16869 bài viết
Nhiều sản phụ truyền tai nhau uống dây vằng trắng để kích thích tiết sữa sau sinh. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa tìm thấy bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào chứng minh loài thảo mộc này có tác dụng lợi sữa, cảnh báo nguy cơ nhầm lẫn tên gọi gây hại cho sức khỏe.
Canh rau bình bát thanh mát, giàu chất chống oxy hóa nhưng rất dễ bị mất dưỡng chất và đắng gắt nếu đun nấu sai cách. Hiểu rõ tác động của nhiệt độ và thời gian sôi giúp giữ trọn hợp chất polyphenol quý giá và mang lại hương vị thơm ngon cho bữa cơm gia đình.
Dây vằng trắng (*Clematis granulata*, họ Mao lương) hoàn toàn khác biệt với cây chè vằng quen thuộc (*Jasminum subtriplinerve*, họ Nhài). Việc nhầm lẫn giữa hai loài thân leo này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do các loài thuộc chi *Clematis* và họ Mao lương chứa nhiều saponin, alkaloid, ranunculin và các hoạt chất có độc tính tế bào cao.
Chiết xuất dây cám (*Sarcolobus globosus*) chứa các hợp chất rotenoid có khả năng ức chế enzyme liên quan đến viêm 15-lipoxygenase, nhưng lại không thể hiện tác dụng quét gốc tự do DPPH trong phòng thí nghiệm. Thêm vào đó, chiết xuất quả của cây bộc lộ độc tính tế bào đáng kể, đòi hỏi sự thận trọng cao độ.
Uống dây bình bát hay các loại thảo dược cùng thuốc điều trị đái tháo đường tổng hợp tiềm ẩn rủi ro lớn do nguy cơ tương tác thuốc. Hiệu ứng hiệp đồng có thể khiến đường huyết hạ quá mức nguy hiểm, đe dọa tính mạng nếu không có sự giám sát của bác sĩ.
Dùng dây cóc bảy lá đường uống theo kinh nghiệm truyền miệng tiềm ẩn rủi ro độc tính rất lớn đối với gan và thận. Tự ý sắc uống sai liều lượng khiến hoạt chất thảo dược tích tụ, phá hủy tế bào nội tạng và đe dọa nghiêm trọng tới tính mạng người dùng.
Các hoạt chất như polyphenol, flavonoid và dẫn xuất terpene chiết xuất từ các loài thuộc chi Vernonia (dây chè, cúc bạc đầu) cho thấy tiềm năng chống oxy hóa và giảm phản ứng viêm rõ rệt trong ống nghiệm cũng như trên động vật thí nghiệm, song hiện chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người.
Nhiều người truyền tai nhau cách giã nát lá dây bánh nem đắp lên vết rách da hay côn trùng cắn để cầm máu, tiêu sưng. Dù dịch chiết thảo dược này có hoạt tính sinh học trong phòng thí nghiệm, việc đắp lá tươi trực tiếp lại mang nguy cơ nhiễm trùng, hoại tử mô nghiêm trọng.
Nhiều thai phụ tìm đến dây chè để giảm chứng đau dạ dày, ốm nghén vì tin rằng thảo mộc tự nhiên lành tính. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ không nên dùng dây chè do chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh tính an toàn, tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung và gây hại cho thai nhi.
Chìa vôi 4 cạnh (*Cissus quadrangularis*) và chìa vôi Việt Nam (*Cissus repens*) là hai loài hoàn toàn khác nhau. Các bằng chứng khoa học quốc tế về liền xương, chống béo phì hay ức chế tế bào ung thư đều thuộc về chìa vôi 4 cạnh, người dân tránh đánh đồng để không dùng sai dược liệu.
Chiết xuất dây chè (chi Vernonia) bước đầu thể hiện khả năng giảm viêm, chống oxy hóa và bảo vệ niêm mạc dạ dày trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa chính thống.
Nhiều người có thói quen hái lá dây mỏ quạ giã nát đắp lên mụn nhọt với hy vọng hút mủ, kháng viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận hiệu quả lâm sàng của loại cây này, trong khi nguy cơ viêm da tiếp xúc và bội nhiễm vi khuẩn từ việc đắp lá tươi là rất lớn.