1299 bài viết
Ngút nhớt (Cordia myxa) được y học cổ truyền lưu truyền với nhiều công dụng, trong đó có tiềm năng hạ đường huyết. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng năm 2025 ghi nhận dịch chiết cây này giúp giảm đường huyết và điều hòa gen chuyển hóa ở ruồi giấm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đái tháo đường.
Ngưu hoàng vốn được lưu truyền trong y học cổ truyền với công dụng thanh nhiệt, trấn kinh, trị sốt cao co giật. Tuy nhiên, y học hiện đại hoàn toàn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả cắt cơn giật của dược liệu này; việc tự ý cho trẻ uống ngưu hoàng khi đang co giật tiềm ẩn nguy cơ sặc thở và làm chậm trễ thời gian cấp cứu vàng.
Ngũ vị tử bắc được quảng bá rộng rãi với công dụng xua tan stress và phục hồi mệt mỏi thể chất nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này hoạt động như một chất thích nghi sinh học (adaptogen), với phần lớn dữ liệu đến từ thử nghiệm động vật và nghiên cứu lâm sàng quy mô hẹp.
Nhiều người truyền tai nhau cách xông rửa ngũ bội tử để làm teo trĩ, nhưng thực tế dược liệu này chỉ giúp làm săn se niêm mạc và giảm phù nề tạm thời nhờ tannin. Việc lạm dụng dung dịch quá đậm đặc không những không trị dứt điểm trĩ mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng rát, kích ứng và viêm loét mô hậu môn.
Các hoạt chất triterpenoid chiết xuất từ chi Kadsura (ngũ vị tử nam) thể hiện khả năng kháng viêm và ức chế tế bào bệnh khớp rất mạnh trong ống nghiệm. Dù vậy, rào cản hấp thu kém và sự thiếu vắng thử nghiệm lâm sàng khiến thảo dược này chưa thể thay thế các thuốc trị viêm khớp chuẩn hóa.
Ngũ vị tử bắc được chứng minh có khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào thần kinh và giảm mảng bám amyloid trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người bệnh suy giảm trí nhớ vẫn chưa được thiết lập đầy đủ.
Các nghiên cứu trên động vật cho thấy dịch chiết lá nguyệt quý (*Murraya paniculata*) có độc tính đường uống tương đối thấp và chưa gây biến đổi cấu trúc mô học. Tuy nhiên, dùng liều quá cao có thể làm tăng men gan GOT và đường huyết, đòi hỏi người dùng không được tự ý lạm dụng thảo dược này.
Ngô thù du là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, nhưng các nghiên cứu độc học hiện đại cảnh báo dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào gan nếu dùng liều cực cao hoặc phối hợp sai cách. Nắm rõ ngưỡng an toàn và phương pháp chế biến là yếu tố sống còn để bảo vệ gan.
Ngâu rừng chứa các hoạt chất chống viêm và ức chế tế bào mạnh mẽ, nhưng việc tự ý dùng dịch chiết liều cao, kéo dài tiềm ẩn nguy cơ tổn thương nội tạng. Các nghiên cứu dược lý cảnh báo độc tính tế bào và sự thiếu hụt dữ liệu an toàn lâu dài đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Nghiên cứu trên chuột cho thấy flavonoid từ lá nguyệt quý (*Murraya paniculata*) giúp giảm đường huyết khi đói và bảo vệ mô thận. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Nghệ tây (saffron) thường được quảng bá như "thần dược" tự nhiên giúp cải thiện tâm trạng và trị trầm cảm. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy chiết xuất nghệ tây liều 30 mg mỗi ngày mang lại hiệu quả giảm triệu chứng trầm cảm mức độ nhẹ đến trung bình tương đương một số thuốc tổng hợp, nhưng không phải giải pháp thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người quan tâm đến Curcuma zanthorrhiza (nghệ Java) nhằm giảm đau khớp, nhưng dữ liệu lâm sàng hiện có chỉ chứng minh hiệu quả giảm đau, chống viêm của Curcuma longa (nghệ vàng) và hoạt chất curcuminoid. Các phân tích gộp xác nhận chiết xuất nghệ vàng giúp giảm đau khớp gối tốt hơn giả dược và tương đương thuốc NSAID.