Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1066 trên 1.483
Nhỏ trực tiếp dầu thầu dầu tự ép vào mắt tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và viêm loét giác mạc nghiêm trọng do tạp chất và vi khuẩn. Dầu thầu dầu chỉ an toàn, hiệu quả trị khô mắt khi được tinh chế, vô trùng và nhũ hóa ở nồng độ thấp trong các chế phẩm thuốc nhỏ mắt y khoa chuyên dụng.
Sau khi cắt túi mật, dịch mật từ gan chảy liên tục và loãng hơn xuống ruột non do mất nơi dự trữ. Để tránh tiêu chảy, người bệnh cần chia nhỏ lượng chất béo thành nhiều bữa trong ngày, hạn chế ăn nhiều mỡ cùng lúc, đặc biệt trong tuần đầu hậu phẫu.
Hạt thảo quyết minh chứa nhiều hoạt chất giúp hỗ trợ hạ mỡ máu và hạ huyết áp trên mô hình động vật nhờ cơ chế chống oxy hóa và giãn mạch. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người còn hạn chế, và việc lạm dụng liều cao có thể gây hại cho gan và rối loạn chuyển hóa.
Uống dầu thầu dầu cùng lúc với thuốc điều trị mạn tính có thể làm mất tác dụng của thuốc. Hoạt chất acid ricinoleic giải phóng từ dầu thầu dầu kích thích nhu động ruột co bóp dữ dội, tống tháo thuốc ra ngoài trước khi cơ thể kịp hấp thu, gây nguy cơ bùng phát bệnh nền nguy hiểm.
Nhiều người tin rằng dùng dầu ép từ hạt để chiên rán ở nhiệt độ cao sẽ an toàn cho sức khỏe. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nhiệt độ cao phá vỡ axit béo chưa bão hòa trong dầu hạt, sinh ra các hợp chất phân cực và aldehyde độc hại gây tổn thương ADN và xơ vữa mạch máu.
Thảo quả và bạch đậu khấu là hai loại gia vị cùng họ Gừng nhưng khác biệt hoàn toàn về loài, hương vị lẫn dược tính. Trong khi thảo quả vượt trội ở khả năng kích thích nhu động ruột và giảm trướng bụng, bạch đậu khấu lại mang ưu thế làm dịu co thắt và bảo vệ niêm mạc dạ dày.
Nuốt vài hạt thầu dầu sống có thể đe dọa tính mạng vì hạt chứa ricin – một loại độc tố protein cực mạnh làm bất hoạt tế bào, chỉ cần 5 đến 10 microgram/kg đã gây tử vong. Dầu thầu dầu tinh chế vẫn an toàn vì ricin không tan trong dầu và đã bị nhiệt ẩm vô hiệu hóa hoàn toàn trong quá trình ép lọc.
Lạm dụng quá nhiều thảo quả trong món hầm có thể kích ứng niêm mạc dạ dày, gây khô miệng và làm tăng nguy cơ táo bón. Tinh dầu cay nồng đậm đặc kết hợp với món ăn giàu đạm, ít chất xơ và thiếu nước là nguyên nhân chính dẫn đến cảm giác nóng trong khó chịu.
Ăn đậu phụ và các thực phẩm từ đậu nành giúp tăng cường độ nhạy insulin, hỗ trợ giảm nguy cơ đái tháo đường thai kỳ rõ rệt. Khi được chế biến thanh đạm và bổ sung hợp lý, nguồn đạm thực vật này còn giúp thai phụ đã mắc bệnh cải thiện đường huyết và giảm biến chứng sơ sinh.
Cả vỏ và hạt thảo quả đều chứa các chất chống oxy hóa quý giá với vai trò bổ trợ lẫn nhau. Trong khi vỏ quả tập trung nhiều polyphenol bề mặt để tự vệ, hạt thảo quả lại giàu tinh dầu và hoạt chất kích hoạt năng lực chống oxy hóa tế bào, vì vậy nên dùng cả quả thay vì bỏ vỏ.
Người mỡ máu cao nên bổ sung khoảng 25 gram đạm đậu nành mỗi ngày theo khuyến nghị của FDA. Lượng đạm thực vật này giúp hỗ trợ giảm khoảng 3-5% cholesterol xấu (LDL-C), phát huy hiệu quả tốt nhất khi dùng thay thế mỡ động vật và kết hợp lối sống khoa học.
Nước sắc thảo quả ấm hỗ trợ làm dịu triệu chứng chớm cảm lạnh nhờ đặc tính cay ấm và các hoạt chất kháng viêm tự nhiên. Thức uống này giúp giãn mao mạch hầu họng, ức chế các phản ứng viêm sưng ban đầu, làm loãng dịch nhầy và hỗ trợ giảm ho đờm nhẹ hiệu quả.
Nhiều thai phụ truyền tai nhau ngửi hoặc uống nước thảo quả để giảm nôn nghén, nhưng phương pháp này hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh an toàn. Tinh dầu thảo quả đậm đặc có thể tiềm ẩn rủi ro cho phôi thai trong giai đoạn hình thành cơ quan nhạy cảm.
Uống hạt muồng (thảo quyết minh) trị táo bón lâu ngày có thể gây nhiễm sắc tố đại tràng và hội chứng đại tràng mất trương lực do lạm dụng hoạt chất anthranoid. Người bệnh không nên dùng thảo dược này kéo dài để tránh phụ thuộc thuốc và tổn thương niêm mạc ruột.
Người thiếu men G6PD ăn đậu tằm có thể bị tan máu cấp (hội chứng Favism), khiến hồng cầu vỡ hàng loạt dẫn đến thiếu máu nặng, vàng da, suy thận cấp, methemoglobin máu và thậm chí tử vong. Tình trạng này có thể khởi phát sau 1-3 ngày ăn và cực kỳ nguy hiểm với trẻ nhỏ lẫn phụ nữ mang thai.
Dầu thầu dầu chứa hàm lượng lớn acid ricinoleic có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, nhưng kết cấu đậm đặc và độ nhớt cao rất dễ gây bít tắc lỗ chân lông trên da dầu mụn. Người dùng cần hiểu rõ cơ chế và loại da phù hợp để tránh nguy cơ kích ứng hoặc bùng phát mụn viêm.
Các nghiên cứu dịch tễ học hiện nay cho thấy trẻ nhỏ uống sữa công thức đậu nành không làm gia tăng nguy cơ dậy thì sớm so với trẻ dùng sữa thông thường. Dù phytoestrogen trong đậu nành có hoạt tính giống estrogen, bằng chứng khoa học khẳng định chế độ dinh dưỡng hợp lý chứa đậu nành vẫn an toàn cho sự phát triển sinh dục của trẻ.
Uống nước đậu đen rang thay thế hoàn toàn nước lọc cả ngày có thể gây hại cho thận do nguy cơ rối loạn điện giải và quá tải chức năng bài tiết. Thức uống này có tính lợi tiểu nhẹ, chỉ nên dùng bổ trợ từ 200-500 ml mỗi ngày chứ không thể thay thế nước tinh khiết.
Mầm đậu nành có hàm lượng isoflavone tổng số và dạng aglycone tự do vượt trội so với hạt khô, đạt đỉnh sau 24 giờ đến 5 ngày ủ mầm tùy giống và điều kiện nuôi trồng. Việc nảy mầm kích hoạt các enzyme sinh tổng hợp, chuyển đổi phytoestrogen sang dạng dễ tiêu hóa và tăng khả năng hấp thu cho cơ thể.
Thạch tùng răng cưa (*Huperzia serrata*) là nguồn tự nhiên chủ yếu chứa huperzine A – hoạt chất ức chế men phá hủy chất dẫn truyền thần kinh với hiệu lực vượt trội. Trong khi đó, các loài thạch tùng thông thường khác dù cũng chứa ancaloit có khả năng ức chế men này nhưng hoạt tính trên não bộ yếu hơn đáng kể.
