Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 90 trên 242
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cỏ hàn the để hạ men gan, song y học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính bảo vệ gan của chiết xuất thảo mộc này trên chuột và tế bào thí nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị.
Cỏ lạc được nhiều người quan tâm nhờ chứa các hợp chất phenolic và flavonoid có khả năng chống oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm trên mô hình chiết xuất, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh tác dụng điều trị bệnh.
Cỏ chửa (*Hygroryza aristata*) là loài thủy sinh cần được sơ chế sạch bùn đất, phơi sấy nhanh để ngừa nấm mốc và vi khuẩn hoại sinh. Kiểm soát đúng liều lượng khô và hỏi ý kiến bác sĩ y học cổ truyền là điều kiện tiên quyết giúp phòng tránh ngộ độc và bảo đảm an toàn sức khỏe.
Cỏ bấc đèn chứa các hoạt chất phenanthrene tự nhiên như dehydroeffusol và effusol, đã được khoa học chứng minh giúp hạ lo âu và an thần qua cơ chế thụ thể GABA-A trên mô hình động vật. Dù vậy, hiện vẫn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý lạm dụng thảo dược để thay thế thuốc điều trị.
Chi Cỏ chét ba chứa hàm lượng tannin và polyphenol dồi dào, giúp kháng viêm và giảm tiêu chảy hiệu quả trên mô hình động vật và ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế, đòi hỏi người dùng thận trọng và không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Cỏ sữa lá nhỏ thể hiện hoạt tính kháng khuẩn *Shigella* và *E. coli* trong phòng thí nghiệm, đồng thời hỗ trợ giảm co thắt ruột. Dù vậy, thảo dược này vẫn thiếu hoàn toàn các thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người bệnh không nên tự ý thay thế các phác đồ điều trị y khoa.
Các nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất cẩm xà lặc có khả năng hỗ trợ giảm đường huyết thông qua ức chế hấp thu glucose và cải thiện chuyển hóa. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường chỉ định.
Cỏ mần trầu chứa nhiều polyphenol chống oxy hóa giúp giảm men gan và bảo vệ tế bào gan trong các nghiên cứu trên chuột cống. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng nước cỏ thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Cỏ lào chứa nhiều chất chống oxy hóa và giúp giảm viêm trên mô hình động vật, nhưng hoàn toàn chưa có bằng chứng khoa học chứng minh khả năng diệt vi khuẩn HP hay chữa khỏi đau dạ dày ở người. Người bệnh không nên tự ý uống nước lá cỏ lào thay thế thuốc điều trị y khoa.
Nhiều người ngâm rượu hạt cọ xẻ để trị ung thư và viêm khớp, song dược học hiện đại cảnh báo dung môi cồn tự ngâm dễ chiết xuất tạp chất làm biến tính protein và tổn hại màng tế bào. Việc uống rượu hạt cọ xẻ chưa qua tinh chế tiềm ẩn rủi ro phá hủy gan thận và không thể thay thế điều trị y khoa.
Cần tây chứa hoạt chất 3-n-butylphthalide có tiềm năng giãn mạch, hạ huyết áp trong các thử nghiệm dùng viên chiết xuất hạt liều cao. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học đối với nước ép cần tây tươi trên người còn rất khiêm tốn. Người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị để thay bằng nước ép.
Chiết xuất cẩm địa cho thấy khả năng bảo vệ niêm mạc, giảm diện tích tổn thương và kích thích tiết chất nhầy dạ dày trên các mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay dừng lại ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm đối chứng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị loét dạ dày.
Tannin dồi dào trong quả cậy có thể tạo phức chelate và kết tủa với thuốc sắt, kháng sinh đường uống cùng các chế phẩm đa vi chất. Tương tác này làm giảm mạnh khả năng hấp thu thuốc qua đường ruột, khiến việc điều trị kém hiệu quả hoặc thất bại nếu không dùng cách xa nhau.
Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận cẩu tích chứa nhiều hoạt chất giúp giảm viêm, kích thích tế bào sụn và ngăn ngừa mất xương hiệu quả. Dù vậy, thảo dược này hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cây cần thăng chứa hoạt chất limonin có khả năng ức chế mạnh men gan CYP3A4, làm chậm quá trình đào thải thuốc trong cơ thể. Sự tương tác này tiềm ẩn nguy cơ gây quá liều, tụt huyết áp cấp hoặc hạ đường huyết nguy hiểm ở người đang điều trị tim mạch, đái tháo đường.
Cẩm địa chỉ mới thể hiện hoạt tính ức chế tế bào ung thư trong các thử nghiệm ống nghiệm và nano nhân tạo. Hoàn toàn chưa có nghiên cứu trên người chứng minh cẩm địa chữa khỏi khối u hay thay thế được các phác đồ điều trị ung thư y khoa.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận dịch chiết từ vỏ và quả cần thăng có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate, làm giảm đường huyết trên chuột đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học mới dừng ở động vật, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị.
Cần núi cùng các thảo mộc họ hoa tán chứa tinh dầu tự nhiên giúp hỗ trợ giãn cơ trơn và điều hòa nhu động ruột, giảm nhẹ cảm giác đầy bụng khó tiêu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng độc lập cho riêng rễ cần núi còn hạn chế, người bệnh nên dùng như liệu pháp bổ trợ thận trọng.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược dân gian như cần hôi song song với thuốc tây mà không biết nguy cơ tương tác bất lợi. Các hoạt chất thực vật có thể ức chế hoặc kích thích enzym cytochrome P450 ở gan, làm thay đổi nồng độ thuốc, giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng độc tính nguy hiểm.
Cây cất hơi (*Drymaria cordata*) thể hiện hoạt tính giảm đau, hạ sốt và kháng viêm mạnh mẽ trên các mô hình thử nghiệm tiền lâm sàng ở động vật gặm nhấm. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, do đó người dân tuyệt đối không nên tự ý dùng thảo dược này thay thế thuốc điều trị.
