Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1119 trên 1.483
Trẻ sau 1 tuổi có thể uống sữa tươi tiệt trùng nhưng không được dùng thay thế hoàn toàn các bữa ăn giàu dưỡng chất. Các chuyên gia khuyến cáo cần giới hạn lượng sữa bò dưới 500 mL mỗi ngày, bởi việc uống quá nhiều sữa tươi sẽ cản trở hấp thu sắt, gây thiếu máu nặng và dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người chuyển sang uống sữa hạt yến mạch vì tin rằng thức uống này ít đường và giúp ổn định đường huyết tốt hơn sữa bò. Tuy nhiên, các phân tích dinh dưỡng cho thấy sữa bò có chỉ số đường huyết thấp hơn hẳn nhờ đặc tính của đường tự nhiên lactose, trong khi sữa yến mạch lại vượt trội về khả năng giảm mỡ máu xấu nhờ chất xơ beta-glucan.
Rau má chứa nhiều hoạt chất giúp giảm hấp thu đường tại ruột, tăng chuyển hóa đường ở cơ bắp và hỗ trợ lành vết thương tiểu đường. Tuy nhiên, người đang dùng thuốc điều trị cần thận trọng khi uống nhiều nước rau má để tránh nguy cơ cộng hưởng gây tụt đường huyết quá mức.
Chiết xuất hạt và lá rau mùi có khả năng hỗ trợ hạ huyết áp nhờ cơ chế lợi tiểu thải muối và chẹn kênh canxi giúp giãn mạch máu. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở nghiên cứu trên động vật; người bệnh chỉ nên dùng rau mùi như thực phẩm hỗ trợ, không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Đạm A1 trong sữa bò thông thường khi tiêu hóa sẽ sinh ra peptide BCM-7 làm chậm nhu động ruột và kích hoạt phản ứng viêm nhẹ. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy chuyển sang sữa chỉ chứa đạm A2 giúp giảm đau bụng, sôi bụng và mót đi ngoài ở nhiều người nhạy cảm với sữa.
Sữa đặc có đường không có giá trị dinh dưỡng tương đương sữa tươi nguyên chất. Trong khi sữa tươi cung cấp đạm chất lượng cao và không chứa đường bổ sung, sữa đặc lại chứa lượng lớn đường tinh luyện dùng để bảo quản, có giá trị dinh dưỡng hạn chế và không nên dùng thay sữa cho trẻ nhỏ.
Thói quen uống hơn 1 lít sữa mỗi ngày, đặc biệt là sữa nguyên kem giàu chất béo bão hòa, có thể làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và bệnh tim thiếu máu cục bộ. Các nghiên cứu quy mô lớn chỉ ra rằng chỉ nên uống lượng vừa phải và ưu tiên sữa ít béo để bảo vệ mạch máu.
Uống quá nhiều nước ép trái cây, đặc biệt từ 340 g mỗi ngày trở lên, có thể khiến trẻ no ngang, giảm uống sữa và ăn thức ăn giàu đạm, canxi. Các nghiên cứu cảnh báo thói quen này làm tăng nguy cơ thấp còi, béo phì và rối loạn tiêu hóa ở trẻ nhỏ.
Cả kefir và sữa chua đều là nguồn bổ sung lợi khuẩn dồi dào cho hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, xét về độ đa dạng vi sinh vật, nấm sữa kefir chiếm ưu thế nhờ chứa tổ hợp cộng sinh gồm nhiều chủng vi khuẩn axit lactic, vi khuẩn Acetobacter và nấm men, trong khi sữa chua truyền thống chủ yếu lên men từ hai chủng vi khuẩn cơ bản.
Phần lớn trẻ nhỏ bị dị ứng đạm sữa bò sẽ tự khỏi khi lớn lên, nhưng tốc độ phục hồi phụ thuộc rất lớn vào cơ chế miễn dịch và cơ địa của từng bé. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 44% đến 80% trẻ có thể dung nạp lại sữa ở mốc 2 đến 3 tuổi, và tỷ lệ này tiếp tục tăng khi trẻ lên 5 đến 8 tuổi.
Uống nước ép trái cây ngay sau bữa ăn có thể gây đầy bụng do làm thay đổi tốc độ làm rỗng dạ dày và thúc đẩy quá trình vi khuẩn lên men đường carbohydrate kém hấp thu tại ruột non. Chọn đúng loại quả, kiểm soát lượng uống và vận động nhẹ sau ăn giúp giảm tình trạng này.
Rau dớn là đặc sản giàu đạm và khoáng chất nhưng chưa có ngưỡng gram an toàn tuyệt đối khi ăn hàng ngày cho người. Nghiên cứu cho thấy ăn rau dớn luộc liên tục dài ngày có thể gây suy giảm miễn dịch, tan máu và ảnh hưởng khả năng sinh sản nam giới.
Bơ ghee của Ấn Độ ngày càng được ưa chuộng nhờ hương vị thơm ngậy và đã tách bỏ cặn sữa. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy loại bơ này vẫn chứa hơn một nửa là chất béo bão hòa, chỉ an toàn khi dùng tươi vừa phải và sẽ sinh chất gây hại gan, máu nếu đun nóng kéo dài.
Nhịn ăn hoàn toàn và chỉ uống nước ép trong nhiều ngày không giúp thanh lọc cơ thể an toàn như lời đồn. Các nghiên cứu cho thấy việc thiếu hụt chất đạm và khoáng chất thiết yếu làm cơ thể tự phân hủy cơ bắp, gây hao mòn khối cơ nạc và rối loạn điện giải ngầm bên trong tế bào.
Rau dớn là đặc sản vùng cao thường được chế biến thành món nộm hoặc xào, nhưng thói quen ăn sống hoặc chần tái loại rau này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Không chỉ dễ nhiễm ký sinh trùng từ môi trường hoang dã, rau dớn còn chứa các hợp chất tự nhiên có thể ảnh hưởng xấu đến máu, hệ miễn dịch và khả năng sinh sản.
Nhiều người lo ngại nhiệt độ cao của công nghệ tiệt trùng UHT sẽ làm mất hết vitamin và dưỡng chất so với sữa thanh trùng. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy cả hai phương pháp đều bảo toàn tốt giá trị dinh dưỡng cốt lõi, giữ nguyên tổng tỷ lệ tiêu hóa đạm và có mức độ chống oxy hóa tương đương nhau.
Nhiều người có thói quen uống nước rau má hàng ngày với niềm tin giúp "rửa sạch" độc tố trong gan và thận. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng rau má không trực tiếp gắp thải độc chất ra khỏi cơ thể, mà bảo vệ tế bào thông qua việc kích hoạt hệ thống enzyme chống oxy hóa nội sinh.
Nhiều phụ huynh lầm tưởng váng sữa đóng hộp là nguồn cung cấp đạm dồi dào giúp trẻ tăng trưởng. Thực tế, các nghiên cứu dinh dưỡng chỉ ra bản chất nhóm món tráng miệng từ sữa này chủ yếu chứa chất béo, đường và tinh bột tạo đặc, trong khi hàm lượng đạm khá thấp và dễ gây dư thừa chất béo nếu lạm dụng.
Không cần đến các loại thực phẩm bổ sung đắt tiền, một hộp sữa ít béo hoặc sữa kết hợp ngũ cốc sau buổi tập có thể giúp cơ bắp phục hồi hiệu quả. Nhờ tỷ lệ tinh bột và đạm tự nhiên, sữa hỗ trợ tái tạo năng lượng dự trữ, kích thích tổng hợp sợi cơ và giảm phân hủy đạm sau vận động.
Nhiều người có thói quen uống nước rau diếp cá để làm mát gan khi phải dùng thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, các hoạt chất trong thảo mộc có thể tác động lên hệ enzyme gan và quá trình hấp thu thuốc. Người bệnh chỉ nên ăn rau diếp cá lượng vừa phải trong bữa cơm và uống cách xa giờ dùng thuốc tây.
