Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1019 trên 1.483
Lòng đỏ trứng gà chứa lượng kẽm vượt trội, cao gấp khoảng 20 lần so với lòng trắng trứng. Trong khi lòng trắng chủ yếu gồm nước và protein, lòng đỏ là kho dự trữ tập trung hầu hết kẽm, sắt và các vi chất thiết yếu giúp hỗ trợ miễn dịch, vị giác và phát triển thể chất.
Uống vót châu Âu kéo dài có thể gây quá tải cho gan và thận nếu dùng liều cao, dù nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy dịch chiết quả giàu chất chống oxy hóa giúp ức chế tổn thương mô do sỏi khoáng và không biểu hiện độc tính cấp tính. Người dùng chỉ nên uống ngắt quãng và cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nấu việt quất làm mứt có thể làm hao hụt từ 20% đến hơn 80% các hợp chất chống oxy hóa quý giá, đặc biệt là polyphenol và anthocyanin. Sự suy giảm này phụ thuộc trực tiếp vào nhiệt độ đun nấu, nồng độ đường, kỹ thuật chế biến cũng như điều kiện và thời gian bảo quản sau đó.
Ngâm gạo lứt và các loại đậu trước khi nấu giúp kích hoạt enzyme phytase tự nhiên, có khả năng phân giải tới 85% axit phytic – chất ức chế hấp thu vi khoáng. Nhờ đó, lượng kẽm và sắt tự do được giải phóng tối đa, giúp cơ thể dễ dàng hấp thu dưỡng chất thiết yếu từ ngũ cốc.
Kẽm đóng vai trò điều hòa tính mềm dẻo của khớp thần kinh tại vùng hải mã và vỏ não. Tình trạng thiếu kẽm làm rối loạn tín hiệu dẫn truyền, kích thích tiết hormone gây căng thẳng và làm tăng nguy cơ hay quên, trầm cảm; tuy nhiên bổ sung dư thừa vi chất này cũng có thể gây phản tác dụng đối với trí nhớ.
Uống vàng đằng hoặc hoạt chất berberine khi đói dễ kích ứng niêm mạc dạ dày, gây buồn nôn, cồn cào và khó chịu tiêu hóa do vị đắng gắt. Người dùng nên uống cùng hoặc ngay sau bữa ăn no để tạo lớp đệm bảo vệ dạ dày, giảm thiểu tối đa tác dụng phụ khó chịu.
Quả vót châu Âu tươi không nên ăn sống trực tiếp do chứa lượng lớn saponin và tanin tập trung ở vỏ quả, dễ gây kích ứng tiêu hóa và vị đắng chát gắt. Loại quả này chỉ an toàn và phát huy giá trị dinh dưỡng sau khi đã được nấu chín làm mứt, làm bánh hoặc lên men.
Việt quất xanh chứa lượng lớn hoạt chất anthocyanin giúp tăng cường tưới máu não, kích hoạt tế bào thần kinh và cải thiện chức năng ghi nhớ ở người cao tuổi. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy việc bổ sung đều đặn quả việt quất hỗ trợ làm chậm quá trình suy giảm nhận thức nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chế độ thực dưỡng chỉ ăn gạo lứt muối mè kéo dài gây nguy cơ thiếu kẽm nghiêm trọng do loại bỏ đạm động vật và chứa lượng lớn axit phytic – chất liên kết ức chế hấp thu kẽm tại ruột non. Duy trì thực đơn cực đoan này dễ dẫn tới suy giảm miễn dịch và rối loạn chuyển hóa.
Thiếu hụt magie là tình trạng phổ biến ở người bệnh đái tháo đường tuýp 2, làm suy giảm hoạt tính enzym thụ thể và ức chế vận chuyển glucose vào tế bào. Hệ quả là tình trạng kháng insulin trở nên trầm trọng hơn, khiến đường huyết khó kiểm soát và làm tăng nguy cơ biến chứng mạn tính.
Uống thêm thảo dược vàng đằng khi đang dùng thuốc tim mạch có thể gây nguy hiểm tính mạng do hoạt chất berberine ức chế enzyme gan CYP3A4. Tác động này làm nồng độ thuốc tây tích tụ trong máu tăng cao đột ngột, làm chậm quá trình đào thải và gia tăng độc tính nghiêm trọng trên tim mạch.
Chiết xuất thân cây vàng đằng được chứng minh có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết và cải thiện enzyme chuyển hóa carbohydrate trên mô hình động vật. Tuy nhiên, người mắc đái tháo đường tuýp 2 không nên tự ý nấu nước uống thay thế thuốc chỉ định vì nguy cơ tương tác thuốc và thiếu dữ liệu lâm sàng trên người.
Nước sắc vàng đằng chứa lượng lớn hoạt chất berberine tự nhiên có tính kháng khuẩn mạnh, giúp cầm tiêu chảy nhanh. Tuy nhiên, việc lạm dụng quá 5 ngày sẽ làm suy giảm độ đa dạng hệ vi sinh đường ruột, gây rối loạn tiêu hóa và kém hấp thu.
Ăn quá nhiều cám lúa mì có thể làm cản trở hấp thu kẽm do chứa hàm lượng axit phytic cao kết hợp cùng chất xơ kết bám vi chất trong ruột. Tuy nhiên, nếu ăn ở mức độ vừa phải, kết hợp đa dạng cùng đạm động vật và chế biến lên men đúng cách, cơ thể vẫn hoàn toàn duy trì được lượng kẽm ổn định.
Uống kháng sinh nhóm quinolone hoặc tetracycline cùng lúc với kẽm sẽ gây phản ứng chelate hóa làm mất tác dụng của thuốc. Người bệnh cần uống kháng sinh trước viên kẽm ít nhất 2 giờ hoặc sau khi uống kẽm từ 4 đến 6 giờ để thuốc được hấp thu tốt nhất.
Phụ nữ đang cho con bú cần duy trì mức nạp khoảng 12–13 mg kẽm mỗi ngày qua chế độ ăn uống đa dạng để hỗ trợ phục hồi sức khỏe và đảm bảo sự phát triển của trẻ. Cơ thể người mẹ tự tăng gần gấp đôi khả năng hấp thu kẽm trong giai đoạn này, do đó việc lạm dụng viên bổ sung liều cao là không cần thiết.
Uống kẽm giúp giảm mụn trứng cá nhờ cơ chế kháng viêm, kháng khuẩn và giảm tiết bã nhờn. Ở mức liều bổ sung khoa học từ 25 mg kẽm nguyên tố mỗi ngày, kẽm an toàn, không gây hại gan thận, nhưng việc tự ý dùng liều quá cao có thể gây buồn nôn, tiêu chảy và rối loạn vi chất.
Bổ sung kẽm kết hợp chất chống oxy hóa giúp làm chậm tiến triển thoái hóa điểm vàng từ giai đoạn trung gian sang giai đoạn nặng và giảm nguy cơ mất thị lực ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, phương pháp này không có tác dụng phòng ngừa bệnh sớm và hiệu quả còn phụ thuộc chặt chẽ vào đặc điểm di truyền của từng người.
Bổ sung kẽm có thể giúp cải thiện mất vị giác sau ốm nếu nguyên nhân bắt nguồn từ thiếu kẽm hoặc suy giảm enzyme gustin ở tuyến nước bọt. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng liều cao kéo dài vì kẽm không thể điều trị các tổn thương vị giác do tổn thương dây thần kinh.
Ăn kèm thịt, cá cùng rau củ và ngũ cốc giúp cải thiện hấp thu kẽm nhờ các axit amin như methionine và histidine giải phóng từ đạm động vật. Chúng tạo phức hòa tan bảo vệ kẽm khỏi sự ức chế và kết tủa của phytate trong thực vật non.
