Cà phê muối có ảnh hưởng tim mạch thế nào?

Cà phê muối là thức uống kết hợp vị đắng của cà phê với vị mặn béo của muối và kem sữa. Nhiều người lo ngại sự kết hợp này cùng lúc kích thích nhịp tim và làm tăng huyết áp.

Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên món cà phê muối pha sẵn ngoài thị trường. Dữ liệu y khoa hiện tại chỉ đánh giá riêng lẻ lượng natri nạp vào, thói quen dùng cà phê và một thử nghiệm nhỏ về tương tác giữa chế độ ăn muối với cà phê [1].

Mức ảnh hưởng thực tế phụ thuộc chủ yếu vào lượng muối thêm vào ly nước và tổng lượng natri bạn nạp suốt cả ngày [2], [3].

Cơ chế tác động của caffeine và muối lên huyết áp

Ở người không có thói quen uống cà phê, caffeine có thể làm tăng huyết áp cấp tính, tăng lưu lượng tim và kích hoạt hệ thần kinh giao cảm [4]. Tuy nhiên, phản ứng này giảm dần hoặc biến mất ở người có thói quen uống cà phê đều đặn mỗi ngày [4], [5].

Natri từ muối ăn là yếu tố giữ nước trong lòng mạch, làm tăng áp lực máu và tăng nguy cơ biến cố tim mạch khi dùng quá mức kéo dài [2], [6]. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nạp dưới 5 g muối (khoảng 2 g natri) mỗi ngày [2], [3].

Một thử nghiệm ngẫu nhiên bắt chéo trên 15 người kiểm tra xem việc ăn nhiều muối có làm khuếch đại tác động tăng huyết áp của cà phê hay không [1]. Kết quả cho thấy chế độ ăn nhiều muối (12 g muối/ngày) làm tăng huyết áp nền so với mức 6 g muối/ngày, nhưng không làm tăng thêm phản ứng huyết áp cấp tính sau 2 giờ uống cà phê [1].

Bằng chứng khoa học về cà phê và sức khỏe tim

Cà phê nguyên chất không phải là yếu tố gây hại tim mạch như các quan niệm cũ [4]. Nghiên cứu dịch tễ ghi nhận người uống từ 3 đến 5 tách cà phê mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn hoặc mức huyết áp tương đương người không uống [5].

Một khảo sát trên 557 người tại Brazil cho thấy nhóm uống 1 đến 3 tách cà phê mỗi ngày giảm đáng kể nguy cơ tăng huyết áp tâm thu và tâm trương [7]. Lượng polyphenol chống oxy hóa trong cà phê được cho là giúp bù trừ tác động co mạch tức thời của caffeine [5], [7].

Tuy nhiên, lợi ích này ghi nhận trên cà phê đen hoặc cà phê ít phụ gia, không thể đại diện hoàn toàn cho các món cà phê chứa thêm muối hoặc chất béo bão hòa.

Tác hại thực tế từ lượng muối dư thừa

Muối dư thừa là nguy cơ độc lập đối với bệnh tim mạch toàn cầu [2], [3]. Mức tiêu thụ muối trung bình trên thế giới hiện khoảng 10,78 g/ngày, cao hơn gấp đôi khuyến cáo [3].

Nghiên cứu tổng hợp cho thấy việc giảm muối từ mức 8–12 g/ngày xuống còn 5–6 g/ngày giúp hạ huyết áp khoảng 4/2 mmHg ở người tăng huyết áp [8]. Ở người có huyết áp bình thường, mức giảm đạt khoảng 1/0,6 mmHg [8].

Việc thêm muối vào thức uống giải khát làm tăng tổng lượng natri nạp vào ngoài bữa ăn chính. Nếu một ly cà phê muối chứa thêm 0,5 đến 1 g muối, người dùng đã vô tình tiêu thụ 10% đến 20% giới hạn muối cho phép trong ngày [3].

Những điều nghiên cứu chưa làm rõ

Các nghiên cứu hiện tại chưa định lượng chính xác hàm lượng natri trung bình trong một ly cà phê muối thương mại. Chưa có thử nghiệm theo dõi biến cố tim mạch dài hạn ở người uống cà phê muối hàng ngày.

Nghiên cứu về tương tác natri và caffeine trên người mới chỉ dừng lại ở quy mô mẫu rất nhỏ gồm 15 đối tượng [1]. Tác động dài hạn của việc kết hợp caffeine cùng lúc với kem béo, đường và muối lên chuyển hóa tim mạch vẫn là khoảng trống nghiên cứu.

Ai nên thận trọng với cà phê muối?

Người mắc bệnh tăng huyết áp hoặc tiền sử bệnh tim mạch nên hạn chế loại thức uống này. Giảm natri là mục tiêu can thiệp quan trọng giúp nhóm này kiểm soát huyết áp và ngừa đột quỵ [3], [8].

Người mắc bệnh thận mạn, suy tim hoặc đối tượng có cơ địa nhạy cảm với muối cần tránh nạp thêm natri tự do từ đồ uống giải khát [6], [3].

Người hiếm khi uống cà phê cũng nên cẩn trọng vì caffeine có thể làm tăng huyết áp và nhịp tim cấp tính [4], [5].

Cách dùng hợp lý trong sinh hoạt

Nếu có thói quen uống cà phê muối, hãy coi đây là món thưởng thức thỉnh thoảng thay vì dùng đều đặn hàng ngày. Khi pha tại nhà, chỉ nên dùng một đầu tăm hoặc vài hạt muối nhỏ để tạo vị, tránh cho cả thìa muối.

Người dùng cần chủ động cắt giảm muối trong bữa ăn chính, hạn chế đồ đóng hộp và gia vị mặn nếu đã uống thức uống có muối trong ngày [3], [8]. Người có bệnh nền huyết áp nên thảo luận với bác sĩ điều trị về mức tiêu thụ natri an toàn cho bản thân.