Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1088 trên 1.483
Sâm Tây Bá Lợi Á chứa nhiều hoạt chất có khả năng vượt qua hàng rào máu não, giúp bảo vệ tế bào thần kinh và hỗ trợ cải thiện trí nhớ. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu thực hiện trên động vật và người khỏe mạnh; người cao tuổi chỉ nên dùng làm thức uống hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Uống bột sắn dây vào buổi tối không gây mất ngủ hay làm xáo trộn chu kỳ thức - ngủ tự nhiên như nhiều người lo ngại. Tuy nhiên, do sắn dây tác động đến chuyển hóa đường huyết và cần thời gian tiêu hóa, người dùng nên uống ấm, hạn chế đường và dùng trước giờ đi ngủ ít nhất 1-2 giờ.
Ăn khoai tây chiên đóng gói làm tăng lượng acrylamide nạp vào cơ thể, với mức phơi nhiễm trung bình khoảng 0,035 đến 0,142 µg/kg thể trọng mỗi ngày. Nhóm trẻ em và thanh thiếu niên có mức hấp thu tính theo cân nặng cao vượt trội so với người trưởng thành do thói quen tiêu thụ snack thường xuyên.
Thường xuyên ăn thịt hộp, cá hộp hay đồ chế biến sẵn khiến cơ thể nạp lượng lớn natri ẩn giấu. Khi lượng muối vượt quá khả năng đào thải của thận, thể tích máu tăng lên và gây áp lực trực tiếp làm tăng huyết áp ở cả trẻ em lẫn người lớn.
Nhận diện thực phẩm siêu chế biến không chỉ dựa vào lượng calo trên bảng dinh dưỡng mà cần soi kỹ danh sách nguyên liệu. Dấu hiệu cảnh báo rõ nhất là danh sách dài trên 5 thành phần, chứa các chất công nghiệp lạ như đạm thủy phân, siro ngô và nhiều phụ gia thẩm mỹ như chất tạo màu, tạo ngọt, nhũ hóa.
Gội đầu bằng nước lá sầu đâu không thể trị dứt điểm gàu vĩnh viễn nhưng có tác dụng hỗ trợ kiểm soát gàu nhờ các hoạt chất kháng nấm Malassezia furfur và kháng viêm tự nhiên. Tuy nhiên, hiệu quả diệt nấm tối ưu phụ thuộc lớn vào công nghệ chiết xuất chuyên sâu hơn là cách đun nấu thủ công tại nhà.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận hoạt chất carnosic acid và rosmarinic acid trong hương thảo có khả năng làm chậm quá trình oxy hóa chất béo, giúp dầu ăn ổn định hơn trước nhiệt độ cao. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc vào cách chiết xuất và không thể biến dầu chiên đi chiên lại thành an toàn tuyệt đối.
Đường tự do và siro ngô ẩn trong các loại sốt đóng chai có thể làm gia tăng đường huyết và thúc đẩy đề kháng insulin ở người bệnh tiểu đường. Nhận diện các loại gia vị công nghiệp nhiều đường và chủ động kiểm soát khẩu phần là bước thiết yếu để duy trì chỉ số đường huyết ổn định.
Tự ý dùng nước sắc lá sắn thuyền rửa vết thương hở là phương pháp dân gian tiềm ẩn nhiều rủi ro. Mặc dù các hợp chất trong chi Sắn thuyền có đặc tính kháng khuẩn trong nghiên cứu, nước sắc thô chưa chuẩn hóa dễ làm tổn thương mô hạt, gây kích ứng và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Thịt nguội và xúc xích thực sự làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng do chứa chất bảo quản natri nitrit cùng sắt heme, những tiền chất dễ dàng chuyển hóa thành hợp chất N-nitroso gây đột biến gen niêm mạc ruột. Mức độ rủi ro tỷ lệ thuận với lượng tiêu thụ, phương pháp chế biến nhiệt độ cao và việc thiếu hụt rau xanh đi kèm.
Lá sắn thuyền chứa nhiều hoạt chất sinh học như flavonoid có khả năng làm giãn mạch và hỗ trợ hạ huyết áp trên thực nghiệm. Người bệnh cao huyết áp có thể dùng loại lá này như trà loãng hoặc rau gia vị hàng ngày để hỗ trợ sức khỏe, nhưng cần uống đúng cách và tuyệt đối không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Uống nước lá sầu đâu mỗi ngày tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan và suy thận nghiêm trọng nếu dùng liều cao hoặc lạm dụng kéo dài. Dù chứa chất chống oxy hóa ở liều thấp, sầu đâu có thể gây toan chuyển hóa, peroxy hóa lipid và nhiễm độc tế bào gan thận khi dùng thiếu kiểm soát.
Khi đun dầu đến mức bốc khói đen, bạn nên đổ bỏ ngay lập tức chứ tuyệt đối không vớt cặn dùng tiếp. Dầu bị cháy khét đã phân hủy cấu trúc sinh ra acrolein - chất độc kích ứng mạnh niêm mạc, làm hỏng đường hô hấp, gây hại cơ tim và để lại tổn thương DNA khó phục hồi.
Nhiều người có thói quen hái lá sả quanh nhà nấu nước uống cho ấm bụng mà không biết sự khác biệt giữa sả ăn và sả đuổi muỗi. Các nghiên cứu cho thấy chỉ sả chanh mới có dữ liệu an toàn cho dạ dày, trong khi sả Sri Lanka mang độc tính khác biệt, chủ yếu dùng để sát khuẩn ngoài và diệt côn trùng.
Thường xuyên sử dụng thực phẩm siêu chế biến như thịt nguội, đồ hộp và bơ phết công nghiệp làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức và đẩy nhanh tiến trình sa sút trí tuệ mạch máu ở người cao tuổi, đặc biệt trên những bệnh nhân mắc đái tháo đường loại 2.
Chiết xuất sả Sri Lanka và hoạt chất chính citronellal có khả năng ức chế mạnh nấm sợi lây từ thú cưng lẫn nấm men gây bệnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, tinh dầu này hiện chỉ phù hợp hỗ trợ làm sạch môi trường sống, chưa thể thay thế thuốc đặc trị nấm da trên người.
Bột nêm và viên gia vị không thể thay thế nước hầm xương tươi về mặt dinh dưỡng. Bản chất của chúng là sản phẩm điều vị công nghiệp chứa tới 50% muối ăn kết hợp chất điều vị và chất béo, hoàn toàn thiếu hụt lượng protein tự nhiên, gelatin và khoáng chất có trong nước ninh xương thật.
Các nghiên cứu mù đôi có đối chứng giả dược khẳng định bột ngọt (MSG) không phải là nguyên nhân gây ra "hội chứng nhà hàng Trung Hoa". Cảm giác khó chịu sau ăn phần lớn xuất phát từ tâm lý, tình trạng nạp lượng lớn lúc đói không kèm thức ăn, hoặc do các thành phần gia vị khác trong bữa ăn.
Chất bảo quản natri benzoat trong nước giải khát nhìn chung an toàn khi tiêu thụ ở mức vừa phải theo chuẩn quy định. Tuy nhiên, nếu uống hằng ngày các loại nước chứa đồng thời benzoat và vitamin C, lại bị phơi dưới nhiệt độ cao, nguy cơ hình thành chất sinh ung thư benzen sẽ tăng lên đáng kể.
Bột sắn dây chỉ có tác dụng hỗ trợ giải khát, làm mát cơ thể khi được nấu chín và tuyệt đối không thể thay thế thuốc hạ sốt cho trẻ nhỏ. Cho trẻ uống bột sắn dây sống dễ gây tiêu chảy, đầy bụng, đồng thời cha mẹ cần dùng thuốc hạ sốt chuẩn theo cân nặng khi trẻ sốt cao.
