1580 bài viết
Cây xà ba (Waltheria indica) được y học dân gian sử dụng để hỗ trợ kháng viêm và nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, các tài liệu khoa học hiện hành chỉ ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn chung trong tiền lâm sàng, chưa có dữ liệu thử nghiệm đĩa thạch so sánh trực tiếp phổ ức chế vi khuẩn Gram âm và Gram dương từ chiết xuất lá.
Xích đồng nam thường được dân gian truyền tai như bài thuốc trị viêm phụ khoa, nhưng các bằng chứng khoa học tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất loài cây này không có hoạt tính đáng kể chống nấm *Candida albicans* hay vi khuẩn thông thường. Chị em không nên tự ý dùng nước lá thụt rửa thay thế việc khám chữa bệnh y khoa.
Mangiferin là hoạt chất tự nhiên dồi dào trong lá và vỏ cây xoài, được khoa học ghi nhận có tiềm năng chống viêm và hỗ trợ chuyển hóa. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay dừng lại ở cấp độ tế bào và thử nghiệm động vật, kèm thách thức lớn về khả năng hấp thu.
Xích thược chứa hoạt chất chính paeoniflorin, được chứng minh có khả năng ức chế mạnh mẽ các cytokine gây viêm trong nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù giàu tiềm năng điều trị bệnh tự miễn và viêm nhiễm, dữ liệu thực tế trên người vẫn cần được nghiên cứu sâu hơn.
Hoa xác pháo là cây cảnh quen thuộc, nhưng dữ liệu khoa học về đặc tính kháng viêm của loài cây này mới dừng ở mức tế bào và suy luận từ các loài cùng chi. Chiết xuất hoa xác pháo chưa được thử nghiệm lâm sàng, tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết ở liều cao và tuyệt đối không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm cho thấy dịch chiết lá xuyến chi có khả năng làm giãn cơ trơn mạch máu nhờ chẹn kênh canxi, kích thích prostacyclin và điều biến tín hiệu tế bào. Dù vậy, bằng chứng mới dừng ở mô động vật, người bệnh cao huyết áp tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị theo đơn.
Vỏ cây xoan mộc từ lâu được lưu truyền trong dân gian để trị tiêu chảy. Dù các hợp chất từ chi thực vật này cho thấy tiềm năng kháng khuẩn đường ruột trong ống nghiệm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
Cây xà ba (*Waltheria indica*) cho thấy tiềm năng kháng viêm và giảm đau nhờ khả năng ức chế con đường tín hiệu NF-kappaB cùng enzyme COX-2 trong các thử nghiệm tế bào và mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, người dân không nên tự ý dùng để trị bệnh.
Quả xoay (*Dialium indum* L.) chứa nhiều hợp chất phenolic tự nhiên có khả năng dập tắt gốc tự do và ức chế oxy hóa chất béo. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới dừng lại ở các thử nghiệm phân tích trong phòng thí nghiệm, tập trung chủ yếu ở phần hạt và vỏ quả, chưa được chứng minh trên cơ thể người.
Các nghiên cứu khoa học ghi nhận bài thuốc chứa xuyên khung giúp giảm tần suất và mức độ cơn đau nửa đầu. Tuy nhiên, hoạt tính của các chất đơn lẻ như tetramethylpyrazine chủ yếu mới được thử nghiệm trên động vật và tế bào, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người lầm tưởng vảy tê tê (xuyên sơn giáp) chứa dược chất kỳ diệu vượt trội sừng trâu, móng ngựa hay tóc người. Thực tế khoa học chứng minh thành phần cấu tạo chính của chúng đều là chất sừng (keratin). Dù có một số khác biệt nhỏ về dấu ấn hóa học và phân bố cấu trúc tế bào, vảy tê tê không chứa dược tính thần kỳ nào.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm gần đây đã phát hiện một số peptide từ vảy tê tê có khả năng ức chế tín hiệu gây viêm trên tế bào biểu mô nuôi cấy. Tuy nhiên, dữ liệu hiện tại hoàn toàn mới dừng ở mức in vitro, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không chứng minh được hiệu quả của dược liệu thô.