Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
11 bài
Cây diễm mao và các loại cỏ thủy sinh rất dễ bị nhầm lẫn ngoài tự nhiên do khả năng biến đổi hình dạng lá linh hoạt theo mực nước. Dù có thể nhận diện diễm mao qua lá chìm dạng sợi mảnh, lá nổi dạng phiến và quả hình cầu, các chuyên gia khuyến cáo không nên tự ý thu hái vì chúng tích tụ lượng lớn thạch tín và uranium cực độc từ nguồn nước.
Ngâm rau thủy sinh như diễm mao trong nước muối loãng không tiêu diệt hết nang ấu trùng sán lá gan bám chặt trên lá. Các nghiên cứu cho thấy ngay cả rửa dưới vòi nước chảy 10 phút chỉ tách được 50% nang sán, vì vậy rửa kỹ kết hợp chần sôi hoặc nấu chín là cách bảo vệ an toàn nhất.
Thói quen dùng nước lá thảo dược như diễm mao để uống thuốc tây có thể làm sai lệch hoàn toàn hiệu quả điều trị. Các nghiên cứu cho thấy hoạt chất tannin và flavonoid trong lá cây có khả năng kẹp chặt khoáng chất và ức chế các cổng vận chuyển thuốc tại ruột, gây giảm hấp thu hoặc làm tăng độc tính của thuốc.
Người suy giảm chức năng thận tuyệt đối không nên tự ý uống nước sắc cây diễm mao. Loại cây thủy sinh này tiềm ẩn nguy cơ tích lũy tạp chất kim loại nặng và khoáng chất tự nhiên, dễ gây quá tải, ngộ độc tế bào ống thận và khiến bệnh thận tiến triển nhanh thành suy thận không hồi phục.
Nhiều người thường truyền tai nhau dùng cây diễm mao nấu nước uống để thanh nhiệt, lợi tiểu trong những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện tại cho thấy chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên loài cây này, và việc tự ý dùng thảo dược lợi tiểu sai cách có thể gây mất cân bằng điện giải.
Rau diễm mao mọc ở suối tuyệt đối không nên ăn sống như xà lách xoong. Dù mọc nơi nước trong, các loài thực vật thủy sinh hoang dã thường là nơi bám trụ của ấu trùng sán lá gan lớn và vi khuẩn, dễ gây áp xe gan, viêm đường mật và tổn thương nội tạng nghiêm trọng nếu không nấu chín.
Nhiều người quan tâm đến các nhóm hoạt chất sinh học như iridoid và flavonoid trong thực vật tự nhiên, bao gồm các thảo mộc họ hàng hay các chi như diễm mao (*Callitriche*). Tuy nhiên, hiện tài liệu nghiên cứu cung cấp chưa có dữ liệu trực tiếp về chi *Callitriche*, đòi hỏi sự cẩn trọng khi tìm hiểu và sử dụng.
Phơi khô và đun sôi cây diễm mao chỉ có thể tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh nhưng hoàn toàn không loại bỏ được các kim loại nặng độc hại ngấm từ nguồn nước ô nhiễm. Các kim loại như chì, cadmi, crom vẫn tồn lưu bền vững trong mô thực vật, gây nguy cơ ngộ độc mạn tính nguy hiểm khi sắc uống lâu dài.
Chiết xuất cây diễm mao thể hiện khả năng chống oxy hóa in vitro rất mạnh mẽ nhờ chứa hàm lượng dồi dào các hợp chất phenolic và flavonoid có khả năng cho hydro cao. Nổi bật nhất trong dịch chiết là luteolin-7-O-beta-D glucoside và rutin hydrat, mở ra tiềm năng lớn cho ngành thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Rau diễm mao (kèo nèo) mọc tại các vùng nước tù đọng có khả năng hút và tích lũy kim loại nặng cực mạnh, đặc biệt là thủy ngân và chì. Hái loài cây này về nấu nước làm thuốc thanh nhiệt dễ khiến người dùng bị ngộ độc mạn tính, tổn thương gan thận và suy nhược thần kinh.
Đắp lá diễm mao tươi lên vết thương hở tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn nặng từ vi khuẩn nguồn nước bám trên bề mặt thảo dược, đặc biệt là chi *Aeromonas*. Tình trạng này có thể chuyển biến thành nhiễm trùng mô mềm, nhiễm trùng huyết hoặc thậm chí gây tử vong, nhất là ở người có bệnh nền.
