4133 bài viết
Dây đau xương (*Tinospora sinensis*) và Guduchi (*Tinospora cordifolia*) là hai loài thảo dược khác nhau cùng thuộc chi *Tinospora*. Dù có hình thái tương đồng, chúng sở hữu các hoạt chất đặc trưng riêng biệt, trong đó Guduchi có khối lượng nghiên cứu dược lý vượt trội hơn, đòi hỏi việc nhận diện chính xác để tránh nhầm lẫn nguy hại.
Uống dây đau xương không thể chữa khỏi dứt điểm bệnh đau nhức hay thoái hóa khớp. Các dữ liệu khoa học mới nhất cho thấy dược liệu này chỉ thể hiện tiềm năng hỗ trợ giảm viêm, chống oxy hóa trên động vật thí nghiệm, hoàn toàn không có khả năng tái tạo sụn khớp đã hư tổn ở người.
Dây quai bị được dân gian truyền tai nhau dùng đắp ngoài để trị sưng quai bị. Dù các nghiên cứu ghi nhận chiết xuất thực vật này chứa flavonoid và alkaloid có hoạt tính kháng viêm mạnh mẽ trên tế bào và chuột, chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh hiệu quả chữa bệnh quai bị trên người.
Nấu chín hay vò sống lá dây xanh (sương sâm) phụ thuộc vào mục tiêu bảo tồn dưỡng chất. Dù chưa có thử nghiệm đối đầu trực tiếp trên loài lá này, bằng chứng nhiệt động học thực vật cho thấy nhiệt độ cao kéo dài phân hủy polyphenol rõ rệt. Vò sống ở nhiệt độ phòng hoặc gia nhiệt nhẹ giúp bảo toàn hoạt chất tốt hơn đun sôi kỹ.
Dây thuốc cá tuyệt đối không phải là dược liệu giải độc gan như lời truyền miệng dân gian. Các nghiên cứu khoa học cho thấy các bộ phận của nhóm cây này chứa rotenoid có độc tính tế bào cao và khả năng diệt trừ côn trùng mạnh, việc uống vào có thể gây tổn thương gan, thận và ngộ độc nghiêm trọng.
Nhiều lời đồn truyền tai cho rằng dây tơ mành có khả năng điều trị dứt điểm hen suyễn hoặc thay thế thuốc giãn phế quản cấp cứu. Thực tế khoa học chỉ ghi nhận một số nghiên cứu chiết xuất thực vật bước đầu trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh dây tơ mành thay thế được phác đồ y khoa.
Tự ý uống dây bánh nem cùng các loại thuốc Tây giảm đau có thể gây tương tác dược động lực học bất lợi, làm tăng gánh nặng chuyển hóa tế bào gan và khuếch đại nguy cơ tác dụng phụ của thuốc kháng viêm NSAID. Người bệnh tuyệt đối không nên tùy tiện kết hợp khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
Picrotoxin từ cây dây táo có khả năng đối kháng tác dụng ức chế thần kinh của thuốc ngủ barbiturat và benzodiazepine bằng cách chẹn kênh clo trên thụ thể GABAA. Dù làm giảm độc tính của thuốc ngủ trong thí nghiệm động vật, độc chất này cực kỳ nguy hiểm, có thể gây co giật tử vong và không được dùng trên người.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc dây tơ mành để trị bệnh, dấy lên lo ngại về độc tính trên gan và thận. Các nghiên cứu hiện tại chưa ghi nhận dữ liệu về độc tính cấp hay bán trường diễn của nước sắc này trên người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý dùng liều cao.
Thuốc trừ sâu sinh học tự chế từ dây thuốc cá thường được coi là an toàn do có nguồn gốc thực vật. Tuy nhiên, hoạt chất chính rotenone trong loại cây này là chất độc tế bào mạnh, có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ mắc bệnh Parkinson lên nhiều lần nếu phơi nhiễm qua da hoặc hô hấp.
Dây khai từ lâu được truyền miệng là vị thuốc quý giúp tán sỏi thận nhờ tác dụng lợi tiểu mạnh mẽ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học thực tế hiện nay chỉ dừng lại ở nghiên cứu phân lập hóa thực vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người bệnh chứng minh khả năng làm tan sỏi của loại cây này.
Nhiều lời đồn cho rằng dây săng máu giúp giải tỏa căng thẳng và an thần thần tốc. Thực tế, các nghiên cứu dược lý hiện đại ghi nhận chiết xuất dầu hạt thảo dược này có tác dụng giảm lo âu, hạ stress trên mô hình chuột thí nghiệm, nhưng vẫn hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đầy đủ để chứng minh hiệu quả và an toàn trên cơ thể người.