Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
12 bài
Chiết xuất polysaccharide từ lan phi điệp kép cho thấy khả năng chống oxy hóa, bảo vệ nguyên bào sợi và tế bào sừng trước tác hại của tia UV trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Dù mở ra triển vọng lớn cho ngành mỹ phẩm chống lão hóa, thảo dược này vẫn cần thêm nghiên cứu trên người và không thể thay thế kem chống nắng.
Phi điệp kép chứa hoạt chất dendrobine và các alkaloid có khả năng thúc đẩy đốt cháy axit béo, điều hòa dịch mật và giảm viêm gan. Nghiên cứu lâm sàng cho thấy dùng bột thảo dược này kết hợp phác đồ tiêu chuẩn trong 8 tuần giúp cải thiện rõ rệt chỉ số mỡ máu và gan nhiễm mỡ nhẹ đến trung bình.
Thạch hộc (trong đó có lan phi điệp kép) nổi tiếng là vị thuốc bổ dưỡng, nhưng lại mang tính hơi lạnh. Các nghiên cứu dược lý cho thấy người có cơ địa tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, khó tiêu hoặc tiêu chảy nếu uống nước sắc thạch hộc sẽ làm rối loạn hormone tiêu hóa và khiến triệu chứng bệnh nặng thêm.
Uống trà phi điệp kép sạch, đúng chuẩn không gây hại gan thận mà còn hỗ trợ chống oxy hóa, giảm viêm và bảo vệ tế bào gan. Các nghiên cứu cho thấy dịch chiết nước thảo dược này đào thải nhanh, không gây độc tính khi dùng kéo dài, nhưng người có bệnh nền vẫn cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Polysaccharide chiết xuất từ thân cây phi điệp kép giúp tăng cường đề kháng bằng cách kích hoạt đại thực bào và thúc đẩy sự tăng sinh của tế bào lympho T, lympho B. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc chặt chẽ vào cấu trúc hóa học của từng phân đoạn đường và hiện mới được chứng minh trong phòng thí nghiệm.
Nhiều người truyền tai nhau dùng phi điệp kép để bồi bổ, giảm mệt mỏi và ngừa suy tủy khi hóa trị ung thư. Thực tế, dù dược liệu này giàu chất chống oxy hóa và kháng viêm, hiện chưa có nghiên cứu nào chứng minh hiệu quả giảm suy tủy hay tính an toàn khi dùng chung với thuốc hóa trị.
Phi điệp kép (thạch hộc) từ lâu được dùng trong y học cổ truyền để kích thích tiết nước bọt và dưỡng dạ dày. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy hoạt chất từ thảo dược này giúp giảm viêm, chống oxy hóa và bảo vệ niêm mạc dạ dày trên thực nghiệm, nhưng người bệnh viêm dạ dày teo chỉ nên dùng làm thực phẩm hỗ trợ bên cạnh phác đồ của bác sĩ.
Nhiều người đang uống thuốc huyết áp lo ngại dùng thêm trà hay rượu ngâm phi điệp kép sẽ gây tụt huyết áp quá mức. Dữ liệu khoa học hiện tại chưa ghi nhận tác động giãn mạch trực tiếp này, nhưng cảnh báo hoạt chất của cây đi nhanh vào tim, gan, thận và gây hạ đường huyết, chống đông máu.
Tự ý hái phi điệp kép hoặc các loài lan hoàng thảo để ngâm rượu, sắc nước uống tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Các nghiên cứu cho thấy việc nhầm lẫn giống loài, khác biệt vùng trồng hay độ tuổi thu hái đều làm thay đổi hoặc mất hoàn toàn hoạt chất dược lý.
Phi điệp kép chứa hoạt chất chính là dendrobine và các alkaloid có khả năng chống viêm, dọn dẹp protein độc hại và bảo vệ khớp thần kinh. Tuy nhiên, các tác dụng cải thiện trí nhớ này mới chỉ được chứng minh trên mô hình động vật, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người bệnh.
Nhiều người chuộng phi điệp kép tươi hoặc phơi râm vì nghĩ giữ trọn dưỡng chất. Tuy nhiên, nghiên cứu chứng minh việc chần nước sôi kết hợp sấy nhiệt (khoảng 60 độ C) và sấy khí nóng giúp bảo toàn hàm lượng polysaccharide cùng alkaloid cao hơn hẳn so với phơi tự nhiên.
Thạch hộc phi điệp kép chứa hai nhóm hoạt chất chính là alkaloid và polysaccharide, đã được chứng minh giúp giảm đường huyết, cải thiện kháng insulin và bảo vệ gan, thận, võng mạc trên mô hình chuột tiểu đường. Tuy nhiên, dược liệu này mới dừng ở nghiên cứu tiền lâm sàng, chỉ nên dùng hỗ trợ và không thể thay thế thuốc điều trị.
