16886 bài viết
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất cây cối xay có khả năng ức chế hấp thu glucose ở ruột, kích thích tế bào beta tiết insulin và tăng vận chuyển đường vào tế bào trên động vật. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm trên người và chưa chuẩn hóa liều dùng.
Thiên ma là dược liệu Đông Á quen thuộc chứa hoạt chất chính gastrodin, được chứng minh giúp giảm cường độ đau nửa đầu và làm dịu cơn chóng mặt. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay chủ yếu đến từ các thử nghiệm quy mô nhỏ, đòi hỏi người bệnh phải thận trọng và tham vấn bác sĩ.
Uống nước sắc vỏ cây chai để cầm tiêu chảy là mẹo dân gian phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe. Nồng độ tannin đậm đặc trong vỏ cây có thể gây cồn cào, kích ứng niêm mạc dạ dày và cản trở hấp thu sắt, khiến cơ thể dễ thiếu máu và mệt mỏi kéo dài.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất cây cối xay giàu chất chống oxy hóa, giúp giảm tổn thương tế bào gan trước hóa chất độc hại và paracetamol. Tuy nhiên, tác dụng giải độc gan chưa được kiểm chứng lâm sàng trên người, người dân không nên lạm dụng để thay thế thuốc chữa bệnh.
Nhiều người tin dùng thiên ma để phòng ngừa sa sút trí tuệ và Alzheimer, nhưng giới khoa học khẳng định các dữ liệu tích cực mới chỉ dừng lại trên mô hình động vật thí nghiệm. Chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh vị thảo dược này giúp con người ngăn chặn được bệnh Alzheimer.
Chiết xuất từ các loài cây thuộc chi Sổ chứa nhiều triterpenoid như acid betulinic, acid koetjapic cùng các dẫn xuất flavonoid có hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa. Tuy nhiên, mọi bằng chứng khoa học hiện mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm in vitro và thử nghiệm động vật, chưa có kiểm chứng lâm sàng trên người.
So sánh rủi ro y học cho thấy dùng cây cứt lợn bằng đường uống tiềm ẩn độc tính cao với gan và thận, trong khi nhỏ nước ép tươi dễ làm bỏng niêm mạc mũi. Xông hơi hoặc dùng sản phẩm xịt mũi chuẩn hóa tại chỗ là giải pháp an toàn và hạn chế tối đa rủi ro chuyển hóa toàn thân.
Cây cứt lợn chỉ có tác dụng hỗ trợ kháng viêm, làm dịu triệu chứng ngạt mũi tạm thời chứ không thể chữa dứt điểm viêm xoang. Thảo mộc tươi còn chứa độc chất pyrrolizidine alkaloid gây hại gan và tiềm ẩn nguy cơ dị ứng nghiêm trọng nếu tự ý dùng.
Quan niệm xông khói nhựa chai giúp sát trùng không khí là sai và thiếu căn cứ khoa học. Các đặc tính kháng khuẩn chỉ được ghi nhận từ dịch chiết hoặc chế phẩm khói ngưng tụ trong bảo quản thực phẩm, việc đốt nhựa trực tiếp trong phòng gây bụi mịn nguy hại cho đường hô hấp.
Cây cứt ngựa được đồn thổi có tác dụng trị dứt điểm viêm khớp, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm, giảm đau trên mô hình tế bào và động vật gặm nhấm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người, người bệnh không nên tự ý sử dụng.
Cây cối xay chứa nhiều hoạt chất chống viêm, chống oxy hóa và hỗ trợ lợi tiểu trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học trên người chứng minh loài cây này có thể "đánh tan" sỏi thận; việc tự ý lạm dụng có thể gây hại cho sức khỏe.
Sâm bố chính giàu phenolic và terpenoid giúp bồi bổ thể lực, nhưng lượng chất nhầy lớn dễ gây đầy bụng, khó tiêu nếu sơ chế sai. Để canh thơm ngon và hấp thu tốt, cần chần củ tươi qua nước gừng khử bớt nhớt, duy trì liều khô 10-20g mỗi ngày và chỉ ninh lửa nhỏ 30-45 phút.