1580 bài viết
Dó mười nhị (Linostoma decandrum) gần đây được chú ý với các lời đồn về tác dụng kháng viêm từ nhóm hoạt chất flavonoid và lignan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại còn rất sơ khai, chưa đủ cơ sở để xem đây là phương pháp trị viêm trên người.
Nhiều người truyền tai nhau dưa gang tây có thể hạ huyết áp nhờ giàu flavonoid và chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và ống nghiệm; chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh dưa gang tây chữa khỏi tăng huyết áp ở người.
Dây đau xương được dân gian ca tụng là bài thuốc quý trị bệnh xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm và giảm đau trên động vật thực nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị thoái hóa khớp.
Dã quỳ được truyền miệng là bài thuốc quý trị đau nhức xương khớp, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm ở cấp độ tế bào và mô hình chuột. Đáng lưu ý, chiết xuất từ loài cây này tiềm ẩn độc tính gây hại gan và thận khi dùng kéo dài.
Chiết xuất lá thường xuân chứa các saponin như hederacoside C và alpha-hederin thường được biết đến với tác dụng hỗ trợ hô hấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu sinh học cho thấy alpha-hederin thực tế kích thích co thắt cơ trơn dạ dày qua cơ chế không phụ thuộc cholinergic, chứ chưa có bằng chứng xác nhận việc kích thích thụ thể beta-2 làm loãng đờm.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo dùng dây đồng tiền đắp trị viêm da, ngứa ngáy. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả này; các bằng chứng kháng viêm, kháng khuẩn hiện mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và tế bào.
Dây tơ mành (Hiptage benghalensis) là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền châu Á. Các phân tích phòng thí nghiệm bước đầu ghi nhận loài cây này chứa lượng lớn axit ricinoleic trong hạt và chiết xuất vỏ rễ thể hiện hoạt tính sinh học rõ rệt, mở ra tiềm năng nghiên cứu dược liệu sâu rộng.
Chi Tetrastigma, tiêu biểu là dây quai bị (*Tetrastigma hemsleyanum*), chứa nguồn flavonoid dồi dào với nhiều tiềm năng chống oxy hóa, kháng viêm và ức chế virus trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn thiếu hụt, người dân không nên xem thảo dược này là thuốc chữa bách bệnh.
Dù dây hương chứa flavonoid và acid phenolic có khả năng kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh dược liệu này chữa khỏi viêm tiết niệu ở người. Thậm chí, độc tính từ alkaloid pyrrolizidine trong cây còn tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho gan nếu tự ý sử dụng.
Rễ dây khai (*Coptosapelta flavescens*) chứa các hợp chất quinone và chất chống oxy hóa có tiềm năng kháng viêm thực nghiệm. Tuy nhiên, tác dụng ức chế ký sinh trùng sốt rét *Plasmodium* của dược liệu này hiện chưa có bằng chứng lâm sàng trên người, người dân không được tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.
Dầu hạt săng máu (*Celastrus paniculatus*) được nhiều người kỳ vọng giúp tăng cường trí nhớ và bảo vệ não bộ. Dù các nghiên cứu trên chuột ghi nhận tác dụng chống oxy hóa và hỗ trợ nhận thức tích cực, dữ liệu lâm sàng trên người hiện vẫn vô cùng hạn chế, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Các hoạt chất alkaloid trong dây lõi tiền như cepharanthine mang hoạt tính sinh học đa dạng nhưng có khả năng gây độc tế bào mạnh mẽ ở nồng độ nhất định. Việc tự ý dùng thảo dược thô tiềm ẩn nhiều rủi ro, người dân không nên tự điều trị khi chưa có hướng dẫn y khoa.