thể người.
